Ελληνική αρχική σελίδα » Προπτυχιακές Σπουδές » Μαθήματα - Συγγράμματα » Περιγραφή μαθημάτων

Περιγραφή των μαθημάτων που προσφέρονται κατά το ακαδημαϊκό έτος 2017-2018

Επιλέξτε τα μαθήματα που σας ενδιαφέρουν για να δείτε περισσότερες πληροφορίες.

[ Εμφάνιση όλων | Απόκρυψη όλων ]

1. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 03 Εισαγωγή στην Παγκόσμια Ιστορία
Εντοπισμός των κομβικών φαινομένων και τομών στην εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών από τις απαρχές της ανθρώπινης ύπαρξης έως σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα παρακολουθηθεί με την βοήθεια χαρτών, πρωτογενών πηγών και κειμένων, θα ενισχυθεί δε με την προβολή φωτεινών διαφανειών καθώς και με το άκουσμα μουσικών παραδειγμάτων.
Το μάθημα θα συνοδεύεται από επισκέψεις σε Μουσεία, ιστορικούς χώρους και χώρους λατρείας.
Κατά την εξέταση του μαθήματος ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην γνώση της γεωγραφίας και στην εξοικείωση με τον παγκόσμιο χάρτη.
Μ. Ευθυμίου, 3 ώρες
ΙΙ 04 Εισαγωγή στις Ιστορικές Σπουδές
Το μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις βασικές έννοιες των ιστορικών σπουδών (χρόνος, χώρος, ιστορικό γεγονός, δομές, πηγές κ.ά.) και τη μεθοδολογία τους (επιλογή και χρήση πηγών, διασταύρωση και αξιολόγησή τους, αρχειακή έρευνα κ.ά.). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους σύγχρονους προβληματισμούς για την ιστορία, καθώς και στα νέα ερευνητικά πεδία μελέτης της. Εξετάζεται ακόμη η ιστορική συγκρότηση της έννοιας των ιστορικών σπουδών, καθώς και η σημερινή τους θέση στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών και των κοινωνικών επιστημών. Τέλος, συστατικό στοιχείο του μαθήματος αποτελεί η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με διαφορετικά είδη ιστορικών πηγών, με την κριτική ανάγνωση τους, καθώς και με τη συγγραφή ιστορικών εργασιών.
Στο μάθημα περιλαμβάνονται εκπαιδευτικές ξεναγήσεις στο Ιστορικό Σπουδαστήριο (Φιλοσοφική Σχολή) και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους με τη συνεργασία των μελών Ε.ΔΙ.Π. Α. Αντωνόπουλου και Χ. Μπαλή.
Β. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 10 Αρχαία Ιστορία Α΄
Από τη δημιουργία των Μυκηναϊκών Κρατών έως και το τέλος του πελοποννησιακού πολέμου.
Θα εξεταστούν η εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού κόσμου από την εμφάνιση του ανακτορικού συστήματος έως και τη δημιουργία της πόλης-κράτους, οι σχέσεις των πόλεων της αρχαϊκής και κλασικής εποχής (έως τα τέλη του 5ου αιώνα), καθώς και η ανάπτυξη των πολιτειακών δομών των πόλεων αυτής της περιόδου.
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΙΙ 13 Βυζαντινή Ιστορία Α΄
Ιστορ?α του βυζαντινο? κρ?τους απ? τον 4ο ?ως τον 11ο αι?να.
Βασικές δομές του βυζαντινού κράτους (πολιτική ιδεολογία, πολιτειακοί παράγοντες, κρατική οργάνωση). Τομές στην πολιτική, κοινωνική, θρησκευτική, οικονομική και πολιτισμική ιστορία της αυτοκρατορίας κατά την υπό εξέταση εποχή.
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΙΙ 17 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Α΄
Οικονοµικοκοινωνική - πνευµατική - εθνική πορεία του Ελληνισµού από την άλωση της Κωνσταντινούπολης έως και τις αρχές του 19ου αι.
Το μάθημα καλύπτει την περίοδο από τον 15ο έως τις αρχές του 19ου αιώνα. Στόχος του είναι η ανάδειξη πτυχών που αφορούν την κοινωνικο-οικονομική, πολιτική, διανοητική και εθνική συγκρότηση του πληθυσμού της ελληνικής χερσονήσου και της ελληνικής διασποράς στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, καθώς και η ανίχνευση των διαφορετικών αποτυπωμάτων της λεγόμενης Τουρκοκρατίας στον ελληνικό χώρο.
Β. Σειρηνίδου, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 25 Αρχαία Ιστορία Γ΄
Εισαγωγή και επισκόπηση της Ρωμαϊκής Ιστορίας από τις αρχές έως και την περίοδο του Διοκλητιανού, Ι
Εισαγωγική επισκόπηση της εξέλιξης της ρωμαϊκής ιστορίας από την ίδρυση της Ρώμης έως και την Τετραρχία του Διοκλητιανού (753 π.Χ.-305 μ.Χ.). Σ΄αυτό το εξάμηνο θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αυτοκρατορική περίοδο (από την επικράτηση του Οκταβιανού, 31 π.Χ., έως και την περίοδο του Διοκλητιανού, δηλ. έως και το 305 μ.Χ.).
Κ. Μπουραζέλης, 3 ώρες
ΙΙ 29 Μεθοδολογικά προβλήματα της Ιστορίας
Πώς από τα άπειρα συμβάντα και φαινόμενα του παρελθόντος χρόνου δημιουργούμε συνεκτικές ιστορίες, ιστορίες με νόημα; Είναι η ιστορία ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες σχετίζονται με το παρελθόν; Ποιος είναι ο ρόλος του μύθου, της μνήμης, της τέχνης; Τι ονομάζουμε δημόσια ιστορία; Τι είναι η ιστορική εμπειρία; Τα μεγάλα ρεύματα στην ιστορική σκέψη: Ιστορισμός και κοινωνική ιστορία, οι μεγάλες διάρκειες και ο δομισμός, από την κουλτούρα στην πολιτισμική ιστορία, μικροϊστορία και κοινωνική ανθρωπολογία, μνημονικές σπουδές, προφορική ιστορία και ψυχανάλυση, φεμινισμός και έμφυλη ιστορία, μετα-ιστορία και γλωσσική στροφή. Μεταμοντερνισμός και το πρόβλημα της αλήθειας. Δια-εθνική ιστορία και ιστοριογραφία. Tι σημαίνει το τέλος της Ιστορίας, και ποιο το μέλλον των ιστορικών σπουδών και των ιστορικών;
Ευ. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β΄
Οι δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες της Πρώιμης Νεότερης Περιόδου (16ος-18ος αι.)
Κοινωνική διαστρωμάτωση και οικονομική συγκρότηση, σχέσεις εξουσίας, πολιτισμικές παραδόσεις και συλλογικές νοοτροπίες, ζητήματα συγκρότησης ταυτοτήτων (κοινωνικών, έμφυλων, θρησκευτικών, εθνοτικών, εθνικών). Παράγοντες και όψεις του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού μετασχηματισμού των δυτικών κοινωνιών, 1500-1789.
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΙΙ 31 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Β΄
Εξετάζονται οι κυριότερες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις της ελληνικής ιστορίας από το κίνημα στου Γουδή (1909) έως την εμπλοκή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανάμεσα στα άλλα, αναλύονται οι θεματικές ενότητες: βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός, η αποκατάσταση των προσφύγων, η αγροτική οικονομία, η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου, το καθεστώς Ι. Μεταξά. Η παρουσίαση της ύλης των μαθημάτων θα συνοδεύεται από έντυπο υλικό με πρωτογενείς πηγές και από επισκέψεις σε μουσεία και τόπους ιστορικής μνήμης. Συνεπικουρία του Α. Αντωνόπουλου (Ε.ΔΙ.Π.), ο οποίος στο πλαίσιο του μαθήματος θα προσφέρει την (τρίωρη) ενότητα «Νεότουρκοι και Μακεδονικό Ζήτημα (1908-1913)».
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΙ 91 Αρχαία Ιστορία
Ιστορική ερμηνεία πηγών της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας. Κλασικοί χρόνοι.
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΣΙ 41 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως
Πόλη και κοινωνικές παροχές: Περίθαλψη, εκπαίδευση και δικαιοσύνη στις ευρωπαϊκές πόλεις της υστερομεσαιωνικής περιόδου (12ος-14ος αιώνας).
Θα εξεταστούν ζητήματα που έχουν σχέση με τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στους τρεις αυτούς τομείς κατά τη μεταβατική περίοδο της μετακίνησης από την ύπαιθρο στις πόλεις, αλλά και κατά τους επόμενους αιώνες που χαρακτηρίζονται από την αστική ανάπτυξη.
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΣΙ 26 Βυζαντινή Ιστορία
Βυζαντινή φεουδαρχία: ένα πολιτειακό, κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα των τελευταίων, κυρίως, βυζαντινών αιώνων.
Μεταξύ των ζητημάτων που απασχολούν τους ερευνητές αλλά και τους απλούς γνώστες της βυζαντινής ιστορικής περιόδου, εξέχουσα θέση κατέχει το θέμα της «Βυζαντινής φεουδαρχίας». Πρόκειται για ένα πρόβλημα που παραμένει στο προσκήνιο της έρευνας προκαλώντας συζητήσεις και διαφωνίες, αν και  πολλοί υποστηρικτές των διαφορετικών απόψεων θεωρούν ότι έχει λυθεί οριστικά.
Το σεμινάριο στοχεύει σε μια πρώτη γνωριμία με το θέμα και στην αναζήτηση των κύριων δεδομένων, βάσει των οποίων τεκμηριώνεται η ανίχνευση ή η απουσία στο Βυζάντιο φεουδαρχικών δομών (δυτικού ή αντίστοιχου τύπου). Συγκεκριμένα, θα μελετηθούν ενδεικτικές πληροφορίες από τις γραπτές ιστορικές πηγές και τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με τις σημαντικότερες παραμέτρους του θέματος, που αφορούν στο πολίτευμα, την κοινωνία  και την οικονομία κατά τη βυζαντινή εποχή. Για την καλύτερη κατανόηση της βυζαντινής πραγματικότητας, θα επισημαίνονται προς σύγκριση τα κύρια στοιχεία της δυτικής φεουδαρχίας. Οι φοιτητές θα εξοικειωθούν με την αποδελτίωση πηγών και την αναζήτηση των απαραίτητων για τις εργασίες τους βιβλιογραφικών στοιχείων. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων θα χρησιμοποιείται, όταν κρίνεται απαραίτητο, πρόγραμμα PowerPoint.
Τ. Μανιάτη-Κοκκίνη, 3 ώρες
ΣΙ 66 Βυζαντινή Ιστορία ΙΙΙ
Βυζαντινή κοινωνία: διαστρωμάτωση, κοινωνική δικαιοσύνη και ο οικονομικός παράγων.
Η βυζαντινή κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα επηρεάσθηκε από την ακμή και παρακμή της αυτοκρατορίας αλλά και από την περί δικαίου θεωρία της βυζαντινής εποχής. Θα μελετηθούν ενδεικτικές πληροφορίες από τις γραπτές ιστορικές πηγές (με τη βοήθεια και της σύγχρονης βιβλιογραφίας) σχετικά με τη συγκρότηση, την ιεραρχία και την κινητικότητα των κοινωνικών τάξεων, με τη διαβάθμιση εισοδημάτων και προνομίων, καθώς και σχετικά με την κρατική παρέμβαση ή τη νομοθεσία υπέρ των οικονομικά ασθενέστερων και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Για την καλύτερη κατανόηση της εποχής, θα επισημαίνονται τα κοινά ή συγκρίσιμα στοιχεία με τη μεσαιωνική δυτική ή τη μεταβυζαντινή και, κυρίως, την πολυφυλετική και παγκοσμιοποιημένη κοινωνία πλούσιων και φτωχών της εποχής μας.
Οι φοιτητές θα εξοικειωθούν με την αποδελτίωση πηγών και την αναζήτηση των απαραίτητων για τις εργασίες τους βιβλιογραφικών στοιχείων. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων θα χρησιμοποιείται, όταν κρίνεται απαραίτητο, πρόγραμμα PowerPoint.
