Skip to main navigation Skip to main content Skip to page footer
Menu

Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

[ Εμφάνιση όλων | Απόκρυψη όλων ]

1. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 04 Εισαγωγή στις Ιστορικές Σπουδές
Το μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις βασικές έννοιες των ιστορικών σπουδών (χρόνος, χώρος, ιστορικό γεγονός, δομές, πηγές κ.ά.) και τη μεθοδολογία τους (επιλογή και χρήση πηγών, διασταύρωση και αξιολόγησή τους, αρχειακή έρευνα κ.ά.). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους σύγχρονους προβληματισμούς για την ιστορία, καθώς και στα νέα ερευνητικά πεδία μελέτης της. Εξετάζεται ακόμη η ιστορική συγκρότηση της έννοιας των ιστορικών σπουδών, καθώς και η σημερινή τους θέση στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών και των κοινωνικών επιστημών. Τέλος, συστατικό στοιχείο του μαθήματος αποτελεί η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με διαφορετικά είδη ιστορικών πηγών, με την κριτική ανάγνωση τους, καθώς και με τη συγγραφή ιστορικών εργασιών. Με τη συνεπικουρία των Ε.Δ.Ι.Π. Ανδρέα Αντωνόπουλου και Χ. Μπαλή, οι οποίοι θα προσφέρουν τρίωρη διδασκαλία για την αρχειακή έρευνα και την εκπόνηση εργασιών. Το μάθημα γίνεται με τη συνεπικουρία των μελών Ε.Δ.Ι.Π., κου Α. Αντωνόπουλου και κας Χ Μπαλή, οι οποίοι θα προσφέρουν τρίωρη διδασκαλία για την αρχειακή έρευνα και την εκπόνηση εργασιών, καθώς και εκπαιδευτικές ξεναγήσεις.
η-Τάξη: ARCH508
Δ. Λαμπροπούλου,3 ώρες
ΙΙ 10 Αρχαία Ιστορία Α'
Από τη δημιουργία της πόλεως έως και τα τέλη της βασιλείας του Φιλίππου Β´
Θα εξεταστούν η εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού κόσμου κατά την αρχαική περίοδο, η εμφάνιση και οργάνωση της πόλεως ως μορφής πολιτειακής οργάνωσης, η νομοθεσία, ο αποικισμός, η τυραννίδα καθώς και η μετάβαση τους κλασσικούς χρόνους, οι εξελίξεις στον ελλαδικό χώρο, η σύγκρουση με τους Αχαιμενίδες, η ηγεμονία της Αθήνας και η τελική αναμέτρηση με τη Σπάρτη, ο πόλεμος μεταξύ Σπάρτης και Περσίαςκαι ηκατάληξή του,η ηγεμονία τους Σπάρτης καιη ίδρυση τους Β᾽ Αθηναϊκής Συμμαχίας, οι Σπαρτιατικές παρεμβάσεις στη Βοιωτία και η κατίσχυση τους Θήβας, η Κοινή Ειρήνη, ο Συμμαχικός πόλεμος και τέλος το βασίλειο των Μακεδόνων υπό τον Φίλιππο Β᾽. Στο πλαίσιο αυτού του μαθήματος παρουσιάζονται τα βασικά πολιτικά γεγονότα καθώς και τα πολιτειακά, κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά των επιμέρους περιόδων της αρχαίας ιστορίας.
η-Τάξη : ARCH1241
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΙΙ 13 Βυζαντινή Ιστορία Α'
Ιστορία του βυζαντινού κράτους από τον 4ο έως τον 11ο αιώνα
Στο πλαίσιο του μαθήματος μελετώνται βασικές δομές του βυζαντινού κράτους (πολιτική ιδεολογία, πολιτειακοί παράγοντες, κρατική οργάνωση). Εξετάζονται, επίσης, τομές στην πολιτική, κοινωνική, θρησκευτική, οικονομική και πολιτισμική ιστορία της αυτοκρατορίας κατά την υπό εξέταση εποχή. Στόχος του μαθήματος είναι να εξετασθεί οσταδιακός μετασχηματισμός του Ρωμαϊκού κράτους της ύστερης αρχαι-ότητας στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία των μέσων χρόνων, με τις νέες δομές και ευρύτερη φυσιογνωμία. Στο πλαίσιο αυτό θα αναλυθούν οι κύριες πολιτικές εξελίξεις αλλά και οι εσωτερικές κοινωνικές μεταβολές κατά τους 4ο-11ο αι. Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί μεθοδολογική προσέγγιση και ανάλυση βασικών επιλεγμένων πηγών της εποχής.
η-Τάξη: ARCH822
Μ. Λυκάκη, 3 ώρες

ΙΙ 17 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Α΄
Οικονοµικοκοινωνική - πνευµατική - εθνική πορεία του Ελληνισµού από την άλωση της Κωνσταντινούπολης έως και τις αρχές του 19ου αι.
Το μάθημα καλύπτει την περίοδο από τον 15ο έως τις αρχές του 19ου αιώνα. Στόχος του είναι η ανάδειξη πτυχών που αφορούν την κοινωνικο-οικονομική, πολιτική, διανοητική και εθνική συγκρότηση των πληθυσμών του ελληνικού χώρου και της ελληνικής διασποράς στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, καθώς και η ανίχνευση των διαφορετικών αποτυπωμάτων της οθωμανικής κατάκτησης στον ελληνικό χώρο.
