Ελληνική αρχική σελίδα » Προπτυχιακές Σπουδές » Μαθήματα - Συγγράμματα » Περιγραφή μαθημάτων

Περιγράμματα μαθημάτων

Για να δείτε τα περιγράμματα μαθημάτων πατήστε ΕΔΩ

Περιγραφή των μαθημάτων που προσφέρονται κατά το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019

Επιλέξτε τα μαθήματα που σας ενδιαφέρουν για να δείτε περισσότερες πληροφορίες.

[ Εμφάνιση όλων | Απόκρυψη όλων ]

1. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 03 Εισαγωγή στην Παγκόσμια Ιστορία
Εντοπισμός των κομβικών φαινομένων και τομών στην εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών από τις απαρχές της ανθρώπινης ύπαρξης έως σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα παρακολουθηθεί με την βοήθεια χαρτών, πρωτογενών πηγών και κειμένων, θα ενισχυθεί δε με την προβολή φωτεινών διαφανειών καθώς και με το άκουσμα μουσικών παραδειγμάτων.
Το μάθημα θα συνοδεύεται από επισκέψεις σε Μουσεία, ιστορικούς χώρους και χώρους λατρείας. Κατά την εξέταση του μαθήματος ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην γνώση της γεωγραφίας και στην εξοικείωση με τον παγκόσμιο χάρτη.
Μ. Ευθυμίου, 3 ώρες
ΙΙ 04 Εισαγωγή στις Ιστορικές Σπουδές
Το μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τις βασικές έννοιες των ιστορικών σπουδών (χρόνος, χώρος, ιστορικό γεγονός, δομές, πηγές κ.ά.) και τη μεθοδολογία τους (επιλογή και χρήση πηγών, διασταύρωση και αξιολόγησή τους, αρχειακή έρευνα κ.ά.). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους σύγχρονους προβληματι­σμούς για την ιστορία, καθώς και στα νέα ερευνητικά πεδία μελέτης της. Εξετάζεται ακόμη η ιστορική συγκρότηση της έννοιας των ιστορικών σπουδών, καθώς και η σημερινή τους θέση στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών και των κοινωνικών επιστημών. Τέλος, συστατικό στοιχείο του μαθήματος αποτελεί η εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με διαφορετικά είδη ιστορικών πηγών, με την κριτική ανάγνωση τους, καθώς και με τη συγγραφή ιστορικών εργασιών.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
ΙΙ 10 Αρχαία Ιστορία Α΄
Από τη δημιουργία των Μυκηναϊκών Κρατών έως και το τέλος του πελοποννησιακού πολέμου.
Θα εξεταστούν η εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού κόσμου κατά την αρχαϊκή περίοδο, η εμφάνιση και οργάνωση της πόλεως ως μορφής πολιτειακής οργάνωσης, η νομοθεσία, ο αποικισμός, η τυραννίδα καθώς και η μετάβαση στους κλασσικούς χρόνους, οι εξελίξεις στον ελλαδικό χώρο, η σύγκρουση με τους Αχαιμενίδες, η ηγεμονία της Αθήνας και η τελική αναμέτρηση με τη Σπάρτη.
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΙΙ 13 Βυζαντινή Ιστορία Α΄
Ιστορία του βυζαντινού κράτους από τον 4ο έως τον 11ο αιώνα.
Βασικές δομές του βυζαντινού κράτους (πολιτική ιδεολογία, πολιτειακοί παράγοντες, κρατική οργάνωση). Τομές στην πολιτική, κοινωνική, θρησκευτική, οικονομική και πολιτισμική ιστορία της αυτοκρατορίας κατά την υπό εξέταση εποχή.
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΙΙ 17 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Α΄
Οικονοµικοκοινωνική - πνευµατική - εθνική πορεία του Ελληνισµού από την άλωση της Κωνσταντινούπολης έως και τις αρχές του 19ου αι.
Το μάθημα καλύπτει την περίοδο από τον 15ο έως τις αρχές του 19ου αιώνα. Στόχος του είναι η ανάδειξη πτυχών που αφορούν την κοινωνικο-οικονομική, πολιτική, διανοητική και εθνική συγκρότηση των πληθυσμών του ελληνικού χώρου και της ελληνικής διασποράς στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, καθώς και η ανίχνευση των διαφορετικών αποτυπωμάτων της οθωμανικής κατάκτησης στον ελληνικό χώρο.
Β. Σειρηνίδου, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 25 Αρχαία Ιστορία Γ΄
Εισαγωγή και επισκόπηση της Ρωμαϊκής Ιστορίας από τις αρχές έως και την περίοδο του Διοκλητιανού
Εισαγωγική επισκόπηση της εξέλιξης της Ρωμαϊκής Ιστορίας από την ίδρυση της Ρώμης (753 π.Χ.) έως και την Τετραρχία του Διοκλητιανού (305 μ.Χ.). Ειδικότερα, έμφαση θα δοθεί στα εξής θέματα: στους πολιτικούς θεσμούς, το πολίτευμα και την κοινω­νική οργάνωση της ρεπουμπλικανικής Ρώμης˙ στην επέκταση της Ρώμης στην Ιταλία και τη Μεσόγειο και τις συνέπειές της˙ στην κρίση της ρωμαϊκής res publica κατά τον ύστερο 2ο και τον 1ο αιώνα π.Χ.˙ στη συγκρότηση του καθεστώτος της Ηγεμονίας (principatus) επί Αυγούστου˙ στη διοικητική οργάνωση και την κοινωνική δια­στρωμάτωση του Ρωμαϊκού Κράτους κατά τους Αυτοκρατορικούς Χρόνους˙ στην κρίση του 3ου αιώνα μ.Χ.
Ν. Γιαννακόπουλος, 3 ώρες
ΙΙ 29 Μεθοδολογικά προβλήματα της Ιστορίας
Πώς από τα άπειρα συμβάντα και φαινόμενα του παρελθόντος χρόνου δημιουργούμε συνεκτικές ιστορίες, ιστορίες με νόημα; Είναι η ιστορία ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες σχετίζονται με το παρελθόν; Ποιος είναι ο ρόλος του μύθου, της μνήμης, της τέχνης; Τι ονομάζουμε δημόσια ιστορία; Τι είναι η ιστορική εμπειρία; Τα μεγάλα ρεύματα στην ιστορική σκέψη: Ιστορισμός και κοινωνική ιστορία, οι μεγάλες διάρκειες και ο δομισμός, από την κουλτούρα στην πολιτισμική ιστορία, μικροϊστορία και κοινωνική ανθρωπολογία, μνημονικές σπουδές, προφορική ιστορία και ψυχανάλυση, φεμινισμός και έμφυλη ιστορία, μετα-ιστορία και γλωσσική στροφή. Μεταμοντερνισμός και το πρόβλημα της αλήθειας. Δια-εθνική ιστορία και ιστοριογραφία. Tι σημαίνει το τέλος της Ιστορίας, και ποιο το μέλλον των ιστορικών σπουδών και των ιστορικών;
B. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β΄
Οι δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες της Πρώιμης Νεότερης Περιόδου (16ος-18ος αι.)
Κοινωνική διαστρωμάτωση και οικονομική συγκρότηση, σχέσεις εξουσίας, πολιτισμικές παραδόσεις και συλλογικές νοοτροπίες, ζητήματα συγκρότησης ταυτοτήτων (κοινωνικών, έμφυλων, θρησκευτικών, εθνοτικών, εθνικών). Παράγοντες και όψεις του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού μετασχηματισμού των δυτικών κοινωνιών, 1500-1789.
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΙΙ 31 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Β΄
Εξετάζονται οι κυριότερες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις της ελληνικής ιστορίας από το κίνημα στο Γουδί (1909) έως την εμπλοκή της Ελλάδας στον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανάμεσα στα άλλα, αναλύονται οι ακόλουθες θεματικές ενότητες: ο βενιζελισμός και ο αστικός εκσυγχρονισμός, οι Εθνικοί Πόλεμοι (1912-1922), το Μικρασιατικό Ζήτημα (1891-1922), η αποκατάσταση των προσφύγων, η αγροτική μεταρρύθμιση (1917), η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου, το καθεστώς Ι. Μεταξά. Η παρουσίαση της ύλης των μαθημάτων θα συνοδεύεται από έντυπο υλικό με πρωτογενείς πηγές και από επισκέψεις σε μουσεία και τόπους ιστορικής μνήμης.
Στη διδασκαλία θα συμμετάσχει ο Α Αντωνόπουλος (Ε.ΔΙ.Π.), ο οποίος θα προσφέρει ένα τρίωρο. ».
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΙ 91 Αρχαία Ιστορία
Ιστορική ερμηνεία πηγών της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας. Κλασικοί χρόνοι.
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΣΙ 41 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως
Πόλη και κοινωνικές παροχές: Περίθαλψη, εκπαίδευση και δικαιοσύνη στις ευρωπαϊκές πόλεις της υστερομεσαιωνικής περιόδου (12ος-14ος αιώνας).
Θα εξεταστούν ζητήματα που έχουν σχέση με τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στους τρεις αυτούς τομείς κατά τη μεταβατική περίοδο της μετακίνησης από την ύπαιθρο στις πόλεις, αλλά και κατά τους επόμενους αιώνες που χαρακτηρίζονται από την αστική ανάπτυξη.
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΣΙ 57 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Ι
Συλλογικότητες και κοινότητες στην ελληνοβενετική Ανατολή (13ος - 18ος αι.).
Συγκρότηση, λειτουργίες, εσωτερικές ιεραρχήσεις, θεσμικά χαρακτηριστικά και τυπολογία των συσσωματώσεων του αστικού και αγροτικού χώρου στην ελληνοβενετική Ανατολή, στο πλαίσιο του βενετικού κράτους και του ευρύτερου ελληνικού κόσμου.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΣΙ 55 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Το κυνήγι των μαγισσών στη Δύση, 1500-1700.
Λόγιες και λαϊκές θεωρήσεις, προσβάσεις και χρήσεις της μαγείας στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Ο ομογενοποιητικός διωκτικός λόγος της εκκλησιαστικής και κοσμικής ελίτ και οι λαϊκές προσλήψεις της μαγείας: Sabbath και maleficium. Η αυτενέργεια της κοινότητας και η εργαλειοποίηση της μαγείας. Η έμφυλη διάσταση του κυνηγιού των μαγισσών. Μαγεία, φτώχεια και περιθωριακότητα. Αμφισβητήσεις της ύπαρξης μάγων και μαγισσών και εναντιώσεις στο κυνήγι των μαγισσών, από τον Weyer στον Scot.
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτούνται καλή γνώση της αγγλικής και η προηγούμενη παρακολούθηση στο υποχρεωτικό μάθημα ειδίκευσης ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β΄.
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΣI 217 Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Ιδεολογικά ρεύματα στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την οθωμανική περίοδο
Στο σεμινάριο θα επιχειρηθεί -με τη χρήση πηγών και ενδεικτικής βιβλιογραφίας- να περιγραφούν και να αναλυθούν οι ιδεολογικές τάσεις που παρατηρούνται στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας -και ιδιαίτερα του Ορθοδόξου Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως- κατά την οθωμανική περίοδο, δεδομένου ότι ο θεσμός αυτός ήταν κομβικός για τον ορθόδοξο κόσμο που ζούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την Άλωση, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους αιώνες που ακολούθησαν την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Έμφαση θα δοθεί σε ζητήματα όπως οι προσπάθειες διατήρησης της βυζαντινής κληρονομιάς, οι σχέσεις με την καθολική και προτεσταντική Ευρώπη αλλά και την ορθόδοξη Ρωσία, η αντίληψη περί «Ρωμιοσύνης» και η σχέση της με μορφές ελληνικότητας, καθώς και η αντιμετώπιση κινημάτων, όπως ο Διαφωτισμός, αλλά και οι εθνικισμοί που διαδίδονται κυρίως κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στο βάρος που είχε το οθωμανικό θεσμικό και ιδεολογικοπολιτικό πλαίσιο στην διαμόρφωση των παραπάνω, καθώς και η θέση των εκκλησιαστικών αρχών απέναντι στην οθωμανική εξουσία.
Όπως είναι προφανές, συνιστάται στους φοιτητές και τις φοιτήτριες που επιθυμούν να παρακολουθήσουν το σεμινάριο, να έχουν παρακολουθήσει ή να παρακολουθούν και τα μαθήματα με κωδικούς ΙΙ 24 και ΙΙ 105 ή ΙΙ 120.