Τ. Μανιάτη-Κοκκίνη, 3 ώρες
ΣΙ 78 Βυζαντινή Ιστορία
Πολιτισμικές σχέσεις ανάμεσα στο φθίνον Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ιταλία
Tο σεμινάριο αυτό θα επικεντρώσει στην άρση της πολιτισμικής αποξένωσης των δύο τμημάτων της Χριστιανοσύνης και στη εμφάνιση μίας νέας δυναμικής στις μεταξύ τους σχέσεις μέσα από την αναγκαστική συνύπαρξη τους στην Ανατολή μετά το 1204 και τις αλληλοεπιδράσεις που αυτή επέφερε σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Από το 1261 και εξής μέσα από μία συγκυρία παραγόντων δημιουργούνται πολύμορφοι δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στους δύο κόσμους : η  στροφή του Βυζαντίου προς τη Δύση για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, μία εξαιρετικά έντονη και ευρηματική βυζαντινή διπλωματία προσανατολισμένη στα μεγάλα κέντρα της Ευρώπης, η Κωνσταντινούπολη ως πόλος έλξης Ιταλών ουμανιστών και η μοναδική συμβολή χαρισματικών Βυζαντινών λογίων στην αμοιβαία πολιτισμική προσέγγιση Βυζαντίου–Δύσης, θα οδηγήσουν στο φαινόμενο των ουσιαστικών πολιτισμικών σχέσεων ανάμεσα στο φθίνον Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ιταλία.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΣΙ 57 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Ι
Πόλη και Ύπαιθρος στην ελληνοβενετική Ανατολή (13ος-18ος αι.). Ο χώρος, οι άνθρωποι, οι θεσμοί.
Συγκρότηση, μορφή και τυπολογία του αστικού και αγροτικού τοπίου, κοινωνική διαστρωμάτωση και συσσωματώσεις, οικονομικές λειτουργίες, πνευματικές και πολιτισμικές εκδηλώσεις.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΣΙ 219 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Ο ελεύθερος χρόνος στις βενετοκρατούμενες ελληνικές περιοχές (14ος - 18ος αι.)
Θα εξεταστεί το ζήτημα του ελεύθερου χρόνου στις συγκεκριμένες περιοχές από τον 14ο έως τον 18ο αι. Θα τεθούν ζητήματα σχετικά με την ύπαρξη ή μη ελεύθερου χρόνου ως έννοιας και ως εμπειρίας κατά τον ύστερο μεσαίωνα και την πρώιμη νεότερη εποχή, την «ανακάλυψη» και την νοηματοδότησή του, την κοινωνική του διάσταση, τον έλεγχο και τη διαχείρισή του από την εξουσία, την αμηχανία και τον προβληματισμό που προκαλεί στις Αρχές, την κανονικοποίησή του, τις διαφορετικές όψεις του και την εξέλιξή του στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου.
Κ. Κωνσταντινίδου, 3 ώρες
ΣΙ 55 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Το κυνήγι των μαγισσών στη Δύση, 1500-1700
Λόγιες και λαϊκές θεωρήσεις, προσβάσεις και χρήσεις της μαγείας στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Ο ομογενοποιητικός διωκτικός λόγος της εκκλησιαστικής και κοσμικής ελίτ και οι λαϊκές προσλήψεις της μαγείας: Sabbath και maleficium.Η αυτενέργεια της κοινότητας και η εργαλειοποίηση της μαγείας. Η έμφυλη διάσταση του κυνηγιού των μαγισσών. Μαγεία, φτώχεια και περιθωριακότητα. Αμφισβητήσεις της ύπαρξης μάγων και μαγισσών και εναντιώσεις στο κυνήγι των μαγισσών, από τον Weyer στον Scot.
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτούνται καλή γνώση της αγγλικής και η προηγούμενη παρακολούθηση στο υποχρεωτικό μάθημα ειδίκευσης ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β .
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΣΙ 119 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Αυτοκρατορία, εθνότητες, έθνη και εθνικισμοί στην Κεντρική και Κεντροανατολική Ευρώπη, 1780-1938
Εξετάζονται ο χαρακτήρας, οι παράγοντες συνοχής, υπονόμευσης και διάλυσης της πολυεθνικής αυτοκρατορίας των Αψβούργων και αναλύονται οι διαδικασίες εθνογένεσης, οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες, οι διεκδικήσεις και στοχεύσεις των συστατικών της εθνοτήτων, καθώς και οι εθνικισμοί που εκδηλώνονται στα διάδοχα της Αυστροουγγαρίας «εθνικά κράτη» κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου.
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτούνται αναγνωστική ικανότητα της αγγλικής γλώσσας και επιτυχής παρακολούθηση του μαθήματος ΙΙ14: Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄.
Κ. Ράπτης, 3 ώρες
ΣΙ 210 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος
Το σεμινάριο εξετάζει τα αίτια, καθώς και τις πολιτικο-στρατιωτικές, γεωπολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές όψεις και συνέπειες του «Μεγάλου Πολέμου» στην Ευρώπη (και δευτερευόντως στον υπόλοιπο κόσμο).
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτούνται αναγνωστική ικανότητα της αγγλικής γλώσσας και προηγούμενη επιτυχής παρακολούθηση του μαθήματος ΙΙ14: Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄.
Κ. Ράπτης, 3 ώρες
ΣI 214 Ιστορία Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Οι ορθόδοξοι πληθυσμοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανάμεσα στις θρησκευτικές κοινότητες (μιλλέτ) και στα έθνη (περ. 1830-1923)
Στο σεμινάριο θα επιχειρηθεί -με τη χρήση πηγών και ενδεικτικής βιβλιογραφίας- να περιγραφούν και να αναλυθούν οι εξελίξεις όσον αφορά το θεσμικό καθεστώς, την πολιτική συγκρότηση, τους ιδεολογικούς προσανατολισμούς, καθώς και την κοινωνική διαστρωμάτωση και την οικονομική κατάσταση των ορθόδοξων πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την περίοδο που ακολουθεί την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους μέχρι και την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στους πληθυσμούς εκείνους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μικράς Ασίας που αποτέλεσαν αντικείμενο διεκδίκησης από τον ελληνικό εθνικισμό. Οι ορθόδοξοι Οθωμανοί υπήκοοι ανήκαν, σύμφωνα με την οθωμανική έννομη τάξη, σε μια θρησκευτική κοινότητα αναγνωρισμένη από το οθωμανικό κράτος (ορθόδοξο μιλλέτ/Rum milleti), ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την μητρική τους γλώσσα, την γεωγραφική τους διασπορά ή την κοινωνική τους θέση και τελούσαν υπό την δικαιοδοσία του Ορθόδοξου Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Οι δραματικές αλλαγές που συντελούνται στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά την παραπάνω περίοδο (Μεταρρυθμίσεις/Τανζιμάτ) σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο θα πυροδοτήσουν αντίστοιχες σημαντικές εξελίξεις στους κόλπους της Ορθόδοξης Κοινότητας της Αυτοκρατορίας, δημιουργώντας νέα κοινωνικά στρώματα αλλά και δρομολογώντας νέους ιδεολογικούς και πολιτικούς προσανατολισμούς. Τέλος, θα γίνει ιδιαίτερη αναφορά για τους μηχανισμούς διάδοσης του ελληνικού εθνικισμού στους παραπάνω πληθυσμούς.
Π. Κονόρτας, 3 ώρες
ΣΙ 06 Σύγχρονη ιστορία
Προφορική Ιστορία: ερευνητικά ερωτήματα, πρακτικές εφαρμογές, θεωρητικοί στοχασμοί.
Το σεμινάριο αποτελεί εισαγωγή στα κεντρικά μεθοδολογικά και θεωρητικά ζητήματα της προφορικής ιστορίας: Πώς συγκροτήθηκε η προφορική ιστορία ως ιδιαίτερο γνωστικό πεδίο; Τι είναι αυτό που την κάνει διαφορετική; Ποια χαρακτηριστικά έχουν οι προφορικές μαρτυρίες ως ιστορικά τεκμήρια; Με ποιους τρόπους μπορούν να φωτίσουν την ιστορία του πρόσφατου παρελθόντος; Τι είδους προκλήσεις φέρνουν στο έργο των ιστορικών; Θα εστιάσουμε στη σχέση ανάμεσα στη μνήμη και την ιστορία, τη μνημονική διαδικασία ως πηγή της ταυτότητας, τη σχέση ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό πεδίο, τις στρατηγικές της αφήγησης, την αλληλεπίδραση μεταξύ ερευνητή/τριας και πληροφορητή/τριας. Βασικοί στόχοι είναι να εξοικειωθούν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές: (α) με τη βασική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την προφορική ιστορία, (β) με τη μεθοδολογία και τις τεχνικές της έρευνας που χρησιμοποιεί την προφορική συνέντευξη ως βασική ιστορική πηγή.
Προϋποθέσεις για τη συμμετοχή στο σεμινάριο είναι (α) η επιτυχής εξέταση στο μάθημα «Μεθοδολογικά προβλήματα ιστορίας», (β) η αναγνωστική ικανότητα στην αγγλική γλώσσα.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΙ 125 Βυζαντινή Ιστορία
Το φαινόμενο του αγίου ως συνιστώσα για την ιστορία της Παλαιολόγειας εποχής (1261-1453).
Το ιστορικό γίγνεσθαι των δύο τελευταίων αιώνων του Βυζαντίου μέσα από τις αγιολογικές πηγές της εποχής, οι οποίες αποκαλύπτουν ιδεώδη και νοοτροπίες της ύστερης βυζαντινής κοινωνίας και μια ιδιάζουσα θέαση των γεγονότων τα οποία την συγκλόνισαν με τον τρόπο που τα βίωσαν οι άγιοι και τα κατέγραψαν οι βιογράφοι τους.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 99 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Περιβάλλοντα φτώχειας στην ελληνοβενετική Ανατολή
Εξετάζονται το φαινόμενο της φτώχειας και οι μηχανισμοί αντιμετώπισής του κατά τον ύστερο μεσαίωνα και την πρώιμη νεότερη εποχή στις κτήσεις της Βενετίας στον ελληνικό χώρο. Ειδικότερα, με αφετηρία τον δυτικό κόσμο, το ενδιαφέρον στη συνέχεια θα επικεντρωθεί στη Βενετία και τη βενετική επικράτεια της Ανατολής. Θα συζητηθεί η εννοιολόγηση του φαινομένου της φτώχειας, οι αιτίες του, η πρόσληψή του από τις κοινωνίες των υπό εξέταση περιοχών, ο τρόπος αντιμετώπισής του όπως επίσης η στάση μεμονωμένων κοινωνικών υποκειμένων και συλλογικοτήτων απέναντι στον φτωχό.
Κ. Κωσταντινίδου, 3 ώρες
ΙΙ 88 Σύγχρονη Ελληνική Πολιτική Ιστορία
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα, 1929-1967
Εξέταση της εξέλιξης του ελληνικού πολιτικού συστήματος κατά την περίοδο από την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση έως την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Θα αναλυθούν οι πολιτικές δυνάμεις και οι μετεξελίξεις τους, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1936, η διενέργεια των μεταπολεμικών εκλογών, η αναζήτηση νέων κατευθύνσεων και αναπτυξιακών στρατηγικών στη μεταπολεμική εποχή, η επιρροή διεθνών ιδεολογικών τάσεων, η επιρροή του εμφυλίου πολέμου και η μετεμφυλιακή πραγματικότητα, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1967. Επιπλέον, θα εξεταστούν οι συγκλίσεις και αποκλίσεις του ελληνικού πολιτικού συστήματος με τα αντίστοιχα δυτικοευρωπαϊκά της μεταπολεμικής εποχής, με έμφαση στη Γαλλία και την Ιταλία.
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα προσφερθούν τρία δίωρα εργαστήρια με αντικείμενο «Το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η ελληνική πολιτική, 1930-1945», υπό την επίβλεψη της Χ. Μπαλή (Ε.ΔΙ.Π.).
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 135 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Η Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε μία από τις κεντρικές ιστορικές εμπειρίες του εικοστού αιώνα σε πλανητικό επίπεδο, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Το μάθημα θα προσεγγίσει τις συνθήκες στην κατεχόμενη Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη υπό ναζιστική κατοχή Ευρώπη, καθώς και τις κοινωνικές αλλαγές που συνέβησαν στον ελληνικό χώρο κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Θα μελετηθούν η οικονομική αποδιάρθρωση και η πείνα, η πολιτική των κατοχικών δυνάμεων και η τρομοκρατία σε βάρος του άμαχου πληθυσμού, η εξόντωση των ελλήνων Εβραίων, το πολύπτυχο φαινόμενο του δωσιλογισμού, η ανάπτυξη του κινήματος της Αντίστασης, οι εμφύλιες συγκρούσεις στη διάρκεια της Κατοχής, τα Δεκεμβριανά και οι συνάφειες ανάμεσα στην περίοδο της Κατοχής και σε εκείνη του Εμφυλίου Πολέμου. Θα θιγούν επίσης ζητήματα που αφορούν τη θέση του πολέμου, της Κατοχής και της Αντίστασης στη συλλογική μνήμη και τη δημόσια ιστορία. Στόχος του μαθήματος είναι προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες βασικές γνώσεις για την περίοδο της Κατοχής και να τους εισαγάγει στην πλούσια σχετική βιβλιογραφία που έχει παραχθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 11 Αρχαία Ιστορία B'
Yστεροκλασικοί και ελληνιστικοί χρόνοι
Μέρος Α΄: Από το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου έως και τον θάνατο του Φιλίππου Β΄.