η-Τάξη: ARCH303
Β.Σειρηνίδου, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 25 Αρχαία Ιστορία Γ΄
Εισαγωγή και επισκόπηση της Ρωμαϊκής Ιστορίας από τις αρχές έως και την περίοδο του Διοκλητιανού.
Εισαγωγική επισκόπηση της εξέλιξης της Ρωμαϊκής Ιστορίας από την ίδρυση της Ρώμης (753 π.Χ.) έως και την Τετραρχία του Διοκλητιανού (305 μ.Χ.). Ειδικότερα, έμφαση θα δοθεί στα εξής θέματα: στους πολιτικούς θεσμούς, το πολίτευμα και την κοινωνική οργάνωση της ρεπουμπλικανικής Ρώμης, στην επέκταση της Ρώμης στην Ιταλία και τη Μεσόγειο και τις συνέπειές της, στην κρίση της ρωμαϊκής res publica κατά τον ύστερο 2ο και τον 1ο αιώνα π.Χ., στη συγκρότηση του καθεστώτος της Ηγεμονίας (principatus) επί Αυγούστου, στη διοικητική οργάνωση και την κοινωνική διαστρωμάτωση του Ρωμαϊκού Κράτους κατά τους Αυτοκρατορικούς Χρόνους, στην κρίση του 3ου αιώνα μ.Χ.
η-Τάξη: ARCH701
Ν. Γιαννακόπουλος, 3 ώρες.
ΙΙ 29 Μεθοδολογικά προβλήματα της Ιστορίας
Μεθοδολογικά προβλήματα της Ιστορίας
Πώς από τα άπειρα συμβάντα και φαινόμενα του παρελθόντος χρόνου δημιουργούμε συνεκτικές ιστορίες, ιστορίες με νόημα; Είναι η ιστορία ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες σχετίζονται με το παρελθόν; Ποιος είναι ο ρόλος του μύθου, της μνήμης, της τέχνης; Τι ονομάζουμε δημόσια ιστορία; Τι είναι η ιστορική εμπειρία; Τα μεγάλα ρεύματα στην ιστορική σκέψη: Ιστορισμός και κοινωνική ιστορία, οι μεγάλες διάρκειες και ο δομισμός, από την κουλτούρα στην πολιτισμική ιστορία, μικροϊστορία και κοινωνική ανθρωπολογία, μνημονικές σπουδές, προφορική ιστορία και ψυχανάλυση, φεμινισμός και έμφυλη ιστορία, μετα-ιστορία και γλωσσική στροφή. Μεταμοντερνισμός και το πρόβλημα της αλήθειας. Δια-εθνική ιστορία και ιστοριογραφία. Tι σημαίνει το τέλος της Ιστορίας, και ποιο το μέλλον των ιστορικών σπουδών και των ιστορικών;
η-Τάξη: ARCH510
Ευ. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β΄
Οι δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες της Πρώιμης Νεότερης Περιόδου (16ος-18ος αι.)
Κοινωνική διαστρωμάτωση και οικονομική συγκρότηση, σχέσεις εξουσίας, πολιτισμικές παραδόσεις και συλλογικές νοοτροπίες, ζητήματα συγκρότησης ταυτοτήτων (κοινωνικών, έμφυλων, θρησκευτικών, εθνοτικών, εθνικών). Παράγοντες και όψεις του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού μετασχηματισμού των δυτικών κοινωνιών, 1500-1789.
η-Τάξη: ARCH100
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΙΙ 03 Εισαγωγή στην Παγκόσμια Ιστορία
Εντοπισμός των κομβικών φαινομένων και τομών στην εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών από τις απαρχές της ανθρώπινης ύπαρξης έως σήμερα. Η διαδρομή αυτή θα παρακολουθηθεί με την βοήθεια χαρτών, πρωτογενών πηγών και κειμένων, θα ενισχυθεί δε με την προβολή φωτεινών διαφανειών καθώς και με το άκουσμα μουσικών παραδειγμάτων. Το μάθημα θα συνοδεύεται από επισκέψεις σε Μουσεία, ιστορικούς χώρους και χώρους λατρείας. Κατά την εξέταση του μαθήματος ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην γνώση της γεωγραφίας και στην εξοικείωση με τον παγκόσμιο χάρτη.
η-Τάξη: ARCH309
Ευ.Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 31 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Β΄
Εξετάζονται οι κυριότερες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις της ελληνικής ιστορίας από το κίνημα στο Γουδί (1909) έως την εμπλοκή της Ελλάδας στον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο (1940). Ανάμεσα στα άλλα, αναλύονται οι θεματικές ενότητες: βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός, οι Εθνικοί Πόλεμοι (1912-1922), η αποκατάσταση των προσφύγων, η αγροτική οικονομία, η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου, το καθεστώς Ι. Μεταξά. Η παρουσίαση της ύλης των μαθημάτων θα συνοδεύεται από έντυπο υλικό με πρωτογενείς πηγές και από επισκέψεις σε μουσεία και τόπους ιστορικής μνήμης. Συνεπικουρία του Α. Αντωνόπουλου (Ε.ΔΙ.Π.), ο οποίος στο πλαίσιο του μαθήματος θα προσφέρει την (τρίωρη) διδασκαλία.