Π. Κονόρτας, 3 ώρες
ΣΙ 18 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Ελληνική συνταγματική ιστορία: 20ός αιώνας
Εξέταση της λειτουργίας του Συντάγματος στην ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα. Δίνεται έμφαση στην εξέταση της λειτουργίας του Συντάγματος στις ευρωπαϊκές χώρες, στις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις του 1911, 1927, 1952 και 1975, στις προτάσεις αναθεώρησης του Συντάγματος, καθώς και στην επιρροή των δύο διχασμών (Εθνικός Διχασμός και εμφύλιος πόλεμος) που συγκροτούν την ελληνική «κρίση των θεσμών» του 1915-1974.
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΙ 213 Βυζαντινή Ιστορία
Η γυναίκα στο Βυζάντιο .
Μελετώνται ο ρόλος και η θέση της γυναίκας στην κοινωνία, την οικονομία αλλά και την πολιτειακή και πολιτική ιστορία του Βυζαντίου, ιδιαίτερα κατά τη μέση εποχή (7ος - 11ος αι.). Εξετά­ζο­νται η νομική θέση της γυναίκας σε σχέση με την κοινωνική πρακτική, η παρουσία και η δράση της στην οικογένεια, στην κοινωνική και οικονομική ζωή της αυτοκρατορίας, όπως και το φαινόμενο της άσκησης εξουσίας από γυναίκες. Γίνεται ιστορικός σχολιασμός επιλεγμένων αποσπασμάτων κειμενικών πηγών της εποχής.
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΙΙ 128 Βυζαντινή Ιστορία
Βυζαντινή υψηλή στρατηγική: 6ος - 11ος αιώνας
Η Βυζαντινή αυτοκρατορία, μία υπερδύναμη από τον 6ο έως και τον 11ο αιώνα, υπήρξε το μακροβιότερο κέντρο διεθνούς ισχύος και επιρροής στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού που διακρίθηκε όσο καμιά άλλη στην τέχνη της γεωπολιτικής επιβίωσης. Διατηρώντας τη Ρωμαϊκή οικουμενική ιδεολογία, αλλά με ριζικά διαφορετικό γεωπολιτικό προσανατολισμό μετά το 476, η Βυζαντινή αυτοκρατορία κατάφερε μέσω της βυζαντινής υψηλής στρατηγικής, ενός συνδυασμού στρατιωτικής ισχύος και διπλωματίας, να αντιμετωπίζει με επιτυχία ταυτόχρονες απειλές σε πολλά μέτωπα και να προωθεί με επιτυχία μία διεθνή τάξη πραγμάτων βασισμένη στον βυζαντινό πολιτισμό. Απόλυτο δόγμα της υψηλής αυτής στρατηγικής ήταν η αποφυγή της σύγκρουσης και εξασφάλιση της επιτυχίας μέσω ποικίλων διπλωματικών μέσων.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 99 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Περιβάλλοντα φτώχειας στην ελληνοβενετική Ανατολή
Εξετάζονται το φαινόμενο της φτώχειας και οι μηχανισμοί αντιμετώπισής του κατά τον ύστερο μεσαίωνα και την πρώιμη νεότερη εποχή στις κτήσεις της Βενετίας στον ελληνικό χώρο. Ειδικότερα, με αφετηρία τον δυτικό κόσμο, το ενδιαφέρον στη συνέχεια θα επικεντρωθεί στη Βενετία και τη βενετική επικράτεια της Ανατολής. Θα συζητηθεί η εννοιολόγηση του φαινομένου της φτώχειας, οι αιτίες του, η πρόσληψή του από τις κοινωνίες των υπό εξέταση περιοχών, ο τρόπος αντιμετώπισής του όπως επίσης η στάση μεμονωμένων κοινωνικών υποκειμένων και συλλογικοτήτων απέναντι στον φτωχό.
Κ. Κωσταντινίδου, 3 ώρες
ΙΙΙ 140 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ιστορία της Παιδικής Ηλικίας και της Νεότητας
Εξετάζονται κεντρικά ζητήματα και βασικές όψεις της ιστορίας κατά κύριο λόγο της παιδικής ηλικίας αλλά ευρύτερα και της νεότητας στην Ευρώπη (προπάντων στη βόρεια, τη βορειοδυτική και τη δυτική Ευρώπη, αλλά και γενικότερα στον λεγόμενο δυτικό κόσμο) από τον 18ο αιώνα μέχρι τη μεσοπολεμική περίοδο, με εκτενείς αναδρομές στην πρώιμη νεότερη και τη μεσαιωνική εποχή: το ιστορικό περιεχόμενο της κατηγορίας «παιδική ηλικία», οι κυρίαρχες αντιλήψεις, λόγοι και πρακτικές των ενηλίκων σε σχέση με τα παιδιά, η καθημερινή ζωή, η θέση, ο ρόλος, οι εμπειρίες των παιδιών, στο πλαίσιο οικιακών ομάδων, ιδρυμάτων, εκπαιδευτικών μηχανισμών, ομάδων ομηλίκων, εθνικών κρατών και αποικιακών αυτοκρατοριών, πάντοτε σε συνάρτηση με το φύλο και την κοινωνική τάξη.
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες
ΙΙ 88 Σύγχρονη Ελληνική Πολιτική Ιστορία
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα, 1929-1967
Εξέταση της εξέλιξης του ελληνικού πολιτικού συστήματος κατά την περίοδο από την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση έως την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Θα αναλυθούν οι πολιτικές δυνάμεις και οι μετεξελίξεις τους, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1936, η διενέργεια των μεταπολεμικών εκλογών, η αναζήτηση νέων κατευθύνσεων και αναπτυξιακών στρατηγικών στη μεταπολεμική εποχή, η επιρροή διεθνών ιδεολογικών τάσεων, η επιρροή του εμφυλίου πολέμου και η μετεμφυλιακή πραγματικότητα, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1967. Επιπλέον, θα εξεταστούν οι συγκλίσεις και αποκλίσεις του ελληνικού πολιτικού συστήματος με τα αντίστοιχα δυτικοευρωπαϊκά της μεταπολεμικής εποχής, με έμφαση στη Γαλλία και την Ιταλία.
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα προσφερθούν τρία δίωρα εργαστήρια με αντικείμενο «Το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η ελληνική πολιτική, 1930-1945», υπό την επίβλεψη της Χ. Μπαλή (Ε.ΔΙ.Π.).
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 135 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Η Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε μία από τις κεντρικές ιστορικές εμπειρίες του εικοστού αιώνα σε πλανητικό επίπεδο, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Το μάθημα θα προσεγγίσει τις συνθήκες στην κατεχόμενη Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη υπό ναζιστική κατοχή Ευρώπη, καθώς και τις κοινωνικές αλλαγές που συνέβησαν στον ελληνικό χώρο κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Θα μελετηθούν η οικονομική αποδιάρθρωση και η πείνα, η πολιτική των κατοχικών δυνάμεων και η τρομοκρατία σε βάρος του άμαχου πληθυσμού, η εξόντωση των ελλήνων Εβραίων, το πολύπτυχο φαινόμενο του δωσιλογισμού, η ανάπτυξη του κινήματος της Αντίστασης, οι εμφύλιες συγκρούσεις στη διάρκεια της Κατοχής, τα Δεκεμβριανά και οι συνάφειες ανάμεσα στην περίοδο της Κατοχής και σε εκείνη του Εμφυλίου Πολέμου. Θα θιγούν επίσης ζητήματα που αφορούν τη θέση του πολέμου, της Κατοχής και της Αντίστασης στη συλλογική μνήμη και τη δημόσια ιστορία. Στόχος του μαθήματος είναι προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες βασικές γνώσεις για την περίοδο της Κατοχής και να τους εισαγάγει στην πλούσια σχετική βιβλιογραφία που έχει παραχθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 11 Αρχαία Ιστορία B'
Yστεροκλασικοί και ελληνιστικοί χρόνοι
Μέρος Α΄: Από το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου έως και τον θάνατο του Φιλίππου Β΄.
Μέρος Β΄: Εισαγωγή και επισκόπηση της περιόδου από τον Αλέξανδρο έως το πολιτικό τέλος του ελληνιστικού κόσμου (336-30 π.Χ.).
Σ. Ψωμά, 3 ώρες.
ΙΙ 12 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Α΄
Επισκόπηση της Μεσαιωνικής Ιστορίας της Δύσεως (5ος-15ος αι.)
Διδάσκεται σε κύκλους μαθημάτων στα οποία εξετάζονται θέματα σχετικά με τις πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές δομές της Δυτικής Ευρώπης κατά το Μεσαίωνα (βαρβαρικές επιδρομές, φεουδαρχικό σύστημα, διαμάχη Παπικής Εκκλησίας-Αυτοκρατορίας, οργάνωση κρατών, ανάπτυξη πόλεων, σταυροφορίες, πνευματική ζωή, ύφεση του 14ου και ανάκαμψη του 15ου αιώνα).
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 21 Βυζαντινή Ιστορία Β΄
Ιστορία του βυζαντινού κράτους 1081-1453
Η υστεροβυζαντινή εποχή προσεγγίζεται μέσα από τις ακόλουθες θεματικές ενότητες: Ο γεωγραφικός χώρος και τα γεγονότα-σταθμοί, η θέση του Βυζαντίου στη διεθνή σκηνή, η Βυζαντινή κοινωνία στην εξελικτική της πορεία, οι κοινωνικές και εθνοτικές ομάδες στην Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών και των Παλαιολόγων, η πολιτισμική ζωή και η βυζαντινή συλλογική ταυτότητα, ο αποκρυφισμός, οι αιρέσεις, η αστρολογία και οι ειδωλολατρικές εκφάνσεις, ο κρατικός μηχανισμός και τα αυλικά αξιώματα, η οικονομία.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 14 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄
Εισαγωγή στην ιστορία της Ευρώπης κατά την περίοδο 1789-1989
Εξετάζονται οι σημαντικότερες πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας της Ευρώπης από τη Γαλλική Επανάσταση έως την κατάρρευση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην Ανατολική Ευρώπη.
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες.
ΙΙ 18 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α΄
Η συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους (1830-1909)
Το μάθημα εξετάζει, σε θεματικές ενότητες, τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους από την Ανεξαρτησία έως το κίνημα στο Γουδί (1830-1909). Αναλύονται η πολιτειακή οργάνωση, η θεσμική συγκρότηση και η πολιτική λειτουργία του νεοελληνικού κράτους, η ιδεολογική υποδομή του και η εδαφική ολοκλήρωσή του σε συνάφεια με το Ανατολικό Ζήτημα. Καθώς επίσης ποικίλα εσωτερικά ζητήματα (όπως το αγροτικό ζήτημα, η ληστεία, το γλωσσικό ζήτημα κλπ.). Οι εξελίξεις τοποθετούνται στο ευρωπαϊκό και στο βαλκανικό τους πλαίσιο.
Στη διδασκαλία θα συμμετάσχει ο Α. Αντωνόπουλος (Ε.ΔΙ.Π.), ο οποίος θα προσφέρει ένα τρίωρο.
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 22 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Β'
Το μάθημα αποβλέπει στη μελέτη των βαθύτερων δομών της μεσαιωνικής Ιστορίας της Δ. Ευρώπης. Πρωταρχικό αντικείμενο μελέτης αποτελεί η διαδικασία αστικοποίησης του δυτικοευρωπαϊκού χώρου κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους και η προώθηση των εξουσιαστικών μηχανισμών από τους εκκλησιαστικούς φορείς στους αστικούς παράγοντες. Στο μάθημα επιχειρείται η διασύνδεση ανάμεσα στην κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική αξιοποίηση των ιστορικών πληροφοριών, με στόχο την απόκτηση μιας σφαιρικής και σε βάθος γνωριμίας με τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα.
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 30 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Β΄
Ιστορία των βενετοκρατούμενων ελληνικών περιοχών (13ος-18ος αι.)