Μέρος Β΄: Εισαγωγή και επισκόπηση της περιόδου από τον Αλέξανδρο έως το πολιτικό τέλος του ελληνιστικού κόσμου (336-30 π.Χ.).
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες.
ΙΙ 12 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Α΄
Επισκόπηση της Μεσαιωνικής Ιστορίας της Δύσεως (5ος-15ος αι.)
Διδάσκεται σε κύκλους μαθημάτων στα οποία εξετάζονται θέματα σχετικά με τις πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές δομές της Δυτικής Ευρώπης κατά το Μεσαίωνα (βαρβαρικές επιδρομές, φεουδαρχικό σύστημα, διαμάχη Παπικής Εκκλησίας-Αυτοκρατορίας, οργάνωση κρατών, ανάπτυξη πόλεων, σταυροφορίες, πνευματική ζωή, ύφεση του 14ου και ανάκαμψη του 15ου αιώνα).
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 21 Βυζαντινή Ιστορία Β΄
Ιστορία του βυζαντινού κράτους 1081-1453
Η υστεροβυζαντινή εποχή προσεγγίζεται μέσα από τις ακόλουθες θεματικές ενότητες: Ο γεωγραφικός χώρος και τα γεγονότα-σταθμοί, η θέση του Βυζαντίου στη διεθνή σκηνή, η Βυζαντινή κοινωνία στην εξελικτική της πορεία, οι κοινωνικές και εθνοτικές ομάδες στην Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών και των Παλαιολόγων, η πολιτισμική ζωή και η βυζαντινή συλλογική ταυτότητα, ο αποκρυφισμός, οι αιρέσεις, η αστρολογία και οι ειδωλολατρικές εκφάνσεις, ο κρατικός μηχανισμός και τα αυλικά αξιώματα, η οικονομία.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 14 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄
Εισαγωγή στην ιστορία της Ευρώπης κατά την περίοδο 1789-1989
Εξετάζονται οι σημαντικότερες πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας της Ευρώπης από τη Γαλλική Επανάσταση έως την κατάρρευση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην Ανατολική Ευρώπη.
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες (φοιτητές/-τριες με επώνυμο από Α-Μα).
Κ. Ράπτης, 3 ώρες (φοιτητές με επώνυμο από Με-Ω).
ΙΙ 18 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α΄
Η συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους (1830-1909)
Το μάθημα εισάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές στις κύριες πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που σημάδεψαν τον πρώτο αιώνα της ζωής του ελληνικού κράτους, από την επίτευξη της ανεξαρτησίας του έως το 1910, οπότε εισέρχεται σε μια νέα φάση εσωτερικών και διεθνών συνθηκών. Εξετάζονται η συγκρότηση των πολιτικών δυνάμεων και του πολιτικού συστήματος, η διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων και των κοινωνικών τάξεων, η ανάπτυξη των πόλεων και η εξέλιξη του αστικού δικτύου, η κοινωνική και παραγωγική λειτουργία του αγροτικού χώρου, οι βηματισμοί της ναυτιλίας και της βιομηχανίας, η ανάπτυξη των εκπαιδευτικών θεσμών, ο ρόλος της εθνικής ιδεολογίας και οι ευρύτερες ιδεολογικές ζυμώσεις της εποχής. Οι εξελίξεις τοποθετούνται στο ευρωπαϊκό και το βαλκανικό πλαίσιό τους.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 22 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Β'
Το μάθημα αποβλέπει στη μελέτη των βαθύτερων δομών της μεσαιωνικής Ιστορίας της Δ. Ευρώπης. Πρωταρχικό αντικείμενο μελέτης αποτελεί η διαδικασία αστικοποίησης του δυτικοευρωπαϊκού χώρου κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους και η προώθηση των εξουσιαστικών μηχανισμών από τους εκκλησιαστικούς φορείς στους αστικούς παράγοντες. Στο μάθημα επιχειρείται η διασύνδεση ανάμεσα στην κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική αξιοποίηση των ιστορικών πληροφοριών, με στόχο την απόκτηση μιας σφαιρικής και σε βάθος γνωριμίας με τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα.
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 30 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Β΄
Ιστορία των βενετοκρατούμενων ελληνικών περιοχών (13ος-18ος αι.)
Πολιτικό περιβάλλον, ιδεολογία, διοικητικοί θεσμοί και εκκλησιαστική πολιτική, κοινωνική διαστρωμάτωση και συσσωματώσεις, οικονομικές δραστηριότητες, πολιτισμικός βίος.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΙΙ 84 Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου
Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου
Εξέταση της πορείας της μεταπολεμικής ιστορίας των διεθνών σχέσεων με άξονα την ανάληψη τριών βασικών διεργασιών της: Ψυχρός Πόλεμος, Αποαποικιοποίηση και άνοδος του Τρίτου Κόσμου, Ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 24 Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΙΙ
Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του πρώιμου τουρκικού κράτους (19ος αι. –1946)
Θα αναλυθούν κατά πρώτον οι διαδικασίες που οδήγησαν στην πορεία εκδυτικισμού και εκσυγχρονισμού της Αυτοκρατορίας μέσω των λεγομένων Μεταρρυθμίσεων (Tanzimat), οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική, την ιδεολογία, το θεσμικό πλαίσιο, καθώς και την λογοτεχνία και την τέχνη. Τα παραπάνω συμβαίνουν σε συνδυασμό με την προϊούσα οικονομική και πολιτική εξάρτηση της Αυτοκρατορίας από τα χριστιανικά ευρωπαϊκά κράτη και το δυτικοευρωπαϊκό κεφάλαιο. Στην συνέχεια θα δοθεί έμφαση στην θέση των μη μουσουλμάνων και στην γέννηση και διάδοση εθνικιστικών κινημάτων, συμπεριλαμβανομένου και του τουρκικού εθνικισμού. Τα κινήματα αυτά οδήγησαν, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, στο τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην εμφάνιση του τουρκικού εθνικού κράτους (1923). Τέλος, θα εξετασθούν οι βασικές δομές του τουρκικού κράτους και της τουρκικής κοινωνίας κατά την περίοδο που ονομάζεται «περίοδος του μονοκομματικού κράτους»(1923-1946).
Για την καλύτερη κατανόηση της ύλης του μαθήματος συνιστάται η παρακολούθηση του μαθήματος με κωδικό ΙΙ 110.
Π. Κονόρτας, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΙ 54 Βυζαντινή Ιστορία
Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός χώρος την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα εξεταστούν θέματα από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό βίο των «πρωταγωνιστών» της εποχής, οι οποίοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών της. Θα μελετηθούν επίσης ζητήματα σχετικά με τις κοινωνικές, θρησκευτικές, έμφυλες, επαγγελματικές κ.ά. ομάδες, τον ρόλο τους στην εξέλιξη της αυτοκρατορίας αλλά και με την αντιμετώπισή τους από την κεντρική εξουσία.
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΣΙ 75 Βυζαντινή Ιστορία
Η βυζαντινή διπλωματία της Παλαιολόγειας εποχής (1261-1453)
Η Παλαιολόγεια εποχή χαρακτηρίζεται από έντονη διπλωματική δραστηριότητα και υιοθέτηση δραστικών αλλαγών στον τρόπο διεξαγωγής της διπλωματίας. Ο ρόλος της διπλωματίας αυτήν την περίοδο αποδεικνύεται καίριος αλλά και αρκετά περίπλοκος καθώς η διπλωματική πρακτική που υιοθετήθηκε κάτω από το βάρος των περιστάσεων απέκλινε καταφανώς από τη βυζαντινή διπλωματική δεοντολογία.
Στόχος του σεμιναρίου αυτού είναι η εξοικείωση των φοιτητών με χαρακτηριστικές πηγές της περιόδου, βυζαντινές και δυτικές, τη βασική για το θέμα βιβλιογραφία, ελληνική και ξενόγλωσση, καθώς και με τις μεθόδους και την τεχνική της επιστημονικής εργασίας
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΣΙ 218 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Εκπαίδευση, πολιτισμικές δράσεις και συγκρότηση ταυτοτήτων στον ελληνοβενετικό κόσμο (13ος-18ος αι.).
Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες εντός και εκτός του υπό τους Βενετούς ελληνικού χώρου και το πολιτισμικό περιβάλλον θα εξεταστούν σε σύνδεση με τις πολιτικές κατευθύνσεις της Βενετίας και ως παράγοντες διαμόρφωσης αυτοπροσδιορισμών, ετερότητας και ιδεολογικών θέσεων στην κοινωνία της ελληνοβενετικής Ανατολής.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΣΙ 102 Αρχειακές Πηγές και Έρευνα
Αρχειακές Πηγές και Έρευνα
Το σεμιναριακό αυτό μάθημα θα επικεντρωθεί στην αξιοποίηση των ιστορικών στοιχείων που προέρχονται από τα Ιστορικά Αρχεία. Οι φοιτητές/-τριες θα εξοικειωθούν, κατ' αρχάς, με την ανάγνωση πηγών, με την κατάταξη του ιστορικού υλικού και τη λειτουργία των Αρχείων. Σε δεύτερη φάση, θα εντρυφήσουν για 30 συνολικά ώρες (μία εβδομάδα πέντε εργασίμων ημερών) σε Ιστορικά Αρχεία της Αθήνας όπου, υπό την επίβλεψη της διδάσκουσας και των εκεί ιστορικών και αρχειονόμων, θα ασχοληθούν με ταξινομητικές αρχειακές εργασίες και με αρχειακή καταλογογράφηση. Στο τέλος, θα προβούν στη συγγραφή σεμιναριακής εργασίας στη βάση του αρχειακού υλικού που διεξήλθαν.
Μ. Ευθυμίου, 3 ώρες (με τη συνεπικουρία του μέλους Ε.ΔΙ.Π του Τμήματός μας Χ. Μπαλή)
ΣΙ 223 Ιστορία του Νέου Ελληνισμού
Οι επιστήμες στον ελληνικό χώρο, 17ος – 19ος αι.
Στόχος του σεμιναρίου είναι να μελετήσει την ιστορική διαμόρφωση της επιστημονικής σκέψης και πρακτικής σε έναν χώρο, όπως ο ελληνικός, αλλά και ο ευρύτερος βαλκανικός και o χώρος της ανατολικής Μεσογείου, που βρισκόταν στην περιφέρεια των επιστημονικών εξελίξεων των νεότερων χρόνων. Στη βάση της πλούσιας βιβλιογραφίας για τον νεοελληνικό διαφωτισμό, αλλά και επιστημονικών και φιλοσοφικών κειμένων της περιόδου, θα διερευνηθούν η σχέση μεταξύ ελληνικού επιστημονικού στοχασμού και επιστημονικών ρευμάτων στον ευρωπαϊκό χώρο, οι τρόποι οικειοποίησης και διάχυσης των επιστημονικών ιδεών, η κοινωνική υποδοχή της επιστημονικής και τεχνικής καινοτομίας, καθώς και το κοινωνικό και ιδεολογικό υπόβαθρο των επιστημονικών διαμαχών στον ελληνικό χώρο σε μια περίοδο διαμόρφωσης της σύγχρονης ιδέας της επιστήμης
Β. Σειρηνίδου, 3 ώρες
ΣΙ 146 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Ιδεολογία, νοοτροπίες και πολιτιστικές πρακτικές στον 19ο αιώνα
Το σεμινάριο επιχειρεί να προσεγγίσει έναν ολόκληρο κόσμο που συνήθως η ιστοριογραφία αφήνει έξω από την προβληματική της. Πως στρώνανε το μεσημεριανό τους τραπέζι οι άνθρωποι του 19ου αιώνα; Πότε οι Αθηναίοι αγόραζαν πιάνο για το σπίτι τους; Πως ένας κάτοικος ενός μικρού χωριού στον 19ο αιώνα μέτραγε το χρόνο; Τι σήμαιναν οι ετοιμασίες για ένα γάμο; Πως αντιμετώπιζε ένας απόφοιτος του Γυμνασίου την αρχαίζουσα γλώσσα των πανεπιστημιακών παραδόσεων; Μέσα από αρχειακές μαρτυρίες, αυτοβιογραφικά και λογοτεχνικά κείμενα στο σεμινάριο θα επιχειρήσουμε να μελετήσουμε ζητήματα που αφορούν τη σχέση ιδεολογίας και νοοτροπιών, καθημερινής ζωής και πολιτιστικών πρακτικών σε έναν αιώνα διαρκών ιδεολογικών μετατοπίσεων και κοινωνικών μετασχηματισμών.
