Η Σοφία Μεργιαλή-Σαχά είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Paris-I. Εργάστηκε ερευνητικά στην ομάδα του Λεξικού της Μεσαιωνικής Γλώσσας (1100-1669) του Ε.  Κριαρά, στο Institut National des Langues et Ciνilisations Orientales, στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών και στο Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies (Harvard University). Δίδαξε στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Πατρών, Θεσσαλονίκης και Κέρκυρας. Από το 2012 διδάσκει στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια και έχει δώσει διαλέξεις στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Αμερική και τον Καναδά.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στο Ύστερο Βυζάντιο (11^ος-15^ος αι.) σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση, τους διανοουμένους, τη διπλωματία, μορφές κοινωνικής παρέκκλισης, τον ρόλο των αγίων στη βυζαντινή κοινωνία, την πειρατεία, το δουλεμπόριο και τις διεθνείς σχέσεις.

Έχει εκδώσει μελέτες και άρθρα,  σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά και τις ακόλουθες τρεις μονογραφίες:

1. L’enseignement et les lettrés pendant l’époque des Paléologues (1261-1453), Αθήνα 1996.
2. Γράφοντας ιστορία με τους αγίους. Από την κοινωνία των αγίων στην κοινωνία των Παλαιολόγων (1261-1453), Αθήνα 2014.
3. Το Βυζάντιο στο ‘θέατρο της Οικουμένης’ τον Ύστερο Μεσαίωνα. Πολιτική ιδεολογία, πολιτική υπόσταση και διεθνείς σχέσεις του Κράτους των  Παλαιολόγων, Αθήνα 2024.