Πολιτικό περιβάλλον, ιδεολογία, διοικητικοί θεσμοί και εκκλησιαστική πολιτική, κοινωνική διαστρωμάτωση και συσσωματώσεις, οικονομικές δραστηριότητες, πολιτισμικός βίος.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΙΙ 84 Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου
Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου
Εξέταση της πορείας της μεταπολεμικής ιστορίας των διεθνών σχέσεων με άξονα την ανάληψη τριών βασικών διεργασιών της: Ψυχρός Πόλεμος, Αποαποικιοποίηση και άνοδος του Τρίτου Κόσμου, Ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 24 Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΙΙ
Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του πρώιμου τουρκικού κράτους (19ος αι. –1946)
Θα αναλυθούν κατά πρώτον οι διαδικασίες που οδήγησαν στην πορεία εκδυτικισμού και εκσυγχρονισμού της Αυτοκρατορίας μέσω των λεγομένων Μεταρρυθμίσεων (Tanzimat), οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική, την ιδεολογία, το θεσμικό πλαίσιο, καθώς και την λογοτεχνία και την τέχνη. Τα παραπάνω συμβαίνουν σε συνδυασμό με την προϊούσα οικονομική και πολιτική εξάρτηση της Αυτοκρατορίας από τα χριστιανικά ευρωπαϊκά κράτη και το δυτικοευρωπαϊκό κεφάλαιο. Στην συνέχεια θα δοθεί έμφαση στην θέση των μη μουσουλμάνων και στην γέννηση και διάδοση εθνικιστικών κινημάτων, συμπεριλαμβανομένου και του τουρκικού εθνικισμού. Τα κινήματα αυτά οδήγησαν, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, στο τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην εμφάνιση του τουρκικού εθνικού κράτους (1923). Τέλος, θα εξετασθούν οι βασικές δομές του τουρκικού κράτους και της τουρκικής κοινωνίας κατά την περίοδο που ονομάζεται «περίοδος του μονοκομματικού κράτους»(1923-1946).
Για την καλύτερη κατανόηση της ύλης του μαθήματος συνιστάται η παρακολούθηση του μαθήματος με κωδικό ΙΙ 110.
Π. Κονόρτας, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΙ 71 Αρχαία Ιστορία (Ρωμαϊκοί Χρόνια)
Πηγές για την ελληνική πόλη των Ρωμαϊκών Χρόνων
Στο προπτυχιακό αυτό σεμινάριο θα εξεταστούν ιστορικές πηγές (γραμματειακές, νομικές και επιγραφικές) οι οποίες αφορούν τους θεσμούς, την πολιτική οργάνωση και τις κοινωνικές εξελίξεις στις ελληνικές πόλεις κατά τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Ειδικότερα θα μελετηθούν ζητήματα τα οποία αφορούν:
α) τη θέση της βουλής και της εκκλησίας του δήμου στην πολιτική ζωή των ελληνικών πόλεων υπό ρωμαϊκή κυριαρχία,
β) τις διάφορες αρχές που συγκροτούσαν τη διοικητική δομή των πόλεων αυτών,
γ) τη σημασία θεσμισμένων σωμάτων με επίκεντρο το γυμνάσιο (νέοι, γερουσία) και των ποικίλων ιδιωτικών συλλόγων,
δ) το φαινόμενο του ευεργετισμού και των αποδόσεων τιμών ως μέσων διαμόρφωσης της σχέσης μεταξύ διαφόρων πολιτικών και κοινωνικών ομάδων εντός της πόλεως,
ε) τη διάδοση των ρωμαϊκών πολιτικών δικαιωμάτων και την ενσωμάτωση των ιθυνουσών ομάδων των ελληνικών πόλεων στη διοικητική και κοινωνική ιεραρχία του Ρωμαϊκού Κράτους.
Ν. Γιαννακόπουλος, 3 ώρες
ΣΙ 78 Βυζαντινή Ιστορία
Πολιτισμικές σχέσεις ανάμεσα στο φθίνον Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ιταλία
Tο σεμινάριο αυτό θα επικεντρώσει στην άρση της πολιτισμικής αποξένωσης των δύο τμημάτων της Χριστιανοσύνης και στη εμφάνιση μίας νέας δυναμικής στις μεταξύ τους σχέσεις μέσα από την αναγκαστική συνύπαρξή τους στην Ανατολή μετά το 1204 και τις αλληλοεπιδράσεις που αυτή επέφερε σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Από το 1261 και εξής μέσα από μία συγκυρία παραγόντων δημιουργούνται πολύμορφοι δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στους δύο κόσμους, οι οποίοι θα οδηγήσουν στο φαινόμενο των ουσιαστικών πολιτισμικών σχέσεων ανάμεσα στο φθίνον Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ιταλία.
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΣΙ 218 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Ελληνικές Κοινότητες στη Δυτική Ευρώπη (13ος - 18ος αι.).
Στο σεμινάριο θα εξεταστούν όψεις της ιστορίας των ελληνικών κοινοτήτων στη Δυτική Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην Ιταλία, από τον 13ο έως και τον 18ο αιώνα, στο πλαίσιο του ευρύτερου μεταναστευτικού φαινομένου: οι πολιτικοί-κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επέβαλαν στους ελληνικούς πληθυσμούς την αποδημία και οι μορφές των μετακινήσεών τους, καθώς και ο τύπος των εγκαταστάσεών τους (αστικός ή αγροτικός) στο δυτικο­ευρωπαϊκό χώρο, οι σχέσεις τους με τους αυτόχθονες, η κοινοτική οργάνωση, οι νέες, πολλαπλές ταυτότητες που ανέπτυξαν.
Α. Παπαδία-Λάλα, 3 ώρες
ΣΙ 219 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Ο ελεύθερος χρόνος στις βενετοκρατούμενες ελληνικές περιοχές (14ος - 18ος αι.)
Θα εξεταστεί το ζήτημα του ελεύθερου χρόνου στις συγκεκριμένες περιοχές από τον 14ο έως τον 18ο αι. Θα τεθούν ζητήματα σχετικά με την ύπαρξη ή μη ελεύθερου χρόνου ως έννοιας και ως εμπειρίας κατά τον ύστερο μεσαίωνα και την πρώιμη νεότερη εποχή, την «ανακάλυψη» και την νοηματοδότησή του, την κοινωνική του διάσταση, τον έλεγχο και τη διαχείρισή του από την εξουσία, την αμηχανία και τον προβληματισμό που προκαλεί στις Αρχές, την κανονικοποίησή του, τις διαφορετικές όψεις του και την εξέλιξή του στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου.
Κ. Κωνσταντινίδου, 3 ώρες
ΣΙ 113 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ιστορία της Εργασίας στην Ευρώπη
Σε συνάρτηση με τη θεμελιώδη διαδικασία της εκβιομηχάνισης και την σταδιακή αποδιάρθρωση αλλά και επιβίωση προ-βιομηχανικών δομών και πρακτικών, εξετάζονται βασικές όψεις και κεντρικά ζητήματα της ιστορίας της εργασίας στον ευρωπαϊκό αστικό και αγροτικό χώρο (κατά κύριο λόγο στη Βρετανία, τη Γαλλία, τον γερμανόφωνο και κεντροευρωπαϊκό χώρο), από τα τέλη του 18ου αιώνα έως και την μεσοπολεμική περίοδο. Η εργασία προσεγγίζεται με την ευρεία έννοια του όρου – μας ενδιαφέρει τόσο η εργασία στην βιομηχανία, την βιοτεχνία και την οικοτεχνία, όσο και η εργασία στην ύπαιθρο και στον οικιακό χώρο, τόσο η χειρωνακτική, όσο και η μη χειρωνακτική εργασία, τόσο η αμειβόμενη όσο και η μη αμειβόμενη εργασία. Στο πλαίσιο αυτό η «εργασία» προσεγγίζεται ως μία κατηγορία της οποίας το περιεχόμενο προσδιορίζεται και επαναπροσδιορίζεται μέσα στον χρόνο και στο χώρο. Μελετώνται τόσο οι αντιλήψεις και ο λόγος περί την εργασία όσο και οι εργασιακές συνθήκες, σχέσεις και εμπειρίες με άξονα τις μορφές απασχόλησης, το μικρο-κοινωνικό και ευρύτερο περιβάλλον, το φύλο και την ηλικία. Για τον βαθμό συνυπολογίζονται η γραπτή εργασία, η προφορική της παρουσίαση και η συμμετοχή στο μάθημα. Απαραίτητη προϋπόθεση για την συμμετοχή στο σεμινάριο είναι η αναγνωστική ικανότητα στα αγγλικά και η προηγούμενη επιτυχής εξέταση στο μάθημα κορμού ΙΙ 14.
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες
ΣΙ 06 Σύγχρονη ιστορία
Προφορική Ιστορία: ερευνητικά ερωτήματα, πρακτικές εφαρμογές, θεωρητικοί στοχασμοί
Το σεμινάριο αποτελεί εισαγωγή στα κεντρικά μεθοδολογικά και θεωρητικά ζητήματα της προφορικής ιστορίας: Πώς συγκροτήθηκε η προφορική ιστορία ως ιδιαίτερο γνωστικό πεδίο; Τι είναι αυτό που την κάνει διαφορετική; Ποια χαρακτηριστικά έχουν οι προφορικές μαρτυρίες ως ιστορικά τεκμήρια; Με ποιους τρόπους μπορούν να φωτίσουν την ιστορία του πρόσφατου παρελθόντος; Τι είδους προκλήσεις φέρνουν στο έργο των ιστορικών; Θα εστιάσουμε στη σχέση ανάμεσα στη μνήμη και την ιστορία, τη μνημονική διαδικασία ως πηγή της ταυτότητας, τη σχέση ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό πεδίο, τις στρατηγικές της αφήγησης, την αλληλεπίδραση μεταξύ ερευνητή/τριας και πληροφορη¬τή/τριας. Βασικοί στόχοι είναι να εξοικειωθούν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές: (α) με τη βασική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την προφορική ιστορία, (β) με τη μεθοδολογία και τις τεχνικές της έρευνας που χρησιμοποιεί την προφορική συνέντευξη ως βασική ιστορική πηγή. Προϋποθέσεις για τη συμμετοχή στο σεμινάριο είναι (α) η επιτυχής εξέταση στο μάθημα «Μεθοδολογικά προβλήματα ιστορίας», (β) η επαρκής γνώση της αγγλικής γλώσσας.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΙ 91 Αρχαία Iστορία
Eισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Νομισματική
Εκτενής εισαγωγή στην αρχαία ελληνική ιστορική νομισματική ως επιστήµη βοηθητική της Ιστορίας που περιλαμβάνει τις εξής ενότητες: η εισαγωγή του νοµίσµατος, η σχέση νόµου και νομίσματος, οι διαφορετικές αξίες του νοµίσµατος, οι τύποι, το μέταλλο, οι εκδότριες αρχές, οι σταθµητικοί κανόνες, η νομισματική πολιτική, η κυκλοφορία, τα λεγόµενα διεθνή νομίσματα της Αρχαιότητας, η ερμηνεία της αύξησης της παραγωγής νομίσματος.
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΙΙ 07 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Η Επανάσταση του 1821
Αντιμετώπιση των κεντρικών πολιτικών, κοινωνικών και ιδεολογικών παραμέτρων και διεργασιών που, παράλληλα µε τα πολεμικά γεγονότα, χαρακτήρισαν την Ελληνική Επανάσταση.
Μ.Ευθυμίου, 3 ώρες
ΙΙ 105 Ιστορία των τουρκικών λαών
Ιστορία των τουρκικών λαών ώς τον 14ο αιώνα: από την Ανατολική Ασία ώς τη Μεσόγειο
Η διδασκαλία του μαθήματος θα εστιάσει στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ιστορία των τουρκικών λαών μέχρι και την ίδρυση του Οθωμανικού Εμιράτου στα τέλη του 13ου και στις αρχές του 14ου αιώνα. Ειδικότερα θα εξετασθούν θέματα, όπως η διευκρίνιση των όρων «τουρκικοί λαοί» και «τουρκικές γλώσσες», οι μεταλλαγές που γνώρισε ο όρος «Τούρκος» διαχρονικά, οι λόγοι που οδήγησαν στις μετακινήσεις των τουρκικών φύλων προς διάφορες κατευθύνσεις, οι μηχανισμοί που οδήγησαν στο πέρασμα από τη νομαδική ζωή στη μόνιμη εγκατάσταση, οι «Νομαδικές Αυτοκρατορίες» ή «Αυτοκρατορίες της στέππας», ο σταδιακός εκτουρκισμός της Κεντρικής Ασίας και ο σταδιακός εξισλαμισμός των περισσότερων τουρκικών λαών, η πρόσληψη ιρανικών πολιτισμικών στοιχείων, η σημασία των διεθνών αρτηριών για όλα τα παραπάνω (πχ Δρόμος του Μεταξιού), καθώς και οι επιπτώσεις από τη διείσδυση τουρκικών φύλων στην κοινωνία της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας από τον 11ο αιώνα. Τέλος, ειδική αναφορά θα γίνει στις διαδικασίες που οδήγησαν στον σταδιακό εκτουρκισμό και εξισλαμισμό της Μικράς Ασίας από τον 11ο ώς τον 14ο αι.)
Π.Κονόρτας, 3 ώρες.
ΙΙ 64Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία ΙΙ
Προπαγανδιστικές στρατηγικές, πολιτικός λόγος και συγκρότηση ταυτοτήτων στην Ευρώπη της Μεταρρύθμισης.