Ευ. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΣΙ 18 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Ελληνική συνταγματική ιστορία: 20ός αιώνας
Εξέταση της λειτουργίας του Συντάγματος στην ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα. Δίνεται έμφαση στην εξέταση της λειτουργίας του Συντάγματος στις ευρωπαϊκές χώρες, στις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις του 1911, 1927, 1952 και 1975, στις προτάσεις αναθεώρησης του Συντάγματος, καθώς και στην επιρροή των δύο διχασμών (Εθνικός Διχασμός και εμφύλιος πόλεμος) που συγκροτούν την ελληνική «κρίση των θεσμών» του 1915-1974.
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΙ 89 Αρχαία Ιστορία
Eισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Eπιγραφική
Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωσητων φοιτητών/-τριών με τις μεθόδους προσέγγισης και μελέτης των αρχαίων ελληνικών επιγραφών. Eξετάζονται βασικές κατηγορίες ελληνικών επιγραφών δημόσιου και ιδιωτικού χαρακτήρα, όπως ψηφίσματα, νόμοι, επιστολές, διατάγματα, τιμητικές, αναθηματικές και επιτύμβιες επιγραφές. Eπιδιώκεται ο συσχετισμός των επιγραφικών πηγών με φιλολογικές μαρτυρίες και ιστορικά γεγονότα, καθώς επίσης με ζητήματα τοπογραφίας και προσωπογραφίας. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου διεξάγονται ασκήσεις μεταγραφής, χρονολόγησης και συμπλήρωσης επιγραφών. Στο πλαίσιο του μαθήματος προβλέπονται επισκέψεις στο Eπιγραφικό Mουσείο.
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες
ΙΙ 91 Αρχαία Ιστορία
Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Νομισματική
Εκτενής εισαγωγή στην αρχαία ελληνική ιστορική νοµισµατική ως επιστήµη βοηθητική της Ιστορίας που περιλαµβάνει τις εξής ενότητες: η εισαγωγή του νοµίσµατος, η σχέση νόµου και νοµίσµατος, οι διαφορετικές αξίες του νοµίσµατος, οι τύποι, το μέταλλο, οι εκδότριες αρχές, οι σταθµητικοί κανόνες, η νοµισµατική πολιτική, η κυκλοφορία, τα λεγόµενα διεθνή νοµίσµατα της Αρχαιότητας, η ερµηνεία της αύξησης της παραγωγής νοµίσµατος.
Σ. Ψωµά, 3 ώρες
ΙΙ 213 Βυζαντινή Ιστορία
Η γυναίκα στο Βυζάντιο
Μελετώνται ο ρόλος και η θέση της γυναίκας στην κοινωνία, την οικονομία αλλά και την πολιτειακή και πολιτική ιστορία του Βυζαντίου, ιδιαίτερα κατά τη μέση εποχή. Εξετάζονται η νομική θέση της γυναίκας σε σχέση με την κοινωνική πρακτική, η παρουσία και η δράση της στην οικογένεια, στην κοινωνική και οικονομική ζωή της αυτοκρατορίας, όπως και το φαινόμενο της άσκησης εξουσίας από γυναίκες. Γίνεται ιστορικός σχολιασμός επιλεγμένων αποσπασμάτων κειμενικών πηγών της εποχής.
Κ. Νικολάου, 3 ώρες.
ΙΙ 07 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Η Επανάσταση του 1821
Αντιµετώπιση των κεντρικών πολιτικών, κοινωνικών και ιδεολογικών παραµέτρων και διεργασιών που, παράλληλα µε τα πολεµικά γεγονότα, χαρακτήρισαν την Ελληνική Επανάσταση.
Μ. Ευθυµίου, 3 ώρες
ΙΙ 120 Εισαγωγή στην Ιστορία του Ισλάμ (7ος-14ος αι.)
Στόχος του μαθήματος είναι να παράσχει βασικά στοιχεία για την ιστορία του αραβοϊσλαμικού κόσμου από την εμφάνιση του Ισλάμ (7ος αι.) ώς την γέννηση του Οθωμανικού Kράτους (τέλη 13ου αι.). Επισημαίνεται ότι πολλά στοιχεία του αραβοϊσλαμικού πολιτισμού θα υιοθετηθούν από τους τουρκικούς λαούς μετά τον εξισλαμισμό τους, ο οποίος είχε σχεδόν ολοκληρωθεί στις αρχές του 11ου αιώνα. Τα στοιχεία αυτά θα διαδοθούν αργότερα από τους Οθωμανούς και σε άλλες περιοχές, όπως η Νοτιοανατολική Ευρώπη. Θα εξετασθούν κυρίως η κατάσταση στην Αραβική Χερσόνησο πριν από την γέννηση του Ισλάμ, οι παράγοντες που οδήγησαν στην εμφάνιση και διάδοση της νέας θρησκείας, οι μουσουλμανικές κατακτήσεις και οι συνέπειές τους, το Ισλάμ ως θρησκεία, ο θεσμός του Χαλιφάτου, το ισλαμικό δίκαιο, η αραβοϊσλαμική κοινωνία και οι εξελίξεις που αυτή γνώρισε, ο αραβοϊσλαμικός πολιτισμός και οι πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις που τον διαμόρφωσαν, η καλλιέργεια των επιστημών στον αραβοϊσλαμικό κόσμο, καθώς και η αραβοϊσλαμική λογοτεχνία σε αραβική, περσική και τουρκικές γλώσσες. Τέλος, θα γίνει εκτεταμένη αναφορά στις συνθήκες που οδήγησαν στον πολιτικό κατακερματισμό του αραβοϊσλαμικού κόσμου από τον 10ο αιώνα και εξής και στην εμφάνιση και τον ρόλο των τουρκικών λαών στην πολιτική κονίστρα της Μέσης Ανατολής μέχρι και τον 14ο αιώνα.
Το μάθημα συμβάλλει στην κατανόηση παραμέτρων του υποχρεωτικού μαθήματος κατεύθυνσης υπό στοιχ. ΙΙ 24
Π. Κονόρτας, 3 ώρες
ΙΙ 140 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ιστορία της Παιδικής Ηλικίας και της Νεότητας
Εξετάζονται κεντρικά ζητήματα και βασικές όψεις της ιστορίας κατά κύριο λόγο της παιδικής ηλικίας αλλά ευρύτερα και της νεότητας στην Ευρώπη (προπάντων στην βόρεια, την βορειοδυτική και την δυτική Ευρώπη, αλλά και γενικότερα στον λεγόμενο δυτικό κόσμο) από τον 18ο αιώνα μέχρι την μεσοπολεμική περίοδο, με εκτενείς αναδρομές στην πρώιμη νεότερη και την μεσαιωνική εποχή: το ιστορικό περιεχόμενο της κατηγορίας «παιδική ηλικία», οι κυρίαρχες αντιλήψεις, λόγοι και πρακτικές των ενηλίκων σε σχέση με τα παιδιά, η καθημερινή ζωή, η θέση, ο ρόλος, οι εμπειρίες των παιδιών, στο πλαίσιο οικιακών ομάδων, ιδρυμάτων, εκπαιδευτικών μηχανισμών, ομάδων ομηλίκων, εθνικών κρατών και αποικιακών αυτοκρατοριών, πάντοτε σε συνάρτηση με το φύλο και την κοινωνική τάξη.
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες
ΙΙ 126 Ιστορία της εκπαίδευσης
Η εκπαιδευτική διαδικασία συντελείται πάντοτε εντός ενός συγκεκριμένου ιστορικού πλαισίου άμεσα συνδεδεμένου με την πολιτική, κοινωνική και πολιτισμική συγκυρία. Το μάθημα αποσκοπεί στη μελέτη ζητημάτων που αφορούν στην ιστορία της εκπαίδευσης επικεντρωμένη στον 19ο και 20ο αιώνα στο ελληνικό κράτος. Ενδεικτικά: οι θεωρίες που διαμόρφωσαν την εκπαίδευση, η εκπαίδευση στο μεταβαλλόμενο γεωγραφικό και πολιτικό σκηνικό, εγγραμματοσύνη και μόρφωση, οργάνωση και τρόπος λειτουργίας της εκπαίδευσης, κοινωνικός χαρακτήρας της παιδείας, μέθοδοι διδασκαλίας και μάθησης, εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Σημαντικές ενότητες του μαθήματος θα αφιερωθούν στη συγκριτική εξέταση των προηγούμενων και άλλων θεματικών σε παλαιότερες χρονικές περιόδους.
Στο μάθημα προσφέρει τρίωρη διδασκαλία η Χ. Μπαλή (Ε.ΔΙ.Π.), η οποία συνεργάζεται και στην πραγματοποίηση εκπαιδευτικών ξεναγήσεων.
Ευ. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 112 Ιστορία των Βαλκανικών Κρατών (19ος- 20ός αιώνας)
Εισαγωγή στην πολιτική και διπλωματική ιστορία των κρατών της Βαλκανικής Χερσονήσου (Βουλγαρία, Ρουμανία, πρώην Γιουγκοσλαβικές χώρες, Αλβανία) κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα μέχρι το 1999. Αντικείμενο των παραδόσεων θα αποτελέσει η επισκόπηση των κύριων πολιτικών και διπλωματικών εξελίξεων της Βαλκανικής από την εθνογένεση των λαών της περιοχής έως την πτώση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και τον πόλεμο του Κοσόβου. Αρχικά, θα εξεταστούν η συγκρότηση των εθνικών ταυτοτήτων και οι εθνικοαπελευθερωτικές επαναστάσεις, οι κύριες πολιτειακές παράμετροι των νέων εθνικών κρατών και οι αλληλοσυγκρουόμενοι εθνικισμοί. Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί η μετεξέλιξη των βαλκανικών κρατών στον Μεσοπόλεμο, οι βασιλικές δικτατορίες και το ρεύμα του ρεβιζιονισμού. Τέλος, θα συζητηθεί η δομή των σοσιαλιστικών καθεστώτων (με έμφαση στην ιδιοτυπία της Γιουγκοσλαβίας) και οι παράγοντες που οδήγησαν στην πτώση τους καθώς και οι πόλεμοι της γιουγκοσλαβικής διαδοχής.
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
ΙΙ 06 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Εισαγωγή στην κοινωνική ιστορία: έννοιες, μέθοδοι, προβληματισμοί
Πώς διαμορφώνεται η ζωή των απλών ανθρώπων; Πώς συγκροτείται και πώς μεταβάλλεται μέσα στον ιστορικό χρόνο η εμπειρία διάφορων κοινωνικών ομάδων, οι προσδοκίες και οι φόβοι τους; Μέσα από ποιες πρακτικές αναπτύσσουν τη σχέση τους με την εργασία, την εκπαίδευση, την πολιτική; Πώς συνδέονται οι δημόσιες και οι ιδιωτικές εκδηλώσεις τους με την ιστορική συγκυρία; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που έθεσαν οι ιστορικοί, καθώς μετατόπισαν το ενδιαφέρον τους από τους θεσμούς και τις πολιτικές αρχηγεσίες προς τις κοινωνικές ομάδες οι οποίες δεν ανήκαν στα ηγετικά στρώματα των κοινωνιών. Επρόκειτο για μία διαφορετική οπτική γωνία, ένα βλέμμα που θα αφηγούνταν την ιστορία «από τα κάτω». Σκοπός του μαθήματος είναι να γνωρίσουν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες τις βασικές θεματικές περιοχές και τις πηγές της κοινωνικής ιστορίας, να κατανοήσουν τους τρόπους με τους οποίους έχουν εξελιχθεί τα ιστοριογραφικά ερωτήματα στο πλαίσιο αυτής της οπτικής και να προσεγγίσουν κατηγορίες όπως «κοινωνική τάξη», «φύλο», «φυλή», μέσα από τις οποίες η κοινωνική ιστορία αναλύει τις περιοχές που μελετά.