η-Τάξη: ARCH304
Σπ. Πλουμίδης, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Α. Σεμινάρια
(Οι φοιτητές/φοιτήτριες δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΙ 71 Αρχαία Ιστορία (Ρωμαϊκοί Χρόνοι)
Πηγές για την ελληνική πόλη των Ρωμαϊκών Χρόνων
Στο προπτυχιακό αυτό σεμινάριο θα εξεταστούν ιστορικές πηγές (γραμματειακές, νομικές και επιγραφικές) οι οποίες αφορούν τους θεσμούς, την πολιτική οργάνωση και τις κοινωνικές εξελίξεις στις ελληνικές πόλεις κατά τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Ειδικότερα θα μελετηθούν ζητήματα τα οποία αφορούν:
α) τη θέση της βουλής και της εκκλησίας του δήμου στην πολιτική ζωή των ελληνικών πόλεων υπό ρωμαϊκή κυριαρχία
β) τις διάφορες αρχές που συγκροτούσαν τη διοικητική δομή των πόλεων αυτών
γ) τη σημασία θεσμισμένων σωμάτων με επίκεντρο το γυμνάσιο (νέοι, γερουσία) και των ποικίλων ιδιωτικών συλλόγων
δ)) το φαινόμενο του ευεργετισμού και των αποδόσεων τιμών ως μέσων διαμόρφωσης της σχέσης μεταξύ διαφόρων πολιτικών και κοινωνικών ομάδων εντός της πόλεως
ε) τη διάδοση των ρωμαϊκών πολιτικών δικαιωμάτων και την ενσωμάτωση των ιθυνουσών ομάδων των ελληνικών πόλεων στη διοικητική και κοινωνική ιεραρχία του Ρωμαϊκού Κράτους
η-Τάξη: ARCH706
Ν. Γιαννακόπουλος, 3 ώρες
ΣΙ 106 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως
Η διατροφή και η ιδεολογικοποίηση της τροφής στις μεσαιωνικές κοινωνίες της Ευρώπης
Η διατροφική επιλογή και η επακόλουθη κατανάλωση μιας σειράς τροφίμων αποτελούν πολύπλοκες διαδικασίες, οι οποίες επηρεάζονται από ένα σύνολο ποικίλων και αλληλεξαρτώμενων παραγόντων. Οι έμφυτες προτιμήσεις, η εξατομικευμένη επιλογή και το φυσικό περιβάλλον ορίζουν τη διαθεσιμότητα των αγαθών προς βρώση, ενώ το εθιμικό και πολιτισμικό υπόβαθρο, η κοινωνική πραγματικότητα, αλλά και οι συγκεκριμένες θρησκευτικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις νοηματοδοτούν τις διατροφικές επιλογές και προσδίδουν πνευματική και ηθική υπόσταση στα υλικά αγαθά. Για παράδειγμα, ο χριστιανισμός, ως κυρίαρχη θρησκεία στη μεσαιωνική Δυτική Ευρώπη, ορίζει τις τροφοληπτικές επιλογές των ιστορικών υποκειμένων μέσω της επιβολής περιοριστικών διαιτητικών κανόνων, διατροφικών απαγορεύσεων και τελετουργικών εμπειριών συντελώντας καθοριστικά στη δόμηση της σχέσης του ατόμου με την τροφή. Στο σεμινάριο αυτό ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο διατροφικό δίπολο της λαιμαργίας και της νηστείας, στις αποκλίνουσες διατροφικές επιλογές των οπαδών των αιρετικών κινημάτων που προέβαλλαν μια εναλλακτική διατροφική οδό, αλλά και στην επονομαζόμενη holy anorexia ή anorexia nervosa, ως μια ακραία έκφραση νηστείας και προσπάθειας τιθάσευσης του σώματος, η οποία με σύγχρονους επιστημονικούς όρους ορίζεται ως διατροφική διαταραχή.
η-Τάξη: ARCH1189
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΣΙ 02 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ευρωπαϊκές πόλεις, 19ος–20ός αι.
Στο σεμινάριο εξετάζεται η ιστορία του ευρωπαϊκού αστικού χώρου κατά τον 19ο και 20ό αιώνα. Μας απασχολεί η αστικοποίηση ως κομβικός μετασχηματισμός της νεωτερικότητας, συνδεόμενος με θεμελιώδεις διεργασίες και μεταβολές στην οικονομία, την πολιτική και την κοινωνία που λαμβάνουν χώρα κατεξοχήν στις πόλεις της νεότερης και σύγχρονης Ευρώπης. Ειδικότερα θα εξετασθούν το μέγεθος, ο πληθυσμός, ο χαρακτήρας, η τυπολογία, η εσωτερική διάρθρωση και η κοινωνική χωροταξία, η διοίκηση, οι υποδομές, οι αναπλάσεις, η καθημερινότητα και η πρόσληψη των αστικών κέντρων. Πέρα από την ανάλυση των γενικών τάσεων, το σεμινάριο θα εμβαθύνει σε συγκεκριμένα παραδείγματα ευρωπαϊκών πόλεων. Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο συνιστώνται η αναγνωστική ικανότητα της αγγλικής γλώσσας και η προηγούμενη επιτυχής παρακολούθηση του μαθήματος ΙΙ 14: Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄.
η-Τάξη: ARCH756
Κ. Ράπτης, 3 ώρες
ΣΙ 38 Αρχαία Ιστορία
Όψεις της κοινωνίας και των θεσμών στον αρχαίο ελληνικό κόσμο.