Ενότητα 1η: Ανάλυση της οπτικοποιημένης λουθηρανικής προπαγάνδας στο γερμανικό χώρο. Η καθολική αντιπροπαγάνδα. Ενότητα 2η: Η προπαγανδιστική αντιπαράθεση στους γαλλικούς θρησκευτικούς πολέμους (1562-1598). Η μετάβαση από τον θρησκευτικό στον πολιτικό λόγο, στην καλβινιστική προπαγάνδα. Η προπαγανδιστική στρατηγική της ακραίας καθολικής Λίγκας (1585-1594).
Κ.Γαγανάκης, 3 ώρες
ΙΙ112 Ιστορία των Βαλκανικών Κρατών (19ος - 20ός αιώνας)
Εισαγωγή στην πολιτική και διπλωματική ιστορία των κρατών της Βαλκανικής Χερσονήσου (Βουλγαρία, Ρουμανία, πρώην Γιουγκοσλαβικές χώρες, Αλβανία) κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα μέχρι το 1999. Αντικείμενο των παραδόσεων θα αποτελέσει η επισκόπηση των κύριων πολιτικών και διπλωματικών εξελίξεων της Βαλκανικής από την εθνογένεση των λαών της περιοχής έως την πτώση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και τον πόλεμο του Κοσόβου. Αρχικά, θα εξεταστούν η συγκρότηση των εθνικών ταυτοτήτων και οι εθνικοαπελευθερωτικές επαναστάσεις, οι κύριες πολιτειακές παράμετροι των νέων εθνικών κρατών και οι αλληλοσυγκρουόμενοι εθνικισμοί. Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί η μετεξέλιξη των βαλκανικών κρατών στον Μεσοπόλεμο, οι βασιλικές δικτατορίες και το ρεύμα του ρεβιζιονισμού. Τέλος, θα συζητηθεί η δομή των σοσιαλιστικών καθεστώτων (με έμφαση στην ιδιοτυπία της Γιουγκοσλαβίας) και οι παράγοντες που οδήγησαν στην πτώση τους καθώς και οι πόλεμοι της γιουγκοσλαβικής διαδοχής.
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
ΙΙ 06 Σύγχρονη Ιστορία
Εισαγωγή στην κοινωνική ιστορία: έννοιες, μέθοδοι, προβληματισμοί
Πώς διαμορφώνεται η ζωή των απλών ανθρώπων; Πώς συγκροτείται και πώς μεταβάλλεται μέσα στον ιστορικό χρόνο η εμπειρία διάφορων κοινωνικών ομάδων, οι προσδοκίες και οι φόβοι τους; Μέσα από ποιες πρακτικές αναπτύσσουν τη σχέση τους με την εργασία, την εκπαίδευση, την πολιτική; Πώς συνδέονται οι δημόσιες και οι ιδιωτικές εκδηλώσεις τους με την ιστορική συγκυρία; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που έθεσαν οι ιστορικοί, καθώς μετατόπισαν το ενδιαφέρον τους από τους θεσμούς και τις πολιτικές ελίτ προς τις κοινωνικές ομάδες οι οποίες δεν ανήκαν στα ηγετικά στρώματα των κοινωνιών. Επρόκειτο για μία διαφορετική οπτική γωνία, ένα βλέμμα που θα αφηγούνταν την ιστορία «από τα κάτω». Σκοπός του μαθήματος είναι να γνωρίσουν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες τις βασικές θεματικές περιοχές και τις πηγές της κοινωνικής ιστορίας, να κατανοήσουν τους τρόπους με τους οποίους έχουν εξελιχθεί τα ιστοριογραφικά ερωτήματα στο πλαίσιο αυτής της οπτικής και να προσεγγίσουν κατηγορίες όπως «κοινωνική τάξη», «φύλο», «φυλή», μέσα από τις οποίες η κοινωνική ιστορία αναλύει τις περιοχές που μελετά.
Στην πορεία του μαθήματος θα συζητηθούν ορισμένες βασικές συμβολές αφενός από το χώρο της διεθνούς ιστοριογραφίας, αφετέρου από το χώρο της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ώστε να σχηματιστεί μια ευρύτερη εικόνα των εξελίξεων σε διεθνές επίπεδο και των τρόπων με τους οποίους η ελληνική ιστοριογραφία συνομιλεί μαζί τους.
Δ. Λαμπροπούλου, 3 ώρες

2. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 04 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας
Εισαγωγή στην επιστήμη της Αρχαιολογίας: ορισμοί, αρχές, μέθοδοι και πρακτικές.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι μία συνοπτική και συνολική θεώρηση της Επιστήμης της Αρχαιολογίας. Παρουσιάζονται οι ορισμοί, οι αρχές, οι μέθοδοι και οι πρακτικές. Εξετάζονται οι κυριότεροι τρόποι εντοπισμού, αποκάλυψης, χρονολόγησης και μελέτης των αρχαιολογικών καταλοίπων. Επίσης παρουσιάζονται στοιχεία που σχετίζονται με την αρχαιολογική δεοντολογία, τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη σημασία της επιστήμης της αρχαιολογίας και την αξία της μελέτης του παρελθόντος για το παρόν και το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών. Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω παρουσιάζονται μελέτες περιπτώσεων από την αρχαιολογική έρευνα του ελληνικού (και όχι μόνο) χώρου. Σημειώσεις, παρουσιάσεις και βιβλιογραφία αναρτώνται στο η-Τάξη (ARCH284). Γίνονται επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, στις οποίες η συμμετοχή είναι προαιρετική.
η-Τάξη: https://eclass.uoa.gr/courses/ARCH284
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΙΑ 11 Κλασική Αρχαιολογία Α'
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία και επισκόπηση των πρώιμων και αρχαϊκών χρόνων (περ. 1050-480 π.Χ.).
Εισαγωγή στην επιστήμη της Αρχαιολογίας και συνοπτική επισκόπηση της περιόδου 1050-480 π.Χ. σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα. Αρχιτεκτονική, γλυπτική, μεταλλοτεχνία και κεραμική-αγγειογραφία. Ανάλυση των βασικών προβλημάτων της έρευνας.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο προαιρετικό εργαστήριο στην αρχαιολογική περιγραφή,που διεξάγεται υπό την επίβλεψη της Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.) στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης του Τμήματος.
η-Τάξη: ARCH441 (εικόνες, σημειώσεις, ανακοινώσεις)
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΙΑ 13 Βυζαντινή Αρχαιολογία Α΄
Αρχαιολογία και Τέχνη της Πρωτοβυζαντινής Περιόδου (4ος – 7ος αι. μ.Χ.)
Γνωριµία µε τον κλάδο της Βυζαντινής Αρχαιολογίας: από την ιστορία της Χριστιανικής τέχνης του 19ου αι. στις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις του 21ου αι. Μελέτη της κοσμικής και εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, της μνημειακής ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής γλυπτικής και της μικροτεχνίας της πρωτοβυζαντινής περιόδου (4ος – 7ος αι. μ.Χ.).
η-Τάξη: ARCH272
Π. Πετρίδης, Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
ΙΑ 15 Ιστορία της Τέχνης Α'
Η τέχνη της Αναγέννησης και του Μανιερισμού (15ος-16ος αι.).
Με αφετηρία την ανάπτυξη του «Φυσικού Ύφους» και την καλλιτεχνική παραγωγή του Giotto κατά τον 14ο αιώνα, εξετάζονται η Ζωγραφική, Γλυπτική και Αρχιτεκτονική στα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της Ιταλίας (Φλωρεντία, Ρώμη, Βενετία) κατά τον 15ο και 16ο αιώνα. Έμφαση θα δοθεί επίσης στα θεωρητικά κείμενα περί Τέχνης την περίοδο αυτή, κυρίως στις πραγματείες περί ζωγραφικής του LeonBattistaAlberti (Della Pittura, Φλωρεντία 1436) και του LeonardodaVinci (TrattatodellaPittura, Παρίσι 1651).
η-Τάξη: ARCH200 (με πλήρες αρχείο εικόνων των παραδόσεων)
Ε. Μαυρομιχάλη, 3 ώρες
Β) Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 42 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αντικείµενο της παράδοσης θα αποτελέσει η επισκόπηση της ιστορίας και αρχαιολογίας της Εγγύς Ανατολής από την ύστερη 3η έως και πρώιμη 1η χιλιετία π.Χ. Θα δοθεί έμφαση στην Ανατολία (Χεττιτική αυτοκρατορία, Φρυγία, Λυδία), την Συροπαλαιστίνη (Υστεροχεττιτικά και Αραμαϊκά βασίλεια, Ισραήλ/ Φιλισταίοι, Χαναανίτες/ Φοίνικες, Ασσυριακή εξάπλωση) και την Αίγυπτο (Μέσο και Νέο Βασίλειο). Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στα κείμενα της Ανατολής που αναφέρονται στο Αιγαίο (Ahhiyawa, Keftiu, Tanaja).
η-Τάξη: ARCH275
K. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΙΑ 43 Εμβάθυνση στην Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης
Α. Θεωρία της αρχαιολογικής επιστήμης: Κύρια ρεύματα και σχολές
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξοικείωση με τις κυριότερες κατευθύνσεις της αρχαιολογικής σκέψης, όπως η Ιστορία του Πολιτισμού, η Νέα ή Διαδικαστική Αρχαιολογία, η Μεταδια­δικαστική Αρχαιολογία και οι τρέχουσες νέο-υλιστικές τάσεις. Το μάθημα εξετάζει επίσης τη συμβολή φιλοσοφικών ρευμάτων, όπως ο θετικισμός, ο εξελικτικισμός, ο μαρξισμός και η φαινομενολογία στην αρχαιολογική έρευνα. Στόχος του μαθήματος είναι η κριτική παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου, μέσα στο οποίο εγγράφεται κάθε είδος αρχαιολογικής έρευνας. Η πραγμάτευση θεωρητικών ζητημάτων στηρίζεται σε ενδεικτικά παραδείγματα κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά από το προϊστορικό Αιγαίο.
η-Τάξη: ARCH 325
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
B. Μεγάλα Ελληνικά ιερά
Εξέταση των μεγάλων Ελληνικών ιερών σε σχέση με το ιστορικό τοπίο και με έμφαση στην αρχιτεκτονική. Πραγμάτευση ζητημάτων χωροθεσίας, λειτουργίας και οργάνωσης, καθώς και τυπολογίας των προπύλων, των στοών και των βωμών. Η εξέλιξη των ντόπιων αρχιτεκτονικών εργαστηρίων σε συνδυασμό με τις κυρίαρχες, επίσημες, διαθέσεις και το αφήγημα του ιερού. Η κίνηση των ‘ακαδημαϊκών’ αρχιτεκτονικών κύκλων στον Ελλαδικό χώρο.
η-Τάξη: ARCH702
Χ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
Γ. Τέχνη και Τεχνολογία στο Βυζάντιο
Μάθημα εμβάθυνσης στην ιστορία της τέχνης και τον υλικό πολιτισμό του Βυζαντίου με έμφαση στη σχέση καλλιτεχνικής έκφρασης και τεχνολογίας. Φορητές εικόνες, έργα μικρογλυπτικής και κοσμηματοτεχνίας, υφάσματα, μεταλλοτεχνία κ.ά., θα εξεταστούν από την πλευρά των πρώτων υλών, των τεχνικών μέσων και της τεχνογνωσίας των εργαστηρίων, αλλά και των ανταλλαγών με τη Δύση και τον ισλαμικό κόσμο. Θα διερευνηθούν σύγχρονες διεπιστημονικές προσεγγίσεις με τη χρήση νέων τεχνολογιών στη μελέτη αρχαιολογικών αντικειμένων και έργων τέχνης. Θα αναλυθεί επίσης ο ρόλος των έργων στην οικονομία, το εμπόριο και τη διπλωματία του Βυζαντίου.
Θα πραγματοποιηθούν επισκέψεις σε μουσεία και άμεση επαφή με έργα τέχνης (με τη συνδρομή του Τμήματος Συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη) η-Τάξη: ARCH700
Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
Δ. Νεοελληνική τέχνη (19ος αι.)
Eξετάζεται η Νεοελληνική Τέχνη (Ζωγραφική, Γλυπτική, Αρχιτεκτονική) σε σχέση με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή και σε σχέση επίσης με τις εκφάνσεις της εθνικής ιδεολογίας του νεοελληνικού κράτους. Περιπτώσεις εκτεταμένης ανάλυσης θα αποτελέσουν οι καλλιτέχνες: Νικόλαος Γύζης και η Sezession του Μονάχου, Συμεών Σαββίδης και οι σύγχρονές του ευρωπαϊκές χρωματικές θεωρίες, Γιαννούλης Χαλεπάς και η γλυπτική της μεταλογικής του περιόδου καθώς και η Ελληνίδα εκ Λονδίνου, ζωγράφος και μεταλλίστρια, Μαρία Κασσαβέτη- Ζαμπάκου και η σχέση της με τους Προ-Ραφαηλίτες.