Στην πορεία του μαθήματος θα συζητηθούν βασικές συμβολές αφενός από το χώρο της διεθνούς ιστοριογραφίας, αφετέρου από το χώρο της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ώστε να σχηματιστεί μια ευρύτερη εικόνα των εξελίξεων σε διεθνές επίπεδο και των τρόπων με τους οποίους η ελληνική ιστοριογραφία συνομιλεί μαζί τους.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες

2. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 04 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας
Εισαγωγή στην επιστήμη της Αρχαιολογίας: ορισμοί, αρχές, μέθοδοι και πρακτικές.
Εξετάζονται οι κυριότεροι τρόποι εντοπισμού, αποκάλυψης, χρονολόγησης και μελέτης των αρχαιολογικών καταλοίπων. Επίσης παρουσιάζονται στοιχεία που σχετίζονται με την αρχαιολογική δεοντολογία, τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη σημασία της επιστήμης της αρχαιολογίας και την αξία της μελέτης του παρελθόντος για το παρόν και το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών. Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω παρουσιάζονται μελέτες περιπτώσεων από την αρχαιολογική έρευνα του ελληνικού (και όχι μόνο) χώρου.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους
η-Τάξη: ARCH284 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΙΑ 11 Κλασική Αρχαιολογία Α'
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία και επισκόπηση των πρώιμων και αρχαϊκών χρόνων (περ. 1050-480 π.Χ.).
Εισαγωγή στην επιστήμη της Αρχαιολογίας και συνοπτική επισκόπηση της περιόδου 1050-480 π.Χ. σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα. Αρχιτεκτονική, γλυπτική, μεταλλοτεχνία και κεραμική-αγγειογραφία. Ανάλυση των βασικών προβλημάτων της έρευνας.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο προαιρετικό εργαστήριο στην αρχαιολογική περιγραφή,που διεξάγεται υπό την επίβλεψη της Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.) στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης του Τμήματος.
η-Τάξη: ARCH441 (εικόνες, σημειώσεις, ανακοινώσεις)
Π. Βαλαβάνης, Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΙΑ 13 Βυζαντινή Αρχαιολογία Α΄
Αρχαιολογία και Τέχνη της Πρωτοβυζαντινής Περιόδου (4ος – 7ος αι. μ.Χ.)
Γνωριµία µε τον κλάδο της Βυζαντινής Αρχαιολογίας: από την ιστορία της Χριστιανικής τέχνης του 19ου αι. στις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις του 21ου αι. Μελέτη της κοσμικής και εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, της μνημειακής ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής γλυπτικής και της μικροτεχνίας της πρωτοβυζαντινής περιόδου (4ος – 7ος αι. μ.Χ.).
η-Τάξη: ARCH272
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 15 Ιστορία της Τέχνης Α'
Η τέχνη της Αναγέννησης και του Μανιερισμού (15ος-16ος αι.).
Με αφετηρία την ανάπτυξη του «Φυσικού Ύφους» και την καλλιτεχνική παραγωγή του Giotto κατά τον 14ο αιώνα, εξετάζονται η Ζωγραφική, Γλυπτική και Αρχιτεκτονική στα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της Ιταλίας (Φλωρεντία, Ρώμη, Βενετία) κατά τον 15ο και 16ο αιώνα. Έμφαση θα δοθεί επίσης στα θεωρητικά κείμενα περί Τέχνης την περίοδο αυτή, κυρίως στις πραγματείες περί ζωγραφικής του LeonBattistaAlberti (DellaPittura, Φλωρεντία 1436) και του LeonardodaVinci (TrattatodellaPittura, Παρίσι 1651).
η-Τάξη: ARCH200 (με πλήρες αρχείο εικόνων των παραδόσεων)
Ε. Μαυρομιχάλη, 3 ώρες
Β) Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 42 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αντικείµενο της παράδοσης θα αποτελέσει η επισκόπηση της ιστορίας και αρχαιολογίας της Εγγύς Ανατολής από την 3η και πρώιμη 1η χιλιετία π.Χ. Θα δοθεί έμφαση στην Ανατολία (Χεττιτική αυτοκρατορία, Φρυγία, Λυδία), τη Μεσοποταμία (από την Πρώιμη Δυναστική έως και την Κασσιτική Περίοδο), τη συροπαλαιστίνη (βασίλεια της Εποχής του Χαλκού, Υστεροχεττιτικά και Αραμαϊκά βασίλεια, Ισραήλ/ Φιλισταίοι, Χαναανίτες/ Φοίνικες, Ασσυριακή εξάπλωση) και την Αίγυπτο (Παλαιό έως και το Νέο Βασίλειο). Ιδιαίτερες αναφορές θα γίνουν στα κείμενα της Ανατολής που αναφέρονται στο Αιγαίο (Ahhiyawa, Keftiu, Tanaja).
Το μάθημα θα συνοδεύεται από προαιρετικό φροντιστήριο, το οποίο θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή διδακτορικών φοιτητών του Τμήματος.
η-Τάξη: ARCH275
K. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΙΑ 43 Εμβάθυνση στην Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης
Α. Θεωρία της αρχαιολογικής επιστήμης: Κύρια ρεύματα και σχολές
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξοικείωση με τις κυριότερες κατευθύνσεις της αρχαιολογικής σκέψης, όπως η Ιστορία του Πολιτισμού, η Νέα ή Διαδικαστική Αρχαιολογία, η Μεταδιαδικαστική Αρχαιολογία και οι τρέχουσες νέο-υλιστικές τάσεις. Το μάθημα εξετάζει επίσης τη συμβολή φιλοσοφικών ρευμάτων, όπως ο θετικισμός, ο εξελικτικισμός, ο μαρξισμός και η φαινομενολογία στην αρχαιολογική έρευνα. Στόχος του μαθήματος είναι η κριτική παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου, μέσα στο οποίο εγγράφεται κάθε είδος αρχαιολογικής έρευνας. Η πραγμάτευση θεωρητικών ζητημάτων στηρίζεται σε ενδεικτικά παραδείγματα κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά από το προϊστορικό Αιγαίο.
η-Τάξη: ARCH 325
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
B. Αρχαία ελληνική ναοδομία
Εξετάζονται οι ναοί και τα ιερά της Ελλάδας από το 600 π.Χ. έως τον 1ο αιώνα π.Χ. Γίνεται επισκόπηση των συστατικών των ιερών και αποτυπώνεται με τρόπο συστηματικό η εξέλιξη του δωρικού και του ιωνικού ρυθμού. Θίγεται το ζήτημα της οργάνωσης του ιερού, της σημασίας του αρχαίου ελληνικού ναού ως προϊόντος σχεδίασης και των οργανικών λεπτομερειών. Το μάθημα εμπλουτίζεται με διαλέξεις αρχιτεκτόνων.
η-Τάξη: ARCH336
Χ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
Γ. Όψεις της βυζαντινής μικροτεχνίας (4ος-15ος αι.)
Το μάθημα εμβαθύνει στις σημαντικότερες εκφάνσεις της βυζαντινής μικροτεχνίας και τις εξετάζει από τη σκοπιά των υλικών καταλοίπων και της τεχνολογίας παραγωγής: ζωγραφική μικρής κλίμακας (φορητές εικόνες, εικονογραφημένα χειρόγραφα), υφαντική και κεντητική πολυτελών υφασμάτων, μεταλλοτεχνία, μικρογλυπτική (ελεφαντοστά, στεατίτες, ημιπολύτιμοι λίθοι) και κεραμική.
η-Τάξη: ARCH 609
Π. Πετρίδης, Γ. Πάλλης, 3 ώρες
Δ. Η Τεχνοκριτική στη Νεοελληνική τέχνη (19ος-20ός αι.)
Παρουσιάζονται ενδεικτικές περιπτώσεις τεχνοκριτικής στη νεοελληνική τέχνη (ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, σχέδιο). Μελετάται η φυσιογνωμία της τεχνοκριτικής στη νεότερη Ελλάδα, γίνεται η διάκριση ανάμεσα στη λογοτεχνίζουσα, πιο ερασιτεχνική και στην επιστημονική, περισσότερο συστηματική άσκηση του τεχνοκριτικού λόγου, με συγκεκριμένες αναφορές σε τεχνοκρίτες. Προσεγγίζονται περιοδικά και εφημερίδες με μόνιμες ή περιστασιακές στήλες τεχνοκριτικής.
η-Τάξη: ARCH505
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 26 Προϊστορική Αρχαιολογία Γ'
Οι παλαιολιθικές και νεολιθικές κοινωνίες
H εμφάνιση του ανθρώπου στην Αφρική και η παραγωγή των πρώτων λίθινων εργαλείων γύρω στα 2,5 εκ. χρόνια π.Χ. σηματοδοτούν την αρχή της Παλαιολιθικής εποχής που χαρακτηρίζεται από την σύσταση των πρώτων ανθρωπίνων ομάδων και την οργάνωση και λειτουργία των πρώτων κοινωνιών. Το τέλος της Παλαιολιθικής επέρχεται με την τήξη των παγετώνων, την άνοδο της θερμοκρασίας και τη βελτίωση του κλίματος. Κατά τη Νεολιθική εποχή που ακολουθεί και διαρκεί έως την 3η χιλιετία π. Χ. η μόνιμη εγκατάσταση και η εξημέρωση των φυτών και των ζώων αναδεικνύουν ένα νέο τρόπο ζωής και νέες σχέσεις με τον περιβάλλοντα χώρο. Στόχος του μαθήματος είναι η μελέτη των κοινωνιών των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών της Παλαιολιθικής, του φαινομένου της Νεολιθικοποίησης όπως αυτό εμφανίζεται στην Εγγύς Ανατολή, και των αγροκτηνοτροφικών κοινωνιών της Νεολιθικής στο ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου με έμφαση στον υλικοτεχνικό πολιτισμό καθώς και στα ιδεολογικά συστήματα της εποχής.
Το μάθημα εμπλουτίζεται με εκπαιδευτική εκδρομή και προβολή ντοκυμαντέρ.
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΙΑ 108 Αρχαιολογία Ρωμαϊκών Χρόνων
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία των Ρωμαϊκών Χρόνων
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξέλιξη της τέχνης των ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων από τον Αύγουστο, το 30 π.Χ., όταν τυπικά τελειώνει η Ελληνιστική Εποχή, μέχρι και τον Μ. Κωνσταντίνο και το τέλος του αρχαίου κόσμου. Εξετάζονται επίσης οι αρχές της τέχνης της περιόδου, τόσο στον ιταλικό χώρο (Ετρούσκοι, Δημοκρατική / «Ρεπουμπλικανική» Ρώμη) όσο και στην ελληνιστική Ανατολή, καθώς και η Ύστερη Αρχαιότητα, η μετάβαση δηλαδή στο χριστιανικό κόσμο. Παράλληλα, μελετώνται τα ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά δεδομένα για την πληρέστερη κατανόηση των καλλιτεχνικών μορφών.
Επίσκεψη στη Ρωμαϊκή Συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Για την κατανόηση του μαθήματος σκόπιμη είναι η επιτυχής περάτωση του ΙΑ 12: Κλασική Αρχαιολογίας Β΄.
η-Τάξη: ARCH274 (βιβλιογραφία, παρουσιάσεις και κείμενα για θέματα που δεν περιλαμβάνονται στο προσφερόμενο εγχειρίδιο)
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΙΑ 44 Αρχαιολογία της Μεταβυζαντινής περιόδου
Αρχαιολογία και τέχνη της Μεταβυζαντινής περιόδου (1453-αρχές 19ου αι.)
Εισαγωγικό μάθημα για την αρχαιολογία και την τέχνη των χρόνων από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, με στόχο την απόκτηση μιας συνολικής εικόνας για την αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική παραγωγή και τα κατάλοιπα του υλικού βίου στις περιοχές του ελλαδικού χώρου υπό οθωμανική και λατινική κυριαρχία. Εξετάζονται η πολεοδομία, η κοσμική και εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, η γλυπτική σε λίθο και ξύλο, η μνημειακή ζωγραφική, τα φορητά έργα τέχνης (εικόνες, εικονογραφημένα χειρόγραφα, έργα μεταλλοτεχνίας και κεντητικής) και η κεραμική.
Επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία της Αθήνας και της Αττικής.
η-Τάξη: ARCH649
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 70 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η Μέση Εποχή του Χαλκού στην Ηπειρωτική Ελλάδα και η γένεση του Μυκηναϊκού κόσμου
Συζητείται η αρχή και ο χαρακτήρας της Μέσης Εποχής του Χαλκού, η κατανομή των θέσεων, η οικιστική και η ταφική αρχιτεκτονική, τα ταφικά έθιμα, η κεραμική, η οικονομία και η οργάνωση της κοινωνίας.