Αντικείμενο του σεμιναρίου είναι η εξέταση ζητημάτων που αφορούν τις αρχαίες ελληνικές κοινωνίες και το θεσμικό τους πλαίσιο. Ειδικότερα θα μελετηθούν ζητήματα που αφορούν
• το γυμνάσιο, την εφηβεία, την εκπαίδευση
• τις γιορτές και τη συμμετοχή της κοινότητας σε αυτές
• τους μέτοικους και την εμπλοκή τους στη ζωή των πόλεων
• τους δούλους και τους απελεύθερους
• τις γυναίκες και την παρουσία τους στα κοινά
• τα σωματεία και τη λειτουργία τους
Η προσέγγιση των θεμάτων θα γίνει μέσα από γραπτές μαρτυρίες ς (γραμματειακές πηγές, επιγραφές) με τη συνεπικουρία αρχαιολογικώνν μαρτυριών.
η-Τάξη: ARCH1069
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες
ΣΙ 161 Βυζαντινή Ιστορία
Κέντρο και παράκεντρα εξουσίας στο Βυζάντιο (5ος-11ος αιώνες).
Ακρογωνιαίος λίθος του βυζαντινού πολιτεύματος ήταν ο αυτοκράτορας. Εκλεκτός του Θεού και φορέας κάθε εξουσίας, κατείχε στο σύνολό του τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού. Ωστόσο οι θεσμοί της συμβασιλείας και της αντιβασιλείας, που σταδιακά καθιερώθηκαν, αλλά και αυτοκράτορες με μειωμένοενδιαφέρον για την άσκηση ουσιαστικών τομέων της διοίκησης ή με αδυναμίες στη διακυβέρνηση επέτρεψαν τη μετατόπιση του κέντρου εξουσίας σε άλλα πρόσωπα, ομάδες ή και στον γυναικωνίτη. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα μελετηθούν περιπτώσεις από τον 5ο ως τον 11οαιώνακατά τις οποίες: α) αυτοκράτορες επηρεάζονταν από παραδυναστεύοντες ή ισχυρούς αξιωματούχους (Βασίλειος Λακαπηνός, Βάρδας κ.ά.), β) πέρα από τον ανώτατο άρχοντα, ένα δεύτερο κέντρο κινούσε τα νήματα της εξουσίας, λαμβάνοντας σημαντικές αποφάσεις (Θεοδώρα του Ιουστινιανού), γ) σε περιόδους χηρείας του θρόνου, γυναίκες ανέλαβαν πρωτοβουλία για την προώθηση ευνοουμένων τους στο ανώτατο αξίωμα (Αριάδνη, Πουλχερία, Ζωή Πορφυρογέννητη, Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα κ.ά), δ) σε περιόδους αντιβασιλείας το κέντρο εξουσίας μετατοπίστηκε στον«γυναικωνίτη»(Ειρήνη Αθηναία,Θεοδώρα) και ε)ισχυροί αριστοκρατικοί οίκοι διεκδίκησαν την εξουσία (Φωκάδες, Σκληροί κ.ά).
Επιθυμητή η επιτυχής εξέταση στο Μάθημα ΙΙ 13 Βυζαντινή Ιστορία Α΄
η-Τάξη: ARCH769
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΣΙ 55 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Το κυνήγι των μαγισσών στη Δύση, 1500-1700
Λόγιες και λαϊκές θεωρήσεις, προσβάσεις και χρήσεις της μαγείας στην καθημερινότητα των ανθρώπων.Ο ομογενοποιητικός διωκτικός λόγος της εκκλησιαστικής και κοσμικής ελίτ και οι λαϊκές προσλήψεις της μαγείας: Sabbath και maleficium.Η αυτενέργεια της κοινότητας και η εργαλειοποίηση της μαγείας. Η έμφυλη διάσταση του κυνηγιού των μαγισσών.Μαγεία, φτώχεια και περιθωριακότητα. Αμφισβητήσεις της ύπαρξης μάγων και μαγισσών και εναντιώσεις στο κυνήγι των μαγισσών, από τον Weyer στον Scot.
Για τη συμμετοχή στο σεμινάριο απαιτούνται καλή γνώση της αγγλικής και η προηγούμενη παρακολούθηση στο υποχρεωτικό μάθημα ειδίκευσης ΙΙ 19 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Β΄.
η-Τάξη: ARCH111
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
Β. Μαθήματα επιλογής
ΙΙ 140 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας στη νεότερη Ευρώπη
Εξετάζονται κεντρικά ζητήματα και βασικές όψεις της ιστορίας κατά κύριο λόγο της παιδικής ηλικίας αλλά ευρύτερα και της νεότητας στην Ευρώπη (προπάντων στην βόρεια, την βορειοδυτική και την δυτική Ευρώπη, αλλά και γενικότερα στον λεγόμενο δυτικό κόσμο) από τον 18ο αιώνα μέχρι την μεσοπολεμική περίοδο, με εκτενείς αναδρομές στην πρώιμη νεότερη και την μεσαιωνική εποχή: το ιστορικό περιεχόμενο της κατηγορίας «παιδική ηλικία», οι κυρίαρχες αντιλήψεις, λόγοι και πρακτικές των ενηλίκων σε σχέση με τα παιδιά, η καθημερινή ζωή, η θέση, ο ρόλος, οι εμπειρίες των παιδιών, στο πλαίσιο οικιακών ομάδων, ιδρυμάτων, εκπαιδευτικών μηχανισμών, ομάδων ομηλίκων, εθνικών κρατών και αποικιακών αυτοκρατοριών, πάντοτε σε συνάρτηση με το φύλο και την κοινωνική τάξη.