η-Τάξη: ARCH505
Ε. Μαυρομιχάλη, 3 ώρες
ΙΑ 26 Προϊστορική Αρχαιολογία Γ'
Οι παλαιολιθικές και νεολιθικές κοινωνίες
H εμφάνιση του ανθρώπου στην Αφρική και η παραγωγή των πρώτων λίθινων εργαλείων γύρω στα 2,5 εκ. χρόνια π.Χ. σηματοδοτούν την αρχή της Παλαιολιθικής εποχής που χαρακτηρίζεται από την σύσταση των πρώτων ανθρωπίνων ομάδων και την οργάνωση και λειτουργία των πρώτων κοινωνιών. Το τέλος της Παλαιολιθικής επέρχεται με την τήξη των παγετώνων, την άνοδο της θερμοκρασίας και τη βελτίωση του κλίματος. Κατά τη Νεολιθική εποχή που ακολουθεί και διαρκεί έως την 3η χιλιετία π. Χ. η μόνιμη εγκατάσταση και η εξημέρωση των φυτών και των ζώων αναδεικνύουν ένα νέο τρόπο ζωής και νέες σχέσεις με τον περιβάλλοντα χώρο. Στόχος του μαθήματος είναι η μελέτη των κοινωνιών των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών της Παλαιολιθικής, του φαινομένου της Νεολιθικοποίησης όπως αυτό εμφανίζεται στην Εγγύς Ανατολή, και των αγροκτηνοτροφικών κοινωνιών της Νεολιθικής στο ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου με έμφαση στον υλικοτεχνικό πολιτισμό καθώς και στα ιδεολογικά συστήματα της εποχής.
Το μάθημα εμπλουτίζεται με εκπαιδευτική εκδρομή και προβολή ντοκυμαντέρ.η-Τάξη: ARCH164
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΙΑ 108 Αρχαιολογία Ρωμαϊκών Χρόνων
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία των Ρωμαϊκών Χρόνων
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξέλιξη της τέχνης των ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων από τον Αύγουστο, το 30 π.Χ., όταν τυπικά τελειώνει η Ελληνιστική Εποχή, μέχρι και τον Μ. Κωνσταντίνο και το τέλος του αρχαίου κόσμου. Εξετάζονται επίσης οι αρχές της τέχνης της περιόδου, τόσο στον ιταλικό χώρο (Ετρούσκοι, Δημοκρατική / «Ρεπουμπλικανική» Ρώμη) όσο και στην ελληνιστική Ανατολή, καθώς και η Ύστερη Αρχαιότητα, η μετάβαση δηλαδή στο χριστιανικό κόσμο. Παράλληλα, μελετώνται τα ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά δεδομένα για την πληρέστερη κατανόηση των καλλιτεχνικών μορφών.
Στο πλαίσιο του μαθήματος πραγματοποιούνται επισκέψεις στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Γλυπτών) και στον αρχαιολογικό χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς και της Βιβλιοθήκης του Αδριανού.
Για την κατανόηση όμως του μαθήματος είναι επιθυμητό οι φοιτητές/τριες να έχουν περάσει το υποχρεωτικό μάθημα κορμού ΙΑ 12 (Κλασική Αρχαιολογία Β΄).
η-Τάξη: ARCH274 (βιβλιογραφία, παρουσιάσεις και κείμενα για θέματα που δεν περιλαμβάνονται στο προσφερόμενο εγχειρίδιο) )
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΙΑ 44 Αρχαιολογία της Μεταβυζαντινής περιόδου
Ο Ελληνικός κόσμος μετά την Άλωση: αρχαιολογία και τέχνη, 15ος - 18ος αι.
Στο μάθημα θα εξεταστούν τα υλικά κατάλοιπα και η τέχνη που αναπτύχθηκε στις περιοχές δράσης ελληνικών πληθυσμών και κοινοτήτων, κατά την περίοδο από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης μέχρι περίπου το 1800. Στις περιοχές αυτές, που βρίσκονταν υπό οθωμανική ή λατινική κυριαρχία, εξετάζονται η πολεοδομία, η κοσμική και εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, η γλυπτική σε λίθο και ξύλο και η κεραμική. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα κυρίαρχα ρεύματα της θρησκευτικής ζωγραφικής της περιόδου, όπως αυτά εκφράστηκαν σε μνημειακά σύνολα και φορητά έργα, καθώς και βασικά στοιχεία της μεταλλοτεχνίας και της κεντητικής. Τις επιμέρους θεματικές διατρέχει ο προβλημα­τισμός γύρω από την αναγνώριση στοιχείων παράδοσης και ανανέωσης στην τέχνη της εποχής, με αναφορές τόσο στην παλαιολόγεια παρακαταθήκη, όσο και στην υποδοχή και ενσωμά­τωση στοιχείων από την δυτική και την οθωμανική τέχνη.
Τις διαλέξεις συμπληρώνουν επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία της Αθήνας και της Αττικής.
η-Τάξη: ARCH649
Γ. Πάλλης, Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 70 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η Μέση Εποχή του Χαλκού στην Ηπειρωτική Ελλάδα και η γένεση του Μυκηναϊκού κόσμου
Συζητείται η αρχή και ο χαρακτήρας της Μέσης Εποχής του Χαλκού, η κατανομή των θέσεων, η οικιστική και η ταφική αρχιτεκτονική, τα ταφικά έθιμα, η κεραμική, η οικονομία και η οργάνωση της κοινωνίας.
Διερευνάται η μετάβαση προς την Ύστερη Χαλκοκρατία, η εξελικτική πορεία, οι δυναμικές και οι διεργασίες που συνέβαλαν στην ανάδυση του Μυκηναϊκού πολιτισμού.
η-Τάξη: ARCH147
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΣΑ 15 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Χρόνια Κρίσης: Το Τέλος της Ύστερη Εποχής του Χαλκού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα εξετάσουμε την πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση των ανακτορικών κέντρων της Ανατολικής Μεσόγειου (Ανατολία, Συροπαλαιστίνη, Αίγυπτος) κατά τον 13ο αιώνα. Θα μελετήσουμε επίσης την περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευσή τους (12ος - 8ος αι.).
η-Τάξη: ARCH639
K. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 111 Προϊστορική Αρχαιολογία
Κριτική (επαν-)ερμηνεία των προϊστορικών ταφικών δεδομένων
Τα ταφικά σύνολα αντιμετωπίζονται ποικιλότροπα από την αρχαιολογική έρευνα: Π.χ. ως κλειστά σύνολα και άρα σημαντικά για την τυπολογία τεχνέργων και τη χρονολόγησή τους, ως ενδεικτικά της ταυτότητας και της κοινωνικής θέσης των νεκρών, ως πηγές πληροφόρησης για τα βιολογικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων του παρελθόντος, ως δείγματα μεταφυσικών πεποιθήσεων, αλλά και γενικότερα συλλογικών αντιλήψεων για τον κόσμο και τη λειτουργία της κοινωνίας. Το σεμινάριο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος συζητούνται οι κυριότερες θεωρητικές και ερμηνευτικές κατευθύνσεις της έρευνας. Στο δεύτερο μέρος οι φοιτητές/-τριες καλούνται να εφαρμόσουν τις παραπάνω κατευθύνσεις, επανερμηνεύοντας τα ευρήματα της ανασκαφής ενός προϊστορικού νεκροταφείου της επιλογής τους. Υποχρεωτική η εκπόνηση σειράς σύντομων γραπτών εργασιών και η παρουσίασή τους.
η-Τάξη: ARCH324
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΣΑ 116 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μινωική θρησκεία
Το σεμινάριο βασίζεται στα αρχαιολογικά στοιχεία που προσφέρουν πληροφορίες για τον χαρακτήρα και την εξέλιξη των θρησκευτικών πεποιθήσεων, ιδεών και πρακτικών στην Κρήτη κατά την Εποχή του Χαλκού. Αποτελείται από τα εξής ειδικά θέματα: την ιστορία της έρευνας και τους πρωτοπόρους στο πεδίο της θρησκείας στην Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο, τις απαρχές της Μινωικής θρησκείας, το «πάνθεον», τα προανακτορικά Κρητικά ιερά, την λατρεία κατά την προανακτορική περίοδο, θρησκευτικές πεποιθήσεις και πρακτικές κατά την περίοδο των νέων ανακτόρων, χώρους λατρείας εντός και εκτός των οικισμών, τελετουργίες, θρησκευτικά σύμβολα και αντικείμενα. Τα εικονογραφικά στοιχεία, η θρησκεία κατά την μεταανακτορική περίοδο, επιδράσεις και επιβιώσεις. Συμπερασματικές παρατηρήσεις. η-Τάξη: ARCH375, http://opencourses.uoa.gr/courses/ARCH. 375/
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες
ΣΑ 26 Κλασική Αρχαιολογία
Εικόνες από το αρχαίο θεατρο
Το σεμινάριο διερευνά την ‘θεατρική’ εικονογραφία των αττικών και κατωιταλιωτικών αγγείων κατά τη διάρκεια της υστεροαρχαϊκής και κλασικής εποχής. Η σκηνική παρουσίαση του αρχαίου θεάτρου συνίσταται σε μια αλληλουχία οπτικών και ακουστικών εικόνων, η οποία έχει χαθεί οριστικά. Ωστόσο, το θέατρο απετέλεσε πηγή έμπνευσης για ορισμένους αγγειογράφους, μέσα από το έργο των οποίων μπορούμε να αποκαταστήσουμε συγκεκριμένα στοιχεία από το χαμένο θέαμα της τραγωδίας, της κωμωδίας και του σατυρικού δράματος. Επιπλέον, μπορούμε να εντοπίσουμε στοιχεία από συγκεκριμένες μυθολογικές διηγήσεις, που αποτελούσαν τον πυρήνα όχι μόνο των σωζόμενων αλλά και ορισμένων χαμένων θεατρικών έργων, τα οποία μας είναι γνωστά μόνο ως τίτλοι ή από αποσπάσματα και μεταγενέστερες αναφορές. Οι σχέσεις των εικαστικών και θεατρικών εικόνων διερευνώνται αναλυτικά στο σεμινάριο, το οποίο περιλαμβάνει υποχρεωτική εκπόνηση εργασίας και προφορική παρουσίασή της.
η-Τάξη: ARCH420
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΣΑ129 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Βυζαντινή και μεταβυζαντινή ναοδομία στην Αθήνα (10ος - 18ος αι.)
Η ναοδομία γνώρισε ξεχωριστή ανάπτυξη στην Αθήνα κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, παρά το μικρό μέγεθός της και τη δευτερεύουσα θέση της στη διοίκηση και την οικονομική δραστηριότητα. Τα βυζαντινά μνημεία που σώζονται σήμερα στην πόλη και τα περίχωρά της ανήκουν στη λεγόμενη «Ελλαδική Σχολή» της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, της οποίας η Αθήνα υπήρξε ένα από τα κύρια κέντρα. Στα μεταβυζαντινά μνημεία διαπιστώνεται αφενός η επιβίωση της παράδοσης αυτής μέσα στις νέες ιστορικές συνθήκες, αφετέρου ο διάλογος της τοπικής ναοδομίας με την οθωμανική αρχιτεκτονική, που παρουσιάζει ενδιαφέρουσες ιδιαιτερότητες. Στόχος του μαθήματος είναι η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη επαφή με τα ίδια τα μνημεία, η ερμηνεία και η ένταξή τους στο ιστορικό περιβάλλον όπου δημιουργήθηκαν, καθώς και η άσκηση στην μεθοδολογία της μελέτης της αρχιτεκτονικής. Επισκέψεις σε μνημεία της περιοχής.
η-Τάξη: ARCH691
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΣΑ 80 Ιστορία της Τέχνης
Καλλιτέχνες και τάσεις στη Σύγχρονη Τέχνη
Το σεμινάριο εξετάζει καλλιτέχνες και κατευθύνσεις των εικαστικών κινημάτων του 20ού αιώνα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ έως τη δεκαετία του 1990.