Διερευνάται η μετάβαση προς την Ύστερη Χαλκοκρατία, η εξελικτική πορεία, οι δυναμικές και οι διεργασίες που συνέβαλαν στην ανάδυση του Μυκηναϊκού πολιτισμού.
η-Τάξη: ARCH147
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΣΑ 15 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Χρόνια Κρίσης: Το Τέλος της Ύστερη Εποχής του Χαλκού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα εξετάσουμε την πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση των ανακτορικών κέντρων της Ανατολικής Μεσόγειου (Ανατολία, Συροπαλαιστίνη, Αίγυπτος) κατά τον 13ο αιώνα. Θα μελετήσουμε επίσης την περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευσή τους (12ος - 8ος αι.).
η-Τάξη: ARCH639
K. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 111 Προϊστορική Αρχαιολογία
Κριτική (επαν-)ερμηνεία των προϊστορικών ταφικών δεδομένων
Τα ταφικά σύνολα αντιμετωπίζονται ποικιλότροπα από την αρχαιολογική έρευνα: Π.χ. ως κλειστά σύνολα και άρα σημαντικά για την τυπολογία τεχνέργων και τη χρονολόγησή τους, ως ενδεικτικά της ταυτότητας και της κοινωνικής θέσης των νεκρών, ως πηγές πληροφόρησης για τα βιολογικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων του παρελθόντος, ως δείγματα μεταφυσικών πεποιθήσεων, αλλά και γενικότερα συλλογικών αντιλήψεων για τον κόσμο και τη λειτουργία της κοινωνίας. Το σεμινάριο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος συζητούνται οι κυριότερες θεωρητικές και ερμηνευτικές κατευθύνσεις της έρευνας. Στο δεύτερο μέρος οι φοιτητές/-τριες καλούνται να εφαρμόσουν τις παραπάνω κατευθύνσεις, επανερμηνεύοντας τα ευρήματα της ανασκαφής ενός προϊστορικού νεκροταφείου της επιλογής τους. Υποχρεωτική η εκπόνηση σειράς σύντομων γραπτών εργασιών και η παρουσίασή τους.
η-Τάξη: ARCH324
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΣΑ 88 Κλασική Αρχαιολογία
Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης
Το σεμινάριο βοηθά τους/τις φοιτητές/-τριες να εμπεδώσουν τα μεθοδολογικά εργαλεία που απαιτούνται για τη μελέτη της κλασικής τέχνης. Ως κομμάτι της κλασικής αρχαιολογίας, η μελέτη της ελληνορωμαϊκής τέχνης προϋποθέτει εξειδικευμένα ερευνητικά εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί από την ιστορία και την ιστορία της τέχνης, με την συνεπικουρία και άλλων επιστημονικών κλάδων, όπως η κοινωνική ανθρωπολογία, η φιλοσοφία, η ψυχανάλυση και η ιστορία των ιδεών. Μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα, στο σεμινάριο επιχειρείται η ανάλυση ευρύτερων ερευνητικών ζητημάτων που αφορούν την κατανόηση, ερμηνεία, απόλαυση και διδασκαλία της κλασικής τέχνης.
η-Τάξη: ARCH562
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΣΑ 182 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Η αρχιτεκτονική στις λατινοκρατούμενες περιοχές του ελλαδικού χώρου (13ος-17ος αι.): οχυρώσεις, δημόσια κτήρια, κατοικίες και ναοδομία
Η Δ΄ Σταυροφορία είχε ως συνέπεια την κατάκτηση μεγάλων περιοχών της ηπειρωτικής Ελλάδας και των περισσότερων νησιών από Φράγκους, Βενετούς, Γενουάτες και άλλους δυτικούς. Οι νέοι κυρίαρχοι εισήγαγαν στα κρατίδια που ίδρυσαν την αρχιτεκτονική των πατρίδων τους, οικοδομώντας οχυρώσεις, δημόσια κτίρια, ανάκτορα, εκκλησίες και μονές. Μέσα από τη μελέτη των σωζόμενων μνημείων, το σεμινάριο θα εξετάσει τα χαρακτηριστικά αυτού του κεφαλαίου της αρχιτεκτονικής στον ελλαδικό χώρο και τον βαθμό της αλληλεπίδρασής της με τη σύγχρονη υστεροβυζαντινή και μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική, την οποία εξακολούθησε να καλλιεργεί ο γηγενής πληθυσμός. Προαιρετικές επισκέψεις στα βενετικά μνημεία της Χαλκίδας και σε φραγκικά και βενετικά μνημεία της Πελοποννήσου.
η-Τάξη: ARCH650
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΣΑ 80 Ιστορία της Τέχνης
Καλλιτέχνες και τάσεις στη Σύγχρονη Τέχνη
Το σεμινάριο εξετάζει καλλιτέχνες και κατευθύνσεις των εικαστικών κινημάτων του 20ού αιώνα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ έως τη δεκαετία του 1990.
η-Τάξη: ARCH444
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΑ 72 Προϊστορική Αρχαιολογία
Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού
Εξετάζονται όλες οι πτυχές του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στο νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.Χ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις Κυκλάδες, γίνονται όμως αναφορές και σε γειτονικές περιοχές (Βορειοανατολικό Αιγαίο, Μικρασιατικά παράλια, Αττική-Εύβοια, Βόρεια Κρήτη) για την καλύτερη κατανόηση των στενών σχέσεων και των έντονων αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν αυτήν την περίοδο μεταξύ των διαφόρων περιοχών του Αιγαίου.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
η-Τάξη: ARCH170 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΙΑ 74 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η Προϊστορία της Κύπρου
Εξετάζεται συνοπτικά η ανάπτυξη των πρώιμων κοινωνιών στο νησί, δηλ. της νεολιθικής και χαλκολιθικής περιόδου, ενώ παράλληλα επιχειρείται η σύνδεση της τελευταίας με τις εξελίξεις της Εποχής του Χαλκού. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στα κοινωνικά φαινόμενα που χαρακτηρίζουν την Πρώιμη, Μέση και Ύστερη Χαλκοκρατία. Αναλύονται ζητήματα χωροοργάνωσης, παραγωγικών διαδικασιών και θεσμικών μεταβολών (διοίκηση, οικονομία, θρησκεία) στη διάρκεια της μακράς αυτής περιόδου, μέσα από τη μελέτη των υλικών καταλοίπων. Η πολιτισμική φυσιογνωμία του νησιού εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των σημαντικών εξελίξεων που έλαβαν χώρα στην ανατολική Μεσόγειο κατά την εποχή αυτή.
Η διδασκαλία εμπλουτίζεται με τη χρήση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Επίσης, το μάθημα συμπληρώνεται με επισκέψεις σε μουσειακές συλλογές κυπριακών αρχαιοτήτων στην Αθήνα.
η-Τάξη: ARCH132
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες
ΙΑ 150 Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία
Παραγωγή και διακίνηση αρχαίας κεραμικής: αρχαιολογικές και αρχαιομετρικές προσεγγίσεις
Η κεραμική είναι ένα σύνθετο ανθρωπογενές υλικό με παραμέτρους που σχετίζονται τόσο με την ιδιοσυστασία του (πρώτες ύλες, τεχνικές, τεχνολογία κατασκευής) όσο και με το κοινωνικό πλαίσιο κατασκευής και χρήσης του (οργάνωση και διακίνηση της παραγωγής, θέση του κεραμέα στον κοινωνικό ιστό). Παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της κεραμικής τεχνολογίας και οι αναλυτικές μέθοδοι (πετρογραφία, χημική ανάλυση, ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης) που εφαρμόζονται για τη διερεύνηση της προέλευσης και της τεχνολογίας κατασκευής της αρχαίας κεραμικής, και εξετάζονται μελέτες περιπτώσεων διαφόρων περιόδων.
Εκτός από τις παραδόσεις στο αμφιθέατρο, το μάθημα περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις σε πετρογραφικό μικροσκόπιο, που θα γίνουν στο Εργαστήριο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, με την επίβλεψη του Επικ. καθηγ. Ορυκτολογίας και Πετρολογίας κ. Παναγιώτη Πομώνη και της γεωαρχαιολόγου Δρ. Ελένης Νοδάρου, διευθύντριας του Εργαστηρίου Πετρογραφίας του INSTAPEC.
Λόγω του συγκεκριμένου αριθμού μικροσκοπίων στο εργαστήριο, το μάθημα θα γίνει για περιορισμένο αριθμό φοιτητών, και θα τηρηθεί αυστηρή σειρά προτεραιότητας με βάση τις δηλώσεις ενδιαφέροντος που θα γίνουν στην πρώτη παράδοση του μαθήματος.
η-Τάξη: ARCH579 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, Π. Πετρίδης, Π. Πομώνης, Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 203 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μέθοδοι, Υλικά, Τεχνικές
Στο μάθημα συζητούνται θεωρητικά ζητήματα δεοντολογίας και μεθοδολογίας της επιστημονικής έρευνας, καθώς και ζητήματα ορολογίας και μετάφρασης.
Παρουσιάζονται πρακτικοί τρόποι ταξινόμησης, καταγραφής, περιγραφής και μελέτης του αρχαιολογικού υλικού. Συζητούνται θέματα μεθοδολογίας για τη σύνταξη επιστημονικής εργασίας ή δημοσίευσης. Γίνεται αναφορά σε υλικά και τεχνικές με έμφαση στην κεραμική στο Προϊστορικό Αιγαίο.
η-Τάξη: ARCH283 (κείμενα,διαφάνειες)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΙΑ 64 Κλασική Αρχαιολογία
Αττικά μελανόμορφα αγγεία
Παρουσιάζονται και σχολιάζονται οι τεχνικές κατασκευής, τα σχήματα, οι χρήσεις, το εμπόριο και η εικονογραφία των αττικών μελανόμορφων αγγείων, που παράγονταν σε μεγάλες ποσότητες και εξάγονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Παρακολουθώντας χρονολογικά το έργο των σημαντικότερων αγγειογράφων και των εργαστηρίων τους, διερευνώνται οι βασικοί εικονογραφικοί κύκλοι, οι μέθοδοι της εικαστικής αφήγησης καθώς η σχέση των παραστάσεων με τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της αρχαϊκής εποχής.
Στο πλαίσιο του μαθήματος γίνεται επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Αγγείων) και πρακτική άσκηση-εργαστήριο στη στο Μουσείου του Τμήματός μας.
η-Τάξη: ARCH418 (πρόγραμμα, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 146 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Πρωτοβυζαντινή κεραμική
Μελέτη των κεραμικών τεχνέργων, της τεχνολογίας κατασκευής τους, της οργάνωσης των εργαστηρίων και της διακίνησης της βυζαντινής κεραμικής με έμφαση στις μεσογειακές παραγωγές της πρωτοβυζαντινής περιόδου. Θα διερευνηθούν επίσης η ιστορική, οικονομική και η κοινωνική διάσταση της κεραμικής.
Το μάθημα θα διεξαχθεί στους χώρους του Πανεπιστημίου και του Κέντρου Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής (ΚΜΝΚ), με τη συνεργασία του Ν. Λιάρου, Αρχαιολόγου-Κεραμίστα, Επιμελητή του ΚΜΝΚ. Με στόχο τη βιωματική προσέγγιση της κεραμικής θα λειτουργήσει εργαστήριο κατασκευής και ψησίματος κεραμικών: οι φοιτητές/-τριες θα κατασκευάσουν και θα διακοσμήσουν αγγεία και άλλα αντικείμενα από πηλό που θα ψηθούν σε κλίβανο κατασκευασμένο από τους ίδιους.
η-Τάξη: ARCH466
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 131 Ιστορία της Τέχνης
Ιστορία της Ελληνικής Χαρακτικής, 19ος-20ός αι.
Εξετάζονται η διδασκαλία του μαθήματος της χαρακτικής στο Βασιλικό Πολυτεχνείο και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, οι καθηγητές και οι μαθητές. Μελετώνται χαράκτες και καλλιτέχνες που επιδόθηκαν στη χαρακτική, γίνεται η διάκριση ανάμεσα στον βιοτέχνη και στον καλλιτέχνη χαράκτη, αναλύονται χαρακτικά έργα και προβάλλονται συμμετοχές τους σε καλλιτεχνικές εκθέσεις, μνημονεύεται ο εφαρμοσμένος ρόλος της χαρακτικής, αναδεικνύεται η σύνδεσή της με την τυπογραφία κατά τον 19ο αιώνα, ερευνώνται η απήχηση των θεμάτων της στις κοινωνικές τάξεις και ο ρόλος της στη διαμόρφωση της ιστορικής πραγματικότητας. Περιλαμβάνονται υποχρεωτικές επισκέψεις σε σχετικές εκθέσεις μουσείων, πινακοθηκών και αιθουσών τέχνης, καθώς και σε εργαστήρια σύγχρονων Ελλήνων χαρακτών. Εργασίες προαιρετικές.