η-Τάξη: ARCH481
Μ.Παπαθανασίου, 3 ώρες
ΙΙ 142 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Η ευρωπαϊκή οικονομία ύστερος 19ος – 20ός αι.
Το μάθημα αποτελεί μια εισαγωγή στην οικονομική ιστορία της Ευρώπης από την εποχή της Δεύτερης Βιομηχανικής Επανάστασης και της εδραίωσης της παγκόσμιας οικονομικής κυριαρχίας προπάντων των δυτικοευρωπαϊκών κρατών έως την εποχή της παγκοσμιοποίησης, οπότε η Ευρώπη (ως ευρωπαϊκή Ένωση) εξακολουθεί να συνιστά βασικό, αλλά όχι πλέον τον κυρίαρχο, πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας. Εξετάζονται οι ιδεολογικοί-πολιτικοί όροι καθώς και οι δημογραφικές, κοινωνικές, τεχνολογικές και θεσμικές προϋποθέσεις των οικονομικών εξελίξεων και μεταβολών, ενώ δίνεται έμφαση στις ενδο-ευρωπαϊκές διαφορές και συγκλίσεις, και στην παγκόσμια διάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Στο επίκεντρο θα βρεθούν ακόμη οι οικονομικές συνθήκες που διαμόρφωσαν οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, η εγκαθίδρυση και κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην ανατολική Ευρώπη και οι οικονομικές πολιτικές που διαμορφώθηκαν γύρω από το δίπολο κράτος και αγορά (ελεύθερη οικονομία) με κύριο χαρακτηριστικό τη μεγαλύτερη εμπλοκή του κράτους ως παρεμβατικού, διευθυντικού και αναδιανεμητικού μηχανισμού της οικονομίας κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα.
η-Τάξη: ARCH755
Κ. Ράπτης, 3 ώρες
ΙΙ 88 Σύγχρονη Ελληνική Πολιτική Ιστορία
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα, 1929-1967
Εξέταση της εξέλιξης του ελληνικού πολιτικού συστήματος κατά την περίοδο από την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση έως την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Θα αναλυθούν οι πολιτικές δυνάμεις και οι μετεξελίξεις τους, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1936, η διενέργεια των μεταπολεμικών εκλογών, η αναζήτηση νέων κατευθύνσεων και αναπτυξιακών στρατηγικών στη μεταπολεμική εποχή, η επιρροή διεθνών ιδεολογικών τάσεων, η επιρροή του εμφυλίου πολέμου και η μετεμφυλιακή πραγματικότητα, τα αίτια της πτώσης της δημοκρατίας το 1967. Επιπλέον, θα εξεταστούν οι συγκλίσεις και αποκλίσεις του ελληνικού πολιτικού συστήματος με τα αντίστοιχα δυτικοευρωπαϊκά της μεταπολεμικής εποχής, με έμφαση στη Γαλλία και την Ιταλία.
η-Τάξη: ARCH271
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
ΙΙ 123 Οθωμανική Ιστορία
Ο κόσμος του Ισλάμ: από τις απαρχές μέχρι τον 14ο αιώνα
Το μάθημα καλύπτει την ιστορία του Ισλάμ από τον 7ο έως τις αρχές του 14ου αιώνα, από την εμφάνισή του στην Αραβία μέχρι την ανάδυση του οθωμανικού κράτους. Γίνεται, συνδυαστικά, μία χρονολογική και θεματική προσέγγιση: πρώιμες κοινότητες, άνοδος/παρακμή χαλιφάτων και γεωγραφικές επεκτάσεις, καθώς και διαμόρφωση θεολογίας, ισλαμικού δικαίου, σουφισμού, και διαφορές μεταξύ σουνιτικού και σιιτικού Ισλάμ. Εξετάζει τις πνευματικές και πολιτισμικές συμβολές (επιστήμες, φιλοσοφία, τέχνη, λογοτεχνία), τις σχέσεις με το Βυζάντιο, τα σταυροφορικά κράτη κ.ά. Έμφαση δίνεται στη μεταμόρφωση του Ισλάμ σε παγκόσμια θρησκεία, στους τρόπους με τους οποίους οι μεσαιωνικές ισλαμικές κοινωνίες ισορρόπησαν ανάμεσα στην ενότητα και στην ποικιλομορφία, καθώς και στη διαρκή σημασία αυτής της πολιτισμικής κληρονομιάς στον σύγχρονο κόσμο.
η-τάξη: ARCH1199
Σ. Ιλιτζάκ, 3 ώρες
ΙΙ 137 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Όψεις της Ιστορίας της Μεγάλης Ιδέας και του Ανατολικού Ζητήματος, 1827 – 1923
Εξέταση της διαχρονικής πορείας της εθνικής ιδεολογίας από τη λήξη της Ελληνικής Επανάστασης (1827) μέχρι και το οριστικό της τέλος (1923). Οι κυριότεροι σταθμοί της εξέλιξής της, μέσα από την παρουσίαση ποικίλων αρχειακών πηγών (Τύπος, διπλωματικά έγγραφα, ιδιωτική αλληλογραφία): Από την περίφημη ομιλία του Ιωάννη Κωλέττη στην Α΄ Εθνοσυνέλευση (1844), τις διαδοχικές κρίσεις του Ανατολικού Ζητήματος και τις επαναστάσεις σε Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία και Κρήτη (19ος αιώνας) έως και το Συνέδριο Ειρήνης των Παρισίων και την Μικρασιατική Καταστροφή· η «άλλη» Μεγάλη Ιδέα του ελληνισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι ενδοβαλκανικοί εθνικοί ανταγωνισμοί· οι απόπειρες σύναψης συμμαχιών μεταξύ των βαλκανικών κρατών, ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων και το όραμα για την υπέρβαση των εθνικισμών (Βαλκανική Ομοσπονδία)· η νέα πραγματικότητα που καθιέρωσε η Συνθήκη της Λωζάννης (24/7/1923).