η-Τάξη: ARCH444
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΑ 72 Προϊστορική Αρχαιολογία
Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού
Εξετάζονται όλες οι πτυχές του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στο νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.Χ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις Κυκλάδες, γίνονται όμως αναφορές και σε γειτονικές περιοχές (Βορειοανατολικό Αιγαίο, Μικρασιατικά παράλια, Αττική-Εύβοια, Βόρεια Κρήτη) για την καλύτερη κατανόηση των στενών σχέσεων και των έντονων αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν αυτήν την περίοδο μεταξύ των διαφόρων περιοχών του Αιγαίου.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
η-Τάξη: ARCH170 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΙΑ 74 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η Προϊστορία της Κύπρου
Εξετάζεται συνοπτικά η ανάπτυξη των πρώιμων κοινωνιών στο νησί, δηλ. της νεολιθικής και χαλκολιθικής περιόδου, ενώ παράλληλα επιχειρείται η σύνδεση της τελευταίας με τις εξελίξεις της Εποχής του Χαλκού. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στα κοινωνικά φαινόμενα που χαρακτηρίζουν την Πρώιμη, Μέση και Ύστερη Χαλκοκρατία. Αναλύονται ζητήματα χωροοργάνωσης, παραγωγικών διαδικασιών και θεσμικών μεταβολών (διοίκηση, οικονομία, θρησκεία) στη διάρκεια της μακράς αυτής περιόδου, μέσα από τη μελέτη των υλικών καταλοίπων. Η πολιτισμική φυσιογνωμία του νησιού εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των σημαντικών εξελίξεων που έλαβαν χώρα στην ανατολική Μεσόγειο κατά την εποχή αυτή.
Η διδασκαλία εμπλουτίζεται με τη χρήση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Επίσης, το μάθημα συμπληρώνεται με επισκέψεις σε μουσειακές συλλογές κυπριακών αρχαιοτήτων στην Αθήνα.
η-Τάξη: ARCH132
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες
ΙΑ 150 Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία
Παραγωγή και διακίνηση αρχαίας κεραμικής: αρχαιολογικές και αρχαιομετρικές προσεγγίσεις
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η αρχαιολογική και αρχαιομετρική προσέγγιση της παραγωγής και της διακίνησης της αρχαίας κεραμικής. Παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της κεραμικής τεχνολογίας και οι αναλυτικές μέθοδοι (πετρογραφία, χημική ανάλυση, ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης) που εφαρμόζονται για τη διερεύνηση της προέλευσης και της τεχνολογίας κατασκευής της αρχαίας κεραμικής, και εξετάζονται μελέτες περιπτώσεων από τους Προϊστορικούς, Κλασικούς και Βυζαντινούς χρόνους. Εκτός από τις παραδόσεις στο αμφιθέατρο, το μάθημα περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις σε πετρογραφικό μικροσκόπιο, που γίνονται στο Εργαστήριο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, με την επίβλεψη του Επικ. καθηγ. Ορυκτολογίας και Πετρολογίας κ. Παναγιώτη Πομώνη και της γεωαρχαιολόγου Δρ. Ελένης Νοδάρου, διευθύντριας του Εργαστηρίου Πετρογραφίας του INSTAPEC.
η-Τάξη: ARCH579 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, Π. Πετρίδης, Ευρ. Κεφαλίδου, Π. Πομώνης, 3 ώρες
ΙΑ 203 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μέθοδοι, Υλικά, Τεχνικές
Στο μάθημα εξετάζονται τα εξής θέματα: •Το αντικείμενο και η μέθοδος της επιστήμης της αρχαιολογίας. Η αρχαιολογική μαρτυρία, η αναζήτηση και η καταγραφή της. • Τρόποι μελέτης, καταγραφής και περιγραφής προϊστορικών αρχαιολογικών ευρημάτων. •Θέματα αρχαιολογικής ορολογίας και μετάφρασης της προϊστορικής κεραμικής. •Αρχαιολογικά υλικά και τεχνικές επεξεργασίας τους, όπως ο πηλός (κεραμική) και τα μέταλλα. •Θεωρητικά ζητήματα μεθοδολογίας και δεοντολογίας της επιστημονικής έρευνας. •Μεθοδολογία συγγραφής επιστημονικής εργασίας. Σκοπός του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι φοιτητές/τριες την σημασία και την αναγκαιότητα της χρήσης της επιστημονικής δεοντολογίας και μεθοδολογίας κατά την έρευνα και τη συγγραφή. Επίσης, να ασκηθούν στην αναζήτηση βιβλιογραφίας, την καταγραφή κειμένων και παραπομπών, σε πρακτικούς τρόπους καταγραφής και περιγραφής προϊστορικών αρχαιολογικών ευρημάτων, δεξιότητας απαραίτητης για την μετέπειτα έρευνα και απασχόλησή τους σε ανασκαφές και μουσεία.
η-Τάξη: ARCH283 (κείμενα,διαφάνειες)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΙΑ 146 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Πρωτοβυζαντινή κεραμική
Μελέτη των κεραμικών τεχνέργων, της τεχνολογίας κατασκευής τους, της οργάνωσης των εργαστηρίων και της διακίνησης της βυζαντινής κεραμικής με έμφαση στις μεσογειακές παραγωγές της πρωτοβυζαντινής περιόδου. Θα διερευνηθούν επίσης η ιστορική, οικονομική και η κοινωνική διάσταση της κεραμικής.
Το μάθημα θα διεξαχθεί στους χώρους του Πανεπιστημίου και του Κέντρου Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής (ΚΜΝΚ), με τη συνεργασία του Ν. Λιάρου, Αρχαιολόγου-Κεραμίστα, Επιμελητή του ΚΜΝΚ. Με στόχο τη βιωματική προσέγγιση της κεραμικής θα λειτουργήσει εργαστήριο κατασκευής και ψησίματος κεραμικών: οι φοιτητές/-τριες θα κατασκευάσουν και θα διακοσμήσουν αγγεία και άλλα αντικείμενα από πηλό που θα ψηθούν σε κλίβανο κατασκευασμένο από τους ίδιους.
η-Τάξη: ARCH466
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 131 Ιστορία της Τέχνης
Ιστορία της Ελληνικής Χαρακτικής, 19ος-20ός αι.
Εξετάζονται η διδασκαλία του μαθήματος της χαρακτικής στο Βασιλικό Πολυτεχνείο και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, οι καθηγητές και οι μαθητές. Μελετώνται χαράκτες και καλλιτέχνες που επιδόθηκαν στη χαρακτική, γίνεται η διάκριση ανάμεσα στον βιοτέχνη και στον καλλιτέχνη χαράκτη, αναλύονται χαρακτικά έργα και προβάλλονται συμμετοχές τους σε καλλιτεχνικές εκθέσεις, μνημονεύεται ο εφαρμοσμένος ρόλος της χαρακτικής, αναδεικνύεται η σύνδεσή της με την τυπογραφία κατά τον 19ο αιώνα, ερευνώνται η απήχηση των θεμάτων της στις κοινωνικές τάξεις και ο ρόλος της στη διαμόρφωση της ιστορικής πραγματικότητας. Περιλαμβάνονται υποχρεωτικές επισκέψεις σε σχετικές εκθέσεις μουσείων, πινακοθηκών και αιθουσών τέχνης, καθώς και σε εργαστήρια σύγχρονων Ελλήνων χαρακτών. Εργασίες προαιρετικές.
η-Τάξη: ARCH422
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 106 Μουσειολογία
Εισαγωγή στη Μουσειολογία
Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τον διεπιστημονικό κλάδο της Μουσειολογίας, ο οποίος μελετά την ιστορία και θεωρία των μουσείων και των συλλογών.
Το μάθημα αναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα όπως: Πώς ορίζουμε το μουσείο, το μουσειακό αντικείμενο, τη συλλογή; Ποιες οι αξίες και οι σύγχρονες προκλήσεις των μουσείων; Ποιο το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία τους στην Ελλάδα και διεθνώς; Ποια τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα διαφορετικών τύπων μουσείων. Ποια η ιστορία των μουσείων; Ποια η σχέση τους με τους επισκέπτες και ευρύτερα την κοινωνία;
Η διδασκαλία βασίζεται στη διεξαγωγή συζήτησης και δημιουργικών ασκήσεων για ποικίλα θέματα μουσειακής θεωρίας και πρακτικής, και σε στοχευμένες επισκέψεις σε μουσεία της Αθήνας.
η-Τάξη: ARCH442
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 02 Προϊστορική Αρχαιολογία Α΄
Το Προϊστορικό Αιγαίο.
Γενική επισκόπηση της Εποχής του Λίθου και της Εποχής του Χαλκού. Εξετάζονται ανά περίοδο οι κυριότερες κατηγορίες του υλικού πολιτισμού: η οικιστική και η ταφική αρχιτεκτονική, τα ταφικά έθιμα, η κεραμική, η λιθοτεχνία, η ειδωλοπλαστική, η μικροτεχνία. Περιγράφονται η οικονομία και η οργάνωση της κοινωνίας και επιχειρείται η ανασύσταση της καθημερινής ζωής.
η-Τάξη: ARCH166 (αναλυτικές σημειώσεις, διαφάνειες, βιβλιογραφία)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, 3 ώρες
ΙΑ 10 Προϊστορική Αρχαιολογία Β΄
Μινωική Αρχαιολογία
Εξετάζονται όλες οι περίοδοι ανάπτυξης του Μινωικού πολιτισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και των τεχνών (κεραμική, λιθοτεχνία, ελεφαντουργία, φαγεντιανουργία, τοιχογραφία κ.ά.), από την Προανακτορική μέχρι και την Τελική Ανακτορική περίοδο.
η-Τάξη: ARCH146 & ARCH173 (σημειώσεις, εικόνες, βιβλιογραφία).
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες (φοιτητές/-τριες με επώνυμο από Α-Μα)
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες (φοιτητές/-τριες με επώνυμο από Με-Ω)
ΙΑ 12 Κλασική Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.Χ. - 1ος αι. π.Χ.)
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η συνοπτική, συνολική θεώρηση της Αρχαιολογίας της περιόδου από τους Περσικούς Πολέμους μέχρι την υποταγή του τελευταίου ελληνιστικού βασιλείου, αυτού της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου, στην κυριαρχία της Ρώμης το 30 π.Χ. Έμφαση δίνεται στην αρχιτεκτονική και τη γλυπτική, αλλά και στην κεραμική-αγγειογραφία – ιδίως των κλασικών χρόνων -, τη ζωγραφική και τα ψηφιδωτά. Παρακολουθούνται τα στάδια εξέλιξης και βασικοί δημιουργοί, μέσα στο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της κάθε εποχής. Εντοπίζονται τα προβλήματα της έρευνας και οι περαιτέρω προοπτικές μελέτης. Στο πλαίσιο του μαθήματος γίνονται επισκέψεις στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (κυρίως στη Συλλογή Γλυπτών), στο Μουσείο Ακρόπολης και στην Ακρόπολη. Δίνεται επίσης η δυνατότητα προαιρετικής, πρακτικής άσκησης στο Εργαστήριο Συντήρησης και στο Μουσείο Εκμαγείων του Τμήματός μας από τον συντηρητή Μ. Ρογκενμπούκε (Ε.ΔΙ.Π.) και τον γλύπτη Λ. Αραχωβίτη (Ε.ΔΙ.Π.).
η-Τάξη: ARCH410
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΙΑ 14 Βυζαντινή Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία και τέχνη της Μέσης και Ύστερης Βυζαντινής περιόδου (7ος αι. – 1453)
Γενικό εποπτικό μάθημα για την αρχαιολογία και την τέχνη των χρόνων από τα μέσα του 7ου αιώνα μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Προσφέρεται μια συνολική επισκόπηση της αρχιτεκτονικής, της ζωγραφικής και χαρακτηριστικών καταλοίπων του υλικού βίου της περιόδου, με έμφαση κυρίως στην πολεοδομία, την κοσμική και εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, τη γλυπτική και τη ζωγραφική της περιόδου σε όλες τις εκφάνσεις της (μνημειακή ζωγραφική και ψηφιδωτά, φορητές εικόνες, εικονογραφημένα χειρόγραφα). Σε κάθε επιμέρους θεματική παρουσιάζονται τα βασικά μεθοδολογικά εργαλεία της έρευνας που προσφέρουν κριτήρια χρονολόγησης και ανάλυσης της βυζαντινής τέχνης. Το μάθημα θα ολοκληρωθεί με επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία της Αθήνας, της Βοιωτίας και της Λακωνίας
η-Τάξη: ARCH603
Γ. Πάλλης, Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
ΙΑ 16 Ιστορία της Τέχνης Β΄
Η Τέχνη του Μπαρόκ και του Ροκοκό
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η εξέταση της ζωγραφικής, της γλυπτικής και της αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη κατά τις περιόδους του Μπαρόκ και του Ροκοκό.
η-Τάξη: ARCH333
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 17 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Ιστορίας της Τέχνης
Ιστορία της Τέχνης: Βασικές αρχές.