η-Τάξη: ARCH422
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 106 Μουσειολογία
Εισαγωγή στη Μουσειολογία
Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τον διεπιστημονικό κλάδο της Μουσειολογίας, ο οποίος μελετά την ιστορία και θεωρία των μουσείων και των συλλογών.
Το μάθημα αναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα όπως: Πώς ορίζουμε το μουσείο, το μουσειακό αντικείμενο, τη συλλογή; Ποιες οι αξίες και οι σύγχρονες προκλήσεις των μουσείων; Ποιο το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία τους στην Ελλάδα και διεθνώς; Ποια τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα διαφορετικών τύπων μουσείων. Ποια η ιστορία των μουσείων; Ποια η σχέση τους με τους επισκέπτες και ευρύτερα την κοινωνία;
Η διδασκαλία βασίζεται στη διεξαγωγή συζήτησης και δημιουργικών ασκήσεων για ποικίλα θέματα μουσειακής θεωρίας και πρακτικής, και σε στοχευμένες επισκέψεις σε μουσεία της Αθήνας.
η-Τάξη: ARCH442
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 02 Προϊστορική Αρχαιολογία Α΄
Το Προϊστορικό Αιγαίο.
Γενική επισκόπηση της Εποχής του Λίθου και της Εποχής του Χαλκού. Εξετάζονται ανά περίοδο οι κυριότερες κατηγορίες του υλικού πολιτισμού: η οικιστική και η ταφική αρχιτεκτονική, τα ταφικά έθιμα, η κεραμική, η λιθοτεχνία, η ειδωλοπλαστική, η μικροτεχνία. Περιγράφονται η οικονομία και η οργάνωση της κοινωνίας και επιχειρείται η ανασύσταση της καθημερινής ζωής.
η-Τάξη: ARCH166 (αναλυτικές σημειώσεις, διαφάνειες, βιβλιογραφία)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΙΑ 10 Προϊστορική Αρχαιολογία Β΄
Μινωική Αρχαιολογία
Εξετάζονται όλες οι περίοδοι ανάπτυξης του Μινωικού πολιτισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και των τεχνών (κεραμική, λιθοτεχνία, ελεφαντουργία, φαγεντιανουργία, τοιχογραφία κ.ά.), από την Προανακτορική μέχρι και την Τελική Ανακτορική περίοδο.
η-Τάξη: ARCH146 & ARCH173 (σημειώσεις, εικόνες, βιβλιογραφία).
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες (φοιτητές/-τριες με επώνυμο από Α-Μα)
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες (φοιτητές/-τριες με επώνυμο από Με-Ω)
ΙΑ 12 Κλασική Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.Χ. - 1ος αι. π.Χ.)
Ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Συνολική θεώρηση της τέχνης με έμφαση στην αρχιτεκτονική και τη γλυπτική, αλλά και στην κεραμική-αγγειογραφία, τη ζωγραφική και τα ψηφιδωτά. Στάδια εξέλιξης και βασικοί χαρακτήρες. Προβλήματα της έρευνας.
Φροντιστήριο σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία.
η-Τάξη: ARCH410
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΙΑ 14 Βυζαντινή Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία και τέχνη της Μέσης και Ύστερης Βυζαντινής περιόδου (7ος αι. – 1453)
Εισαγωγικό μάθημα για την αρχαιολογία και την τέχνη των χρόνων από τα μέσα του 7ου αιώνα μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, με στόχο την απόκτηση μιας συνολικής εικόνας για την αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική παραγωγή και τα κατάλοιπα του υλικού βίου της περιόδου. Εξετάζονται η πολεοδομία, η κοσμική και εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, η γλυπτική, η μνημειακή ζωγραφική, τα εικονογραφημένα χειρόγραφα, η μικροτεχνία και η κεραμική, με σύντομη αναφορά στην επιγραφική και τη νομισματική.
Επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία της Αθήνας και της Βοιωτίας.
η-Τάξη: ARCH603
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΙΑ 16 Ιστορία της Τέχνης Β΄
Η Τέχνη του Μπαρόκ και του Ροκοκό στην Ευρώπη. Διαφοροποιήσεις, τοπικές σχολές, δημιουργοί.
Στο μάθημα εξετάζονται οι πιο αντιπροσωπευτικοί ζωγράφοι, γλύπτες και αρχιτέκτονες του 17ου και του 18ου αιώνα στην Ιταλία, στην Ισπανία, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στις Κάτω Χώρες, στην Ολλανδία και στην Αγγλία. Παράλληλα γίνεται συνοπτική αναφορά στη μουσική, στο θέατρο και στη λογοτεχνία που αναπτύχθηκαν στους δύο αυτούς αιώνες. Το μάθημα πλαισιώνεται με προβολή σχετικών ταινιών τόσο τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) όσο και μυθοπλασίας (κινηματογραφικών).
η-Τάξη: ARCH333
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 17 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Ιστορίας της Τέχνης
Ιστορία της Τέχνης: Βασικές αρχές.
Διδάσκεται η σημασιολογία του έργου της τέχνης, στοιχεία της τεχνικής και των υλικών της καλλιτεχνικής του πραγμάτευσης (ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, ψηφιδωτό, κεραμική, αρχιτεκτονική, φωτογραφία), καθώς και τα γενικά χαρακτηριστικά των περιόδων από την Αναγέννηση μέχρι και τη σύγχρονη εποχή.
η-Τάξη: ARCH387
Δ. Παυλόπουλος ,3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 21 Τοπογραφία - Αρχιτεκτονική – Πολεοδομία
Μνημειακή τοπογραφία των Αθηνών κατά τους αρχαίους και πρωτοβυζαντινούς χρόνους
Σύντομη εισαγωγή για την ιστορία της πόλεως, την ιστορία, τη διαδρομή και τα κατάλοιπα των τειχών κατά εποχές, καθώς και πλήρης παρουσίαση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Ακροπόλεως, της Νότιας κλιτύος, της Αρχαίας και της Ρωμαϊκής Αγοράς, του Κεραµεικού και του Ολυµπιείου.
Επισκέψεις στους αρχαιολογικούς χώρους.
η-Τάξη: ARCH220, ARCH358.
Χ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 31 Κλασική Αρχαιολογία Γ'
Α. Ελληνική Μνημειακή Ζωγραφική
Σκοπός του μαθήματος είναι η μελέτη της ελληνικής μνημειακής ζωγραφικής από την Αρχαϊκή περίοδο έως και τους πρώιμους αυτοκρατορικούς χρόνους. Εξετάζονται τα σωζόμενα έργα από τον ελληνικό και ελληνιστικό κόσμο, καθώς και οι μεταπλάσεις κλασικών έργων από καλλιτέχνες της ρωμαϊκής περιόδου. Με βάση σύγχρονες και μεταγενέστερες γραπτές πηγές επιχειρείται η συστηματική μελέτη της τεχνικής, της θεματογραφίας, και της ιστορικής εξέλιξης της αρχαιοελληνικής μνημειακής ζωγραφικής και αναλύεται η συμβολή συγκεκριμένων καλλιτεχνών.
η-Τάξη: ARCH561
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
Β. Αττικά ερυθρόμορφα αγγεία της αρχαϊκής εποχής
Παρουσιάζονται και σχολιάζονται οι τεχνικές κατασκευής, τα σχήματα, οι χρήσεις, το εμπόριο και η εικονογραφία των αρχαϊκών αττικών ερυθρόμορφων αγγείων (περ. 530 π.Χ. – περ. 480/470 π.Χ.), που παράγονταν σε μεγάλες ποσότητες και εξάγονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Παρακολουθώντας χρονολογικά το έργο των σημαντικότερων αγγειογράφων και των εργαστηρίων τους, διερευνώνται οι βασικοί εικονογραφικοί κύκλοι, οι μέθοδοι της εικαστικής αφήγησης, καθώς και η σχέση των παραστάσεων με τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της αρχαϊκής εποχής.
Στο πλαίσιο του μαθήματος γίνεται επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Αγγείων) και πρακτική άσκηση-εργαστήριο στο Μουσείο του Τμήματός μας.
η-Τάξη: ARCH472 (πρόγραμμα, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 103 Ανασκαφική και Επεξεργασία Αρχαιολογικού Υλικού – Μουσειολογία
Ανασκαφική και επεξεργασία αρχαιολογικού υλικού – Μουσειολογία.
Αρχαιολογική έρευνα πεδίου: ανασκαφή και επιφανειακή έρευνα. Εξέταση κύριων εννοιών και σχετικών θεμάτων: αρχαιολογική μαρτυρία, αρχαιολογική θέση, αρχές στρωματογραφίας, ανασκαφικές μέθοδοι, τεκμηρίωση αρχαιολογικών δεδομένων. Μετανασκαφική μελέτη αρχαιολογικών ευρημάτων και αρχαιολογικές δημοσιεύσεις. Βασικές αρχές επιμέλειας, διαχείρισης, ερμηνείας και έκθεσης αρχαιολογικών ευρημάτων στο πλαίσιο μουσειακών συλλογών.
Πρακτική άσκηση στην πανεπιστημιακή ανασκαφή στο Πλάσι Μαραθώνα. Φροντιστηριακές ασκήσεις στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης: α) διαλογή και καταγραφή κεραμικής (3 ώρες) και β) συντήρηση αρχαιολογικών ευρημάτων στην ανασκαφή και το εργαστήριο: βασικές αρχές, μέθοδοι και υλικά, έλεγχος περιβαλλοντικών συνθηκών (Θεωρητικές ασκήσεις: 6 ώρες. Πρακτικές ασκήσεις: 3 ώρες).
Στην πρακτική άσκηση του μαθήματος συμβάλλουν τα μέλη ΕΔΙΠ Δρ. Α. Σφυρόερα (αρχαιολόγος) και Μ. Ρογκενμπούκε (συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης).
η-Τάξη: ARCH492 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, Μ. Μούλιου, 3 ώρες
ΙΑ 29 Ιστορία της Τέχνης Γ΄
Η Ευρωπαϊκή τέχνη από τον Νεοκλασικισμό έως την Art Νouveau (18oς -19ος αιώνας)
Στο μάθημα εξετάζονται τα καλλιτεχνικά ρεύματα και οι καλλιτεχνικές τάσεις του 18ου και του 19ου αιώνα: νεοκλασικισμός, ρομαντισμός, ρεαλισμός, ιμπρεσιονισμός, μετεμπρεσιονιστικές τάσεις, συμβολισμός, Art Nouveau. Εξετάζονται οι παράγοντες που διαμόρφωσαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ρεύματος, σε μια εποχή που βασικό χαρακτηριστικό της είναι η βιομηχανική επανάσταση και η ανάπτυξη των επιστημών. Έμφαση δίνεται στη θεωρία της τέχνης της περιόδου 1880-1900, γνωστή με τη φράση fin-de-siecle.
η-Tάξη: ARCH149 (με πλήρες αρχείο εικόνων των παραδόσεων)
Ε. Μαυρομιχάλη, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 10 Προϊστορική Αρχαιολογία
Προϊστορικές λιθοτεχνίες και λίθινα εργαλεία
Οι προϊστορικές λιθοτεχνίες και τα λίθινα εργαλεία συνιστούν ένα νέο σχετικά γνωστικό αντικείμενο της αρχαιολογικής έρευνας στη χώρα και αποτελούν μια σημαντική κατηγορία αρχαιολογικού υλικού που απαντά διαχρονικά από την Παλαιολιθική έως και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τα λίθινα αποτελούν το κλειδί για την διερεύνηση και κατανόηση της ανθρώπινης νοημοσύνης, συμπεριφοράς και δεξιοτεχνίας. Στο μάθημα παρουσιάζεται το ιστορικό της έρευνας των λίθινων εργαλειοτεχνιών από την Αναγέννηση έως τις μέρες μας, σχολιάζεται το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο της έρευνας και αναπτύσσονται οι τέσσερεις βασικοί άξονες της μελέτης: προσδιορισμός και διακίνηση των λίθινων πρώτων υλών, τεχνικές παραγωγής των εργαλείων και εγχειρηματικές αλυσίδες, τυπολογική προσέγγιση και λειτουργική ανάλυση. Υπογραμμίζεται η συμβολή της πειραματικής αρχαιολογίας στη κατανόηση της παραγωγής και χρήσης των λίθινων εργαλείων.
Πρακτική άσκηση σε λίθινες προϊστορικές συλλογές (Αττική, Ιόνια νησιά).