η-τάξη: ARCH1137
Α. Αντωνόπουλος, 3 ώρες
61 Πρ Ασκ
Πρακτική Άσκηση Φοιτητών
Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, που πραγματοποιείται μέσω προγραμμάτων ΕΚΠΑ- ΕΣΠΑ στοχεύει στην ερευνητική και επαγγελματική εξοικείωση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος στους φυσικούς χώρους της μελλοντικής επαγγελματικής τους δραστηριότητας, προκειμένου να αποκτηθεί η σχετική εμπειρία και να επιτευχθεί η δημιουργία διαύλου αμφίδρομης επικοινωνίας και συνεργασίας. Η πρακτική άσκηση πραγματοποιείται σε φορείς ιδιωτικούς και δημόσιους, σχετικούς με την Ιστορία, την Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης, όπως Εφορείες Αρχαιοτήτων, Ιστορικά Αρχεία, Μουσεία, Βιβλιοθήκες, Υπηρεσίες Υπουργείων, καθώς και σε ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς. Είναι προαιρετική, αμειβόμενη, έχει διάρκεια δύο μηνών και πραγματοποιείται κατ’ έτος μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου των θερινών μηνών συμπεριλαμβανομένων. Για την διαδικασία οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συμβουλευθούν τον Εσωτερικό Κανονισμό Πρακτικής Άσκησης, που είναι ανηρτημένος στην Ιστοσελίδα του Τμήματος.
η-τάξη: https://eclass.uoa.gr/courses/ARCH739/
Υπεύθυνος Πρακτικής Άσκησης: Β. Πετράκης
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΙ 11 Αρχαία Ιστορία B'
Ελληνιστικοί χρόνοι
Το μάθημα φέρνει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες σε επαφή με θέματα της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας, καθώς επίσης με ζητήματα θεσμών και με θρησκευτικά και πολιτιστικά φαινόμενα της περιόδου από τον Αλέξανδρο έως το πολιτικό τέλος του ελληνιστικού κόσμου (336-30 π.Χ.).
η-Τάξη: ARCH538
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες
ΙΙ 12 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Α΄
Από το Φέουδο στην πόλη: Εισαγωγή στη Μεσαιωνική Ιστορία της Ευρώπης
Το μάθημα αυτό εξετάζει τη διαμόρφωση και την εξέλιξη του μεσαιωνικού κόσμου σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, από την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και την ίδρυση των γερμανικών («βαρβαρικών»)βασιλείων ωςτην Αναγέννηση και το πέρασμα στους Πρώιμους Νέους Χρόνους. Ο στόχος είναι να εξοικειωθούν οι φοιτητές με τις σημαντικότερες εξελίξεις και τα σημεία τομής από τον 5ο ως τον 15ο αι., αλλά και να κατανοήσουν τα κύρια θεσμικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και οικονομικά χαρακτηριστικά της μεσαιωνικής Ευρώπης και το πώς αυτά εξελίχθηκαν μέσα στον χρόνο. Ανάμεσα στα υπό εξέταση θέματα: οι γερμανικές και οι αραβικές κατακτήσεις, η «Καρολίγγεια αναγέννηση», η φεουδαρχία, η ανάπτυξη της εκκλησιαστικής και της κοσμικής εξουσίας και η διαμάχη μεταξύ τους, οι σταυροφορίες, η ανάπτυξη των πόλεων και του εμπορίου, η σημασία των κάστρων και των καθεδρικών ναών, η κρίση του 14ου αιώνα, ο Εκατονταετής Πόλεμος, η Αναγέννηση και ο Ουμανισμός, κ.ά.
η-Τάξη: ARCH1086
Ν. Χρύσης, 3 ώρες
ΙΙ 21 Βυζαντινή Ιστορία Β΄
Ιστορία του βυζαντινού κράτους 1081-1453
Το μάθημα αυτό συνιστά μία εισαγωγή στην υστεροβυζαντινή εποχή μέσα από τις ακόλουθες θεματικές ενότητες: Ο γεωγραφικός χώρος και τα γεγονότα-σταθμοί, η θέση του Βυζαντίου στη διεθνή σκηνή, η Βυζαντινή κοινωνία στην εξελικτική της πορεία, οι κοινωνικές και εθνοτικές ομάδες στην Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών και των Παλαιολόγων, η πολιτισμική ζωή και η βυζαντινή συλλογική ταυτότητα, ο αποκρυφισμός, οι αιρέσεις, η αστρολογία και οι ειδωλολατρικές εκφάνσεις, ο κρατικός μηχανισμός και τα αυλικά αξιώματα, η οικονομία.
η-Τάξη: ARCH357
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 14 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α΄
Εισαγωγή στην Ιστορία της Ευρώπης κατά την περίοδο 1789-1989
Εξετάζονται οι σημαντικότερες πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας της Ευρώπης από τη Γαλλική Επανάσταση έως την κατάρρευση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην Ανατολική Ευρώπη.