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η επισκόπηση της επιστήμης της Ιστορίας της Τέχνης από τον 13ο αιώνα έως την εποχή μας.
η-Τάξη: ARCH387
Δ. Παυλόπουλος ,3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 21 Τοπογραφία - Αρχιτεκτονική – Πολεοδομία
Μνημειακή τοπογραφία των Αθηνών
Σύντομη εισαγωγή για την ιστορία της πόλεως, την ιστορία, τη διαδρομή και τα κατάλοιπα των τειχών κατά εποχές, καθώς και πλήρης παρουσίαση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Ακροπόλεως, της Νότιας κλιτύος, της Αρχαίας και της Ρωμαϊκής Αγοράς, του Κεραμεικού και του Ολυμπιείου. Θα εξεταστούν οι μεταβολές στην τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της Αθήνας κατά την ύστερη αρχαιότητα, οι ανακατατά¬ξεις που επέφερε στο κτισμένο περιβάλλον της η σταδιακή κυριαρ¬χία του χριστιανισμού και ο νέος ρόλος των πόλεων στο μεσαιωνικό Βυζάντιο.
η-Τάξη: ARCH682, ARCH690.
Χ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
ΙΑ 31Κλασική Αρχαιολογία Γ'
Ελληνική Μνημειακή Ζωγραφική
Σκοπός του μαθήματος είναι η μελέτη της ελληνικής μνημειακής ζωγραφικής από την Αρχαϊκή περίοδο έως και τους πρώιμους αυτοκρατορικούς χρόνους. Εξετάζονται τα σωζόμενα έργα από τον ελληνικό και ελληνιστικό κόσμο, καθώς και οι μεταπλάσεις κλασικών έργων από καλλιτέχνες της ρωμαϊκής περιόδου. Με βάση σύγχρονες και μεταγενέστερες γραπτές πηγές επιχειρείται η συστηματική μελέτη της τεχνικής, της θεματογραφίας, και της ιστορικής εξέλιξης της αρχαιοελληνικής μνημειακής ζωγραφικής και αναλύεται η συμβολή συγκεκριμένων καλλιτεχνών. Opencourses.uoa.gr/modules/document/index.php?course=ARCH3&openDir=/5412be48wBO1/559fbab0eDNF/55f2abe5Qp2A&sort=name&rev=1
η-Τάξη: ARCH561.
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΙΑ 103 Ανασκαφική και Επεξεργασία Αρχαιολογικού Υλικού – Μουσειολογία
Ανασκαφική και επεξεργασία αρχαιολογικού υλικού – Μουσειολογία.
Αρχαιολογική έρευνα πεδίου: ανασκαφή και επιφανειακή έρευνα. Εξέταση κύριων εννοιών και σχετικών θεμάτων: αρχαιολογική μαρτυρία, αρχαιολογική θέση, αρχές στρωματογραφίας, ανασκαφικές μέθοδοι, τεκμηρίωση αρχαιολογικών δεδομένων. Μετανασκαφική μελέτη αρχαιολογικών ευρημάτων και αρχαιολογικές δημοσιεύσεις. Βασικές αρχές επιμέλειας, διαχείρισης, ερμηνείας και έκθεσης αρχαιολογικών ευρημάτων στο πλαίσιο μουσειακών συλλογών.
Πρακτική άσκηση στην πανεπιστημιακή ανασκαφή στο Πλάσι Μαραθώνα. Φροντιστηριακές ασκήσεις στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης: α) διαλογή και καταγραφή κεραμικής (3 ώρες) και β) συντήρηση αρχαιολογικών ευρημάτων στην ανασκαφή και το εργαστήριο: βασικές αρχές, μέθοδοι και υλικά, έλεγχος περιβαλλοντικών συνθηκών (Θεωρητικές ασκήσεις: 6 ώρες. Πρακτικές ασκήσεις: 3 ώρες).
Στην πρακτική άσκηση του μαθήματος συμβάλλουν τα μέλη ΕΔΙΠ Δρ. Α. Σφυρόερα (αρχαιολόγος) και Μ. Ρογκενμπούκε (συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης).
η-Τάξη: ARCH492 (σημειώσεις, παρουσιάσεις, βιβλιογραφία)
Αφρ. Χασιακού-Αργυράκη, Μ. Μούλιου, 3 ώρες
ΙΑ 29 Ιστορία της Τέχνης Γ΄
Η Ευρωπαϊκή τέχνη από τον Νεοκλασικισμό έως την Art Νouveau (18oς -19ος αιώνας)
Στο μάθημα εξετάζονται τα καλλιτεχνικά ρεύματα και οι καλλιτεχνικές τάσεις του 18ου και του 19ου αιώνα: νεοκλασικισμός, ρομαντισμός, ρεαλισμός, ιμπρεσιονισμός, μετεμπρεσιονιστικές τάσεις, συμβολισμός, Art Nouveau. Εξετάζονται οι παράγοντες που διαμόρφωσαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ρεύματος, σε μια εποχή που βασικό χαρακτηριστικό της είναι η βιομηχανική επανάσταση και η ανάπτυξη των επιστημών. Έμφαση δίνεται στη θεωρία της τέχνης της περιόδου 1880-1900, γνωστή με τη φράση fin-de-siecle.
η-Tάξη: ARCH149 (με πλήρες αρχείο εικόνων των παραδόσεων)
Ε. Μαυρομιχάλη, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 10 Προϊστορική Αρχαιολογία
Προϊστορικές λιθοτεχνίες και λίθινα εργαλεία
Οι προϊστορικές λιθοτεχνίες και τα λίθινα εργαλεία συνιστούν ένα νέο σχετικά γνωστικό αντικείμενο της αρχαιολογικής έρευνας στη χώρα. Ως τεκμήρια ανθρώπινης δραστηριότητας, αποτελούν μια σημαντική κατηγορία αρχαιολογικού υλικού που απαντά σε όλες τις εποχές, από την Παλαιολιθική έως και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τα λίθινα αποτελούν το κλειδί για τη διερεύνηση και κατανόηση της ανθρώπινης νοημοσύνης, συμπεριφοράς και δεξιοτεχνίας. Στο μάθημα παρουσιάζεται το ιστορικό της έρευνας των λίθινων εργαλειοτεχνιών από την Αναγέννηση έως τις μέρες μας, σχολιάζεται το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο της έρευνας και αναπτύσσονται οι τέσσερεις βασικοί άξονες της μελέτης: προσδιορισμός και διακίνηση των λίθινων πρώτων υλών, τεχνικές παραγωγής των εργαλείων και εγχειρηματικές αλυσίδες, τυπολογική προσέγγιση και λειτουργική ανάλυση. Υπογραμ¬μίζεται η συμβολή της πειραματικής αρχαιολογίας στην κατανόηση της παραγωγής και χρήσης των λίθινων εργαλείων. Το μάθημα εμπλουτίζεται με πρακτική άσκηση σε λίθινες προϊστορικές συλλογές. Εκπόνηση σεμιναριακής εργασίας.
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΣΑ 22 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μινωική Κεραμική: τυπολογική εξέλιξη και διακοσμητικοί ρυθμοί.
Το σεμινάριο περιγράφει τα βασικά στάδια στην εξέλιξη της μινωικής κεραμικής και συζητά ζητήματα, που άπτονται της τεχνολογίας, τυπολογίας, διακόσμησης και χρονολόγησης των σημαντικότερων κεραμικών συνόλων. Αξιολόγηση με γραπτή εργασία, της οποίας θα προηγηθεί υποχρεωτική προφορική παρουσίαση. Θα δοθεί βασική βιβλιογραφία. Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο φροντιστήριο, υπό την επίβλεψη της Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.), με θέμα την ορολογία της κεραμικής.
η-Tάξη: ARCH356
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες
ΣΑ 122 Προϊστορική Αρχαιολογία
Οι νησιωτικές κοινότητες του Αιγαίου, η σχέση τους με την ανακτορική Κρήτη και το φαινόμενο του εκμινωισμού
Αντικείμενο του μαθήματος είναι ο υλικός πολιτισμός των νησιωτικών κοινοτήτων του Αιγαίου, η ιστορική τους πορεία και οι σχέσεις που ανέπτυξαν και οι επιδράσεις που δέχτηκαν από τα μεγάλα ανακτορικά κέντρα της Κρήτης κατά το πρώτο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. Οι περιοχές που εξετάζονται είναι οι Κυκλάδες, τα Κύθηρα, τα Δωδεκάνησα αλλά και τα αιγαιακά παράλια της Ηπειρωτικής Ελλάδας και της Μικράς Ασίας. Εξετάζεται το πρόβλημα της λεγόμενης μινωικής θαλασσοκρατίας και το ζήτημα του εκμινωισμού και δίνεται έμφαση στις τοπικές ιδιαιτερότητες που παρατηρούνται στην πρόσληψη του μινωικού πολιτισμού από αυτές τις κοινότητες. Συζητούνται κριτικά οι βασικότερες ερμηνείες που έχουν διατυπωθεί για το συγκεκριμένο ζήτημα, και εξετάζονται τα πλεονεκτήματα αλλά και τα προβλήματα της κάθε θεωρίας. Η εκπόνηση γραπτής εργασίας και η παρουσίασή της είναι υποχρεωτική. Σημειώσεις, παρουσιάσεις και βιβλιογραφία αναρτώνται στο η-Τάξη (ARCH256). Γίνονται επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, στις οποίες η συμμετοχή είναι προαιρετική.
η-Τάξη: ARCH326
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΣΑ 190 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Χεττιτική Αρχαιολογία.
Αντικείμενο του σεμιναρίου θα αποτελέσει η μελέτη των υλικών καταλοίπων του Χεττιτικού βασιλείου στην Ανατολία και την βόρειο Συρία κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Επιπλέον, θα μελετηθούν τα διαθέσιμα κείμενα από τα αρχεία των διαφόρων Χεττιτικών διοικητικών κέντρων, που μας προσφέρουν πληροφορίες σχετικά με τις διπλωματικές επαφές του βασιλείου με άλλα κράτη της εποχής, καθώς και την κοινωνική οργάνωσή του, την οικονομία και τις θρησκευτικές δοξασίες των κατοίκων του. Θα εξετάσουμε επίσης την περίοδο που έπεται της πτώσης του χεττιτικού βασιλείου, δηλαδή την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, όταν στην Ανατολία και την βόρειο Συρία αναπτύχθηκε μία σειρά από μικρά «υστεροχεττιτικά» βασίλεια.
η-Τάξη: ARCH694
Κ. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 61 Κλασική Αρχαιολογία
Στοιχεία αρχαίας Ελληνικής μνημειακής αρχιτεκτονικής
H oνοματολογία, τα συστατικά, η καταγωγή και η εξέλιξη των ρυθμών. Εμβάθυνση στην τεχνολογία, τις αναλογίες, τις τοιχοδομίες, τα κυμάτια, την αισθητική και τη χωροθεσία των ελληνικών ιερών. Εξετάζονται κτήρια ειδικής χρήσης όπως πρόπυλα, θόλοι, γυμνάσια, πρυτανεία και στοές.
η-Τάξη: ARCH617
Χρ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
ΣΑ 88 Κλασική Αρχαιολογία
Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης
Το σεμινάριο βοηθά τους/τις φοιτητές/τριες να εμπεδώσουν τα μεθοδολογικά εργαλεία που απαιτούνται για τη μελέτη της κλασικής τέχνης. Ως κομμάτι της κλασικής αρχαιολογίας, η μελέτη της ελληνορωμαϊκής τέχνης προϋποθέτει εξειδικευμένα ερευνητικά εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί από την ιστορία και την ιστορία της τέχνης, με την συνεπικουρία και άλλων επιστημονικών κλάδων, όπως η κοινωνική ανθρωπολογία, η φιλοσοφία, η ψυχανάλυση και η ιστορία των ιδεών. Μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα, στο σεμινάριο επιχειρείται η ανάλυση ευρύτερων ερευνητικών ζητημάτων που αφορούν την κατανόηση, ερμηνεία, απόλαυση και διδασκαλία της κλασικής τέχνης
η-Τάξη: ARCH562
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΣΑ 162 Κλασική Αρχαιολογία
Η χρήση της γλυπτικής για την μνήμη και τίμηση του νεκρού στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους
Αντικείμενο του σεμιναρίου είναι η μελέτη της χρήσης γλυπτών έργων σε ταφικά μνημεία της περιόδου από τον ύστερο 4ο αι. π.Χ. μέχρι το τέλος του αρχαίου κόσμου. Θα διερευνηθούν η μορφή και η εικονογραφία των επιτυμβίων αγαλμάτων, των πολυτελών σαρκοφάγων και των ταπεινότερων στηλών, αλλά και τα μηνύματα που οι παραγγελιοδότες και οι καλλιτέχνες ήθελαν να μεταδώσουν μέσω αυτών. Έμφαση θα δοθεί στην αντιπαραβολή των ελληνικών, 'ανατολικών' και ρωμαϊκών παραδόσεων και πρακτικών κατά την πρώτη αυτή περίοδο 'παγκοσμιοποίησης'. Στο πλαίσιο του μαθήματος πραγματοποιείται επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Γλυπτών). Σεμινάριο με υποχρεωτική εκπόνηση και παρουσίαση εργασίας. Για την κατανόηση του σεμιναρίου επιθυμητή είναι η επιτυχής περάτωση των υποχρεωτικών μαθημάτων κορμού και κατεύθυνσης ΙΑ 12 (Κλασική Αρχαιολογία Β) και ΙΑ 108 (Αρχαιολογία των ρωμαϊκών χρόνων).