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΣΑ 22 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μινωική Κεραμική: τυπολογική εξέλιξη και διακοσμητικοί ρυθμοί.
Τα βασικά στάδια εξέλιξης της μινωικής κεραμικής. Τεχνικές, τυπολογία, διακοσμητικοί ρυθμοί, ανά περίοδο. Τα κυριότερα προβλήματα που αφορούν τη χρονολόγηση κεραμικών ομάδων.
Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο φροντιστήριο, υπό την επίβλεψη της Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.), με θέμα την ορολογία της κεραμικής.
η-Tάξη: ARCH356
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες
ΣΑ 152 Προϊστορική Αρχαιολογία
Προϊστορική αρχαιολογία: Εικόνα και λόγος στην αρχαιολογία
Η αρχαιολογία ως επιστήμη στηρίζεται εξίσου στην εικόνα όσο και στη γλώσσα για να εκφράσει τα πορίσματα της έρευνας. Το σεμινάριο εστιάζει στη θέση και τη λειτουργία των εικόνων και ειδικότερα των αρχιτεκτονικών σχεδίων και των ψηφιακών αναπαραστάσεων κτιρίων στις τελικές δημοσιεύσεις ανασκαφών προϊστορικών θέσεων στο Αιγαίο. Εξετάζεται ο αριθμός και η αναλογία διαφορετικών ειδών εποπτικού υλικού στην κάθε δημοσίευση, σε σχέση με τους ερευνητικούς της στόχους και τους τρόπους παρουσίασης, μελέτης και ερμηνείας των σταθερών υλικών καταλοίπων σε αυτή.
Στόχος του σεμιναρίου είναι η κατανόηση των αρχιτεκτονικών σχεδίων ως σημαντικών εργαλείων στη διάθεση του αρχαιολόγου και η άμεση σύνδεσή τους με το επιστημολογικό του/της υπόδειγμα. Το σεμινάριο αξιολογείται κυρίως με βάση ατομικές προφορικές παρουσιάσεις και εργασίες. Ανάλογα με τον αριθμό των συμμετοχών είναι δυνατόν να προστεθούν και ομαδικές παρουσιάσεις-συζητήσεις επάνω σε συγκεκριμένη και περιορισμένη βιβλιογραφία. Προαιρετική η τήρηση εβδομαδιαίου ημερολογίου, η οποία συνυπολογίζεται στην τελική βαθμολογία
η-Τάξη: ARCH326
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΣΑ 13 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Το Παλάτι της Ereshkigal. Ταφικά έθιμα και οι αντιλήψεις για τον Κάτω Κόσμο στην ανατολική Μεσόγειο κατά την Εποχή του Χαλκού και την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου.
Αντικείμενο του σεμιναρίου θα αποτελέσει η μελέτη των ταφικών εθίμων στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου (Ανατολία, Συροπαλαιστίνη, Αίγυπτος). Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες θα συνδεθούν με διαθέσιμα κείμενα από την Εγγύς Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης και της Μεσοποταμίας, που μας επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε τις αντιλήψεις που είχαν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής σχετικά με τον Κάτω Κόσμο και την μεταθανάτια ύπαρξη.
η-Τάξη: ARCH351
Κ. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 61 Κλασική Αρχαιολογία
Στοιχεία αρχαίας Ελληνικής μνημειακής αρχιτεκτονικής
H oνοματολογία, τα συστατικά, η καταγωγή και η εξέλιξη των ρυθμών. Εμβάθυνση στην τεχνολογία, τις αναλογίες, τις τοιχοδομίες, τα κυμάτια, την αισθητική και τη χωροθεσία των ελληνικών ιερών. Εξετάζονται κτήρια ειδικής χρήσης όπως πρόπυλα, θόλοι, γυμνάσια, πρυτανεία και στοές.
Χρ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
ΣΑ 160 Κλασική Αρχαιολογία
Η χρήση της γλυπτικής για την μνήμη και τίμηση του νεκρού στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους
Αντικείμενο του σεμιναρίου αυτού είναι η μελέτη της χρήσης γλυπτών έργων σε ταφικά μνημεία της περιόδου από τον ύστερο 4ο αι. π.Χ. μέχρι το τέλος του αρχαίου κόσμου. Θα διερευνηθούν η μορφή και η εικονογραφία των επιτυμβίων αγαλμάτων, των πολυτελών σαρκοφάγων και των ταπεινότερων στηλών, αλλά και τα μηνύματα που οι παραγγελιοδότες και οι καλλιτέχνες ήθελαν να μεταδώσουν μέσω αυτών. Έμφαση θα δοθεί στην αντιπαραβολή των ελληνικών, 'ανατολικών' και ρωμαϊκών παραδόσεων και πρακτικών κατά την πρώτη αυτή περίοδο 'παγκοσμιοποίησης'.
Σεμινάριο με υποχρεωτική εκπόνηση και παρουσίαση εργασίας. Προϋπόθεση για την κατανόηση του σεμιναρίου είναι η επιτυχής περάτωση των υποχρεωτικών μαθημάτων κορμού και κατεύθυνσης ΙΑ 12 (Κλασική Αρχαιολογία Β) και ΙΑ 108 (Αρχαιολογία των ρωμαϊκών χρόνων.
η-Τάξη: ARCH653
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΣΑ 135 Μουσειολογία
Συλλογές και συλλέκτες: Σχέσεις ανθρώπων και αντικειμένων
Το μάθημα θα ασχοληθεί με το παρελθόν και το παρόν της συλλεκτικής δραστηριότητας, τους τρόπους συγκρότησης συλλογών, την ερμηνεία των αντικειμένων και των συλλογών, τις πολλαπλές και μεταβαλλόμενες αξίες που τους αποδίδονται από τους ανθρώπους. Θα αναλυθούν ενδιαφέροντα ερωτήματα όπως α) γιατί, πώς και τι άνθρωποι και κοινωνίες συλλέγουν, β) πώς το «συλλέγειν» βοηθά στη δόμηση ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων, γ) πώς διαφορετικές ερμηνείες για τις συλλογές επηρεάζουν τη θεώρηση του κόσμου που μας περιβάλλει. Θα μελετηθούν συγκεκριμένες περιπτώσεις συλλογών και συλλεκτών (φυσικά πρόσωπα ή/και μουσειακοί οργανισμοί).
Σεμινάριο με υποχρεωτική παρακολούθηση και εκπόνηση γραπτής εργασίας, της οποίας θα προηγηθεί υποχρεωτική προφορική παρουσίαση
η-Τάξη: ARCH559
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΑ 202 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η εμφάνιση και του ανθρώπου και οι πρώτες παλαιολιθικές κοινωνίες στην Ελλάδα και την Βαλκανική
Το μάθημα εστιάζει στη μελέτη της Παλαιολιθικής εποχής στην Ελλάδα και τη Βαλκανική χερσόνησο. Εξετάζονται τα ανθρωπολογικά κατάλοιπα που ήρθαν στο φως στις αρχαιολογικές θέσεις (Κράπινα, Πετράλωνα, Απήδημα κ. α.) και μελετώνται οι συνθήκες που επικρατούσαν κατά την Αρχαιότερη Παλαιολιθική, όταν κατοικήθηκε για πρώτη φορά η περιοχή. Στη συνέχεια σχολιάζονται τα επιτεύγματα του ανθρώπου του Νεάντερνταλ κατά τη Μέση Παλαιολιθική και οι πολιτισμοί του Σύγχρονου ανατομικά Aνθρώπου κατά την Ύστερη Παλαιολιθική. Στόχος είναι η κατανόηση της οργάνωσης και λειτουργίας των πρώτων αυτών παλαιολιθικών κοινωνιών σε σύγκριση με όσα συμβαίνουν στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη (κατοίκηση και δομές κατοικίας, οικονομία και τρόπος ζωής, ταφές και ταφικά έθιμα, κόσμηση και τέχνη).
Το μάθημα εμπλουτίζεται με προβολή ντοκιμαντέρ. Οι φοιτητές/-τριες που θα παρακολουθήσουν το μάθημα θα έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν συμμετοχή σε ανασκαφή παλαιολιθικής θέσης στo εξωτερικό.
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΙΑ 208 Προϊστορική Αρχαιολογία
Αιγαιακή εικονογραφία
Εξετάζεται η Αιγαιακή εικονογραφία (Κρήτη, Κυκλάδες και Ηπειρωτική Ελλάδα) μέσα από την τέχνη της μεγάλης ζωγραφικής (τοιχογραφίες), σε συνδυασμό με την αντίστοιχη θεματική της κεραμικής, της σφραγιδογλυφίας, της χρυσοχοΐγας, της ελεφαντουργίας, της φαγεντιανουργίας και λιθοτεχνίας.
Στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση και συζήτηση των ζητημάτων που θέτει η εικονογραφία αναφορικά με την πρόσληψη και την ερμηνεία των εικόνων, αλλά και τη σημασία τους για τη αιγαιακή κοινωνία σε επίπεδο ιδεολογίας/θρησκείας.
η-Τάξη: ARCH345
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες
ΙΑ 144 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Αρχαιολογία της καθημερινής ζωής στο μεσαιωνικό Βυζάντιο
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η γνωριμία με τα υλικά τεκμήρια της καθημερινής ζωής στο μεσαιωνικό Βυζάντιο (7ος-15ος αι.). Ειδικότερα, θα εξεταστούν η ενδυμασία και ο καλλωπισμός, η κατοικία και ο εξοπλισμός της, η ζωή στην πόλη και την ύπαιθρο, τα επαγγέλματα, τα ταξίδια, οι διασκεδάσεις, αλλά και η φροντίδα για τον νεκρό, μέσα από αρχαιολογικά ευρήματα προερχόμενα από όλες τις περιοχές της βυζαντινής αυτοκρατορίας, σε συνδυασμό με τις μαρτυρίες των γραπτών πηγών και των απεικονίσεων σε έργα τέχνης.
Επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Αθήνας.
η-Τάξη: ARCH651
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΙΑ 190 Μουσειοπαιδαγωγική
ΙΑ 190 Μουσειοπαιδαγωγική: το μουσείο ως χώρος μάθησης και δημιουργικότητας
Το μάθημα της μουσειοπαιδαγωγικής θέτει ως στόχο την εξοικείωση των φοιτητών με τη θεωρία και την πράξη της μουσειακής εκπαίδευσης. Πραγματεύεται θέματα όπως:
1. Το μουσείο ως περιβάλλον μάθησης και δημιουργικότητας: σύγχρονες προσεγγίσεις 2. Μουσειακή εκπαίδευση: αφετηρίες, τάσεις, προοπτικές στην Ελλάδα και διεθνώς 3. Ο ρόλος του μουσειοπαιδαγωγού: φυσιογνωμία, δεξιότητες, εκπαίδευση 4. Θεωρητικές προσεγγίσεις στη μουσειακή εκπαίδευση 5. Μέθοδοι, μέσα και πολιτικές στη μουσειακή εκπαίδευση 6. Η παιδαγωγική διάσταση της μελέτης μουσειακών αντικειμένων 7. Σχεδιασμός μουσειακών εκπαιδευτικών εφαρμογών για ποικίλες κοινωνικές ομάδες 8. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της μάθησης στα μουσεία κ.ά.
Η διδασκαλία βασίζεται στη διεξαγωγή συζήτησης και δημιουργικών ασκήσεων για ποικίλα θέματα μουσειακής θεωρίας και πρακτικής, και σε στοχευμένες επισκέψεις σε μουσεία της Αθήνας.
η-Τάξη: ARCH471
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
ΙΙ 89 Αρχαία Ιστορία
Eισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Eπιγραφική
Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωσητων φοιτητών/-τριών με τις μεθόδους προσέγγισης και μελέτης των αρχαίων ελληνικών επιγραφών. Eξετάζονται βασικές κατηγορίες ελληνικών επιγραφών δημόσιου και ιδιωτικού χαρακτήρα, όπως ψηφίσματα, νόμοι, επιστολές, διατάγματα, τιμητικές, αναθηματικές και επιτύμβιες επιγραφές. Eπιδιώκεται ο συσχετισμός των επιγραφικών πηγών με φιλολογικές μαρτυρίες και ιστορικά γεγονότα, καθώς επίσης με ζητήματα τοπογραφίας και προσωπογραφίας. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου διεξάγονται ασκήσεις μεταγραφής, χρονολόγησης και συμπλήρωσης επιγραφών. Στο πλαίσιο του μαθήματος προβλέπονται επισκέψεις στο Eπιγραφικό Mουσείο.
η-Τάξη: ARCH533
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες

(Τελευταία ενημέρωση: 1/8/2017)