η-Τάξη: ARCH480
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες (κλιμάκιο Α- Μα)
η-Τάξη: ARCH120
K. Ράπτης, 3 ώρες (κλιμάκιο Με-Ω)
ΙΙ 18 Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α΄
Η συγκρότηση του ελληνικού κράτους (19ος – πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα)
Το μάθημα εισάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές στις κύριες πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που σημάδεψαν τον πρώτο αιώνα της ζωής του ελληνικού κράτους, από την επίτευξη της ανεξαρτησίας του έως τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, οπότε εισέρχεται σε μια νέα φάση εσωτερικών και διεθνών συνθηκών. Εξετάζονται η συγκρότηση των πολιτικών δυνάμεων και του πολιτικού συστήματος, η διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων και των κοινωνικών τάξεων, η ανάπτυξη των πόλεων και η εξέλιξη του αστικού δικτύου, η κοινωνική και παραγωγική λειτουργία του αγροτικού χώρου, οι βηματισμοί της ναυτιλίας και της βιομηχανίας, η ανάπτυξη των εκπαιδευτικών θεσμών, ο ρόλος της εθνικής ιδεολογίας και οι ευρύτερες ιδεολογικές ζυμώσεις της εποχής. Οι εξελίξεις τοποθετούνται επίσης στο διεθνές πλαίσιό τους.
η-Τάξη:ARCH353
Δ. Λαµπροπούλου, 3 ώρες.
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά
ΙΙ 30 Ιστορία Νέου Ελληνισμού Β΄
Ιστορία των βενετοκρατούμενων ελληνικών περιοχών (13ος-18ος αι.)
Πολιτικό περιβάλλον, ιδεολογία, διοικητικοί θεσμοί και εκκλη¬σιαστική πολιτική, κοινωνική διαστρωμάτωση και συσσωματώσεις, οικονομικές δραστηριότητες, πολιτισμικός βίος.
η-Τάξη: ARCH330
Κ. Κωνσταντινίδου, 3 ώρες
ΙΙ 24 Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (14ος αι. –1923)
Το μάθημα καλύπτει την ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον 14ο αιώνα έως το 1923, παρακολουθώντας τη μετάβαση από ένα περιφερειακό μπεϊλίκι σε μία υπερπόντια αυτοκρατορία. Γίνεται, συνδυαστικά, μία χρονολογική και θεματική προσέγγιση: θεσμοί και διακυβέρνηση, διαχείριση θρησκευτικής/εθνοτικής ποικιλομορφίας, οικονομία, πόλεις και συντεχνίες, κ.ά. Αξιοποιεί πρωτογενείς πηγές σε μετάφραση και σύγχρονη βιβλιογραφία, με έμφαση στην κριτική ιστοριογραφική αποτίμηση. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη «μακρά» κρίση του 17ου-18ου αιώνα, τις ανασυγκροτήσεις, στο Τανζιμάτ, στον συνταγματισμό, στον αυταρχισμό του Αμπντούλ Χαμίτ, στους Νεότουρκους, στους Βαλκανικούς πολέμους και στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Η Αυτοκρατορία μελετάται ως σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο ιστορικό μόρφωμα.
η-Τάξη: ARCH1200
Σ. Ιλιτζάκ, 3 ώρες
ΙΙ 84 Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου Ι
Ιστορία του Μεταπολεμικού κόσμου
Εξέταση της πορείας της μεταπολεμικής ιστορίας των διεθνών σχέσεων με άξονα την ανάληψη τριών βασικών διεργασιών της: Ψυχρός Πόλεμος, Αποαποικιοποίηση και άνοδος του Τρίτου Κόσμου, Ευρωπαϊκή ενοποίηση.
η-Τάξη: ARCH114
Ευ. Χατζηβασιλείου, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Γ. Επιλεγόμενα Σεμιναριακά
(Οι φοιτητές/φοιτήτριες δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους)
ΣΙ 95 Αρχαία Ιστορία
Πηγές για την Αρχαία Ελληνική Ιστορία
Το σεμινάριο επικεντρώνεται στην εξοικείωση με τις διαφορετικής φύσης πηγές για την Αρχαία Ελληνική Ιστορία, την αξιολόγησή και αξιοποίησή τους και το συνδυασμό τους. Φιλολογικές μαρτυρίες κυρίως, αλλά και όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο, και επιγραφές που αφορούν στο δημόσιο και τον ιδιωτικό βίο, νομίσματα και αρχαιολογικά δεδομένα συνεξετάζονται με στόχο την πληρέστερη ερμηνεία του Αρχαίου Ελληνικού Κόσμου.
η-Τάξη: ARCH1239
Σ. Ψωµά, 3 ώρες
ΣΙ 83 Βυζαντινή Ιστορία
Η εποχή του Ιουστινιανού και των διαδόχων του (6ος αι.)