η-Τάξη: ARCH653
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΣΑ 130 Κλασική Αρχαιολογία
Η εικόνα στο Βυζάντιο
Σεμινάριο εμβάθυνσης γύρω από τον πολυσήμαντο ρόλο και τη λειτουργία της εικόνας στη βυζαντινή κοινωνία. Θα εξεταστεί η εξέλιξη των αντιλήψεων γύρω από τη θέση της εικόνας στις λατρευτικές πρακτικές των βυζαντινών, πριν και μετά την εικονομαχία, τόσο στον δημόσιο βίο όσο και στη σφαίρα της ιδιωτικής ευλάβειας. Μέσα από θεολογικά κείμενα, ιστορικοτεχνικές και ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, και τη μελέτη επιλεγμένων έργων θα αναλυθεί η δυναμική σχέση εικόνας και λειψάνων, εικόνας και λόγου και οι πολλαπλές χρήσεις της εικόνας στη βυζαντινή κοινωνία, από προστάτιδα πόλεων και σύμβολο εξουσίας, έως ιδιωτικό φυλακτό.
η-Τάξη: ARCH699
Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
ΣΑ 135 135 Μουσειολογία
Συλλογές και συλλέκτες: Σχέσεις ανθρώπων και αντικειμένων
Το μάθημα ασχολείται με το παρελθόν και το παρόν της συλλεκτικής δραστηριότητας, τους τρόπους συγκρότησης συλλογών, την ερμηνεία των αντικειμένων και των συλλογών, τις πολλαπλές και μεταβαλλόμενες αξίες που τους αποδίδονται από τους ανθρώπους. Αναλύονται ενδιαφέροντα ερωτήματα όπως α) γιατί, πώς και τι άνθρωποι και κοινωνίες συλλέγουν, β) πώς το «συλλέγειν» βοηθά στη δόμηση ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων, γ) πώς διαφορετικές ερμηνείες για τις συλλογές επηρεάζουν τη θεώρηση του κόσμου που μας περιβάλλει. Μελετώνται συγκεκριμένες περιπτώσεις συλλογών και συλλεκτών (φυσικά πρόσωπα ή/και μουσειακοί οργανισμοί) και εκπονούνται ατομικές εργασίες που τους αφορούν. Παράλληλα, πραγματοποιούνται μια σειρά από επισκέψεις σε μουσεία και συλλογές που έχουν συγκροτηθεί στο πλαίσιο ατομικής ή ομαδικής συλλεκτικής πρακτικής και οργανώνονται συζητήσεις με εν ενεργεία συλλέκτες και παρουσιάσεις των συλλογών τους. Οι φοιτητές/τριες υποχρεούνται να παρουσιάσουν προφορικά την εργασία τους με τη βοήθεια Power Point και στη συνέχεια να την υποβάλλουν και γραπτώς. Τέλος, οι φοιτητές/τήτριες ενθαρρύνονται να ερευνήσουν τις συλλεκτικές πρακτικές κάποιου προσώπου από το φιλικό ή συγγενικό τους περιβάλλον και να συνεκθέσουν μέρος των συλλογών αυτών στο πλαίσιο εφήμερης έκθεσης που οργανώνεται στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων.
η-Τάξη: ARCH559
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΑ 202 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η εμφάνιση και του ανθρώπου και οι πρώτες παλαιολιθικές κοινωνίες στην Ελλάδα και την Βαλκανική
Το μάθημα εστιάζει στη μελέτη της Παλαιολιθικής εποχής στην Ελλάδα και τη Βαλκανική χερσόνησο. Εξετάζονται τα ανθρωπολογικά κατάλοιπα που ήρθαν στο φώς στις αρχαιολογικές θέσεις (Κράπινα, Πετράλωνα, Απήδημα κ. α.) και μελετώνται οι συνθήκες που επικρατούσαν κατά την Αρχαιότερη Παλαιολιθική, όταν κατοικήθηκε για πρώτη φορά η περιοχή. Στη συνέχεια σχολιάζονται τα επιτεύγματα του ανθρώπου του Νεάντερνταλ κατά τη Μέση Παλαιολιθική και οι πολιτισμοί του Σύγχρονου ανατομικά Άνθρωπου κατά την Ύστερη Παλαιολιθική. Στόχος είναι η κατανόηση της οργάνωσης και λειτουργίας των πρώτων αυτών παλαιολιθικών κοινωνιών σε σύγκριση με όσα συμβαίνουν στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη (κατοίκηση και δομές κατοικίας, οικονομία και τρόπος ζωής, ταφές και ταφικά έθιμα, κόσμηση και τέχνη). Το μάθημα εμπλουτίζεται με προβολή ντοκιμαντέρ. Οι φοιτητές/-τριεςπου θα παρακολουθήσουν το μάθημα θα έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν συμμετοχή σε ανασκαφή παλαιολιθικής θέσης στην Ελλάδα και στo εξωτερικό.
η-Τάξη: ARCH315
Γ. Κουρτέση-Φιλιππάκη, 3 ώρες
ΙΑ 208 Προϊστορική Αρχαιολογία
Αιγαιακή εικονογραφία
Εξετάζεται η Αιγαιακή εικονογραφία (Κρήτη, Κυκλάδες και Ηπειρωτική Ελλάδα) μέσα από την τέχνη της μεγάλης ζωγραφικής (τοιχογραφίες), σε συνδυασμό με την αντίστοιχη θεματική της κεραμικής, της σφραγιδογλυφίας, της χρυσοχοΐγας, της ελεφαντουργίας, της φαγεντιανουργίας και λιθοτεχνίας.
Στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση και συζήτηση των ζητημάτων που θέτει η εικονογραφία αναφορικά με την πρόσληψη και την ερμηνεία των εικόνων, αλλά και τη σημασία τους για τη αιγαιακή κοινωνία σε επίπεδο ιδεολογίας/θρησκείας.
η-Τάξη: ARCH345
Ε. Μαντζουράνη, 3 ώρες
ΙΑ 113 Κλασική Αρχαιολογία
Αττικά ερυθρόμορφα αγγεία της Κλασικής εποχής
Εξετάζεται η εξέλιξη των σχημάτων, της εικονογραφίας και των τεχνικών κατασκευής και διακόσμησης των αττικών ερυθρόμορφων αγγείων από τα μέσα περίπου του 5ου αιώνα π.Χ. μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες του 4ου αιώνα π.Χ., οπότε σταματά οριστικά η παραγωγή τους. Παρακολουθώντας τα έργα των σημαντικότερων αγγειογράφων και κεραμικών εργαστηρίων διερευνούμε τα σχήματα και τις χρήσεις των αγγείων, καθώς και την εξάπλωσή τους, μέσω του εμπορίου, σε όλη τη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο. Παράλληλα, σχολιάζεται αναλυτικά η εξέλιξη του πλούσιου εικονιστικού τους θεματολογίου, το οποίο περιλαμβάνει σκηνές της καθημερινής ζωής, της μυθολογίας, της λατρείας κτλ., και ανιχνεύονται οι απόηχοι που αποτυπώθηκαν στα εικαστικά έργα από τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα της εποχής: από την ακμή και την ηγεμονία της Αθήνας μετά τους Περσικούς πολέμους μέχρι την επικράτηση του Βασιλείου της Μακεδονίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος γίνονται επισκέψεις σε Μουσεία της Αθήνας και πρακτική άσκηση-εργαστήριο στη Συλλογή Κεραμικής του Μουσείου του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας.
η-Τάξη: ARCH486
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 190 Μουσειοπαιδαγωγική
ΙΑ 190 Μουσειοπαιδαγωγική: το μουσείο ως χώρος μάθησης και δημιουργικότητας
Τα μουσεία, ως φορείς που συλλέγουν, επιμελούνται, ερμηνεύουν και εκθέτουν τον υλικό πολιτισμό και τη μνήμη κάθε κοινωνίας, αποτελούν συνεκτικό πεδίο συνάντησης πολλών επιστημών (αρχαιολογίας, ιστορίας, κοινωνικής ανθρωπολογίας, ψυχολογίας, παιδαγωγικής, φιλοσοφίας, κ.ά.). Παράλληλα, ο τρισδιάστατος κόσμος των αντικειμένων τους, με τους χωρικούς όσο και νοηματικούς συσχετισμούς που δημιουργούν, αποτελεί ιδανικό πεδίο προσωπικής αναζήτησης και εξέλιξης για κάθε άτομο ή ομάδα με στόχο την αποτελεσματική εξατομικευμένη μάθηση, την απόκτηση νέων γνώσεων, δεξιοτήτων και εμπειριών, την παραγωγή νοήματος, τη διαμόρφωση πολιτισμικών αξιών, τη ψυχαγωγία, την ανάπτυξη της έρευνας και της δημιουργικής έκφρασης. Τα τελευταία χρόνια, τα μουσεία ανταποκρινόμενα στην ευρεία εκπαιδευτική και κοινωνική τους αποστολή, που στοχεύει στην ουσιαστική κατανόηση του κόσμου και στην ποιοτική αλλαγή της ζωής των πολιτών, αξιοποιούν σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις για τη μάθηση και την προοδευτική εκπαίδευση και υλοποιούν πληθώρα δράσεων για διαφορετικές ομάδες στόχευσης (με κυρίαρχη τα παιδιά και τις σχολικές ομάδες). Έχουν, δε, εμπράκτως αποδείξει, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, ότι αποτελούν βασικούς συν-εταίρους της επίσημης και τυπικής εκπαίδευσης για την παραγωγή εναλλακτικών εκπαιδευτικών εφαρμογών και εμπειριών με αφετηρία (αλλά όχι και «τερματικό σταθμό») τη θεματολογία που προσφέρουν τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών της α'βάθμιας και β'βάθμιας εκπαίδευσης. Το μάθημα της μουσειοπαιδαγωγικής θέτει ως στόχο την εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τη θεωρία και την πράξη της μουσειακής εκπαίδευσης, η οποία εντάσσεται στα ευρύτερα γνωστικά αντικείμενα της μουσειολογίας και της παιδαγωγικής.
η-Τάξη: ARCH471
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
ΙΑ 145 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Οι βυζαντινές Κυκλάδες: τοπογραφία, αρχιτεκτονική και τέχνες
Τα νησιά των Κυκλάδων διασώζουν πολυάριθμα μνημεία στα οποία αποτυπώνονται οι αλλαγές και οι εξελίξεις που συντελέστηκαν στο κεντρικό Αιγαίο από τον 7ο αιώνα ως το 1204 και η επιβίωση της βυζαντινής παράδοσης στην περιοχή ως τον 15ο. Οι οικισμοί και οι οχυρώσεις της περιόδου υποδεικνύουν την προσαρμογή των νησιωτών στο νέο περιβάλλον που δημιούργησαν οι αραβικές επιδρομές και τη μέριμνα της κεντρικής διοίκησης για τη διατήρηση της βυζαντινής κυριαρχίας. Η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική εκφράζει τους δεσμούς των Κυκλάδων με την Κωνσταντινούπολη, σε ένα συντηρητικό πνεύμα, με εξαίρεση την Άνδρο, που μόνη ανάμεσα στα άλλα νησιά υιοθέτησε τους τρόπους της ελλαδικής σχολής. Στη μνημειακή τέχνη ξεχωρίζει η μεγάλη παραγωγή ζωγραφικών συνόλων στη Νάξο, ορισμένα από τα οποία αντιπροσωπεύουν τη ζωγραφική της περιόδου της Εικονομαχίας. Στόχος του μαθήματος είναι να αναδείξει τη συνέργεια των ιστορικών συνθηκών και του γεωγραφικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση του οικιστικού πλέγματος και του μνημειακού τοπίου των Κυκλάδων.
η-Τάξη: ARCH692
Γ.Πάλλης, 3 ώρες

(Τελευταία ενημέρωση: 12/9/2018)