Η εποχή του Ιουστινιανού σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη περίοδο της βυζαντινής ιστορίας. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου μελετώνται καταρχάς η πολιτική ιδεολογία και το πολίτευμα του Βυζαντίου ως παράγοντες που καθόρισαν την πολιτική του Ιουστινιανού και των διαδόχων του. Εξετάζονται επίσης η εσωτερική και εξωτερική πολιτική των αυτοκρατόρων του 6ου αιώνακαι οισυνέπειέςτουςωςπροςτουςθεσμούς, τοδίκαιοκαι τις κοινωνικές διεργασίες. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο διεθνές περιβάλλον, την επιδημία πανώλης του 542, τις δημογραφικές αλλαγές, τους έμφυλους ρόλους, τη διπλωματία αλλά και τις πολιτικές των διαδόχων του Ιουστινιανού, ζητήματα που φωτίζουν βαθύτερες όψεις του 6ου αιώνα και σκιαγραφούν τα χαρακτηριστικά που οριοθετούν το τέλος της λεγόμενης πρώιμης εποχής. Στο πλαίσιο του σεμιναρίου οι φοιτητές καλούνται μέσα από τη δημιουργική ανάγνωση των γεγονότων να εμβαθύνουν σε θέμα επιλογής τους και να συγγράψουν εργασία με την καθοδήγηση της διδάσκουσας. .
η-Τάξη: ARCH823
Μ. Λυκάκη, 3 ώρες
ΣΙ 166 Οθωμανική Ιστορία
Θέματα Οθωμανικής Ιστορίας
Σεμιναριακό μάθημα με εβδομαδιαίες θεματικές ενότητες σχετικά με την οθωμανική κοινωνία και το κράτος (14ος αι.- αρχές 20ού αι.). Καλύπτονται οι εξής θεματικές ενότητες: κράτος και θεσμοί, δίκαιο (σαρία-κανούν), τιμαριωτικό σύστημα και στρατός, επαρχιακή διοίκηση και ελίτ, πόλεις/συντεχνίες, το παιδομάζωμα και το Σώμα των Γενιτσάρων, θρησκευτικές κοινότητες, Ελληνική Επανάσταση, οθωμανική περιηγητική γραμματεία, οθωμανική μουσική, καφές και οθωμανικός πολιτισμός. Οι φοιτητές καλλιεργούν δεξιότητες στην ιστορική ανάλυση, μαθαίνοντας να συνδέουν τα ιστορικά στοιχεία με τις ιστοριογραφικές συζητήσεις, και παράγοντας σύντομες κριτικές ανακοινώσεις, μέσω ενεργού συμμετοχής και σύντομων παρουσιάσεων.
η-Τάξη: ARCH1202
Σ. Ιλιτζάκ, 3 ώρες
ΣΙ 155 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Όψεις της ζωής του «πλήθους» στον πρώιμο νεότερο ελληνικό χώρο (15ος – αρχές 19ου αιώνα)
Στόχος του σεμιναρίου είναι να προσεγγιστούν πτυχές της ζωής των κατώτερων τάξεων στον υπό οθωμανική κυριαρχία ελληνικόχώρομε βασικούςάξονεςτην εργασία,τιςνοοτροπίες, τις συνθήκες διαβίωσης, τη διαμαρτυρία. Το σεμινάριο θα εστιάσει στην οργάνωση της εργασίας σε πόλη και ύπαιθρο, στην οικιστική συγκρότηση και τις μετακινήσεις στον χώρο, σε ζητήματα νοοτροπιών και αντιλήψεων (θρησκευτικές αντιλήψεις, δεισιδαιμονίες κ.ά.), σε ζητήματα φύλου, καθημερινότητας (διατροφή, ασθένειες) και εκδήλωσης διαμαρτυρίας. Τέλος, θα εξεταστεί το «πλήθος» ως αναλυτική κατηγορία στην κοινωνική ιστορία.
Οι φοιτήτριες/-τές που θα επιλέξουν το σεμινάριο θα αναλάβουν γραπτή εργασία. Η βαθμολόγηση θα λάβει υπόψη της τη συμμετοχή στο σεμινάριο, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή εργασία.
η-Τάξη: ARCH1058
Β. Σειρηνίδου, 3 ώρες
ΣΙ 231 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία
Ιστορία της βρετανικής αυτοκρατορίας: 1763-1947
Στο σεμινάριο εξετάζεται η ιστορία επίσης ισχυρότερης αποικιακής αυτοκρατορίας των νεώτερων χρόνων από το τέλος του Επταετούς Πολέμου (1763) με το οποίο εδραιώθηκε η βρετανική αποικιακή υπεροχή έναντι επίσης Γαλλίας και επίσης Ισπανίας, μέχρι την Πράξη Ανεξαρτησίας επίσης Ινδίας το 1947 που σηματοδοτεί την αρχή του τέλους επίσης βρετανικής αποικιακής ισχύος. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην περίοδο επίσης «δεύτερης βρετανικής αποικιακής αυτοκρατορίας» (1815-1914), οπότε η αυτοκρατορία βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής επίσης. Λαμβάνοντας υπόψη τον ιστοριογραφικό διαχωρισμό μεταξύ «επίσημης» και «ανεπίσημης» βρετανικής αυτοκρατορίας και υπό το πρίσμα πολλαπλών ιστοριογραφικών τάσεων, θα μελετήσουμε: 1) τα αίτια και τους μηχανισμούς της βρετανικής αποικιακής εξάπλωσης, 2) τη σύνδεσή της με την ανάπτυξη του βιομηχανικού καπιταλισμού, 3) τις μεθόδους αποικιακής εξάπλωσης, διοίκησης των διαφορετικών εδαφών, καθώς και τις μεθόδους ελέγχου των γηγενών πληθυσμών, 4) αμφίδρομες πολιτισμικές επιρροές, 5) τον κυρίαρχο κοινωνικό δαρβινισμό και την εργαλειοποίησή του. Τα παραπάνω ζητήματα θα εξεταστούν με αναφορές σε συγκεκριμένα γεωγραφικά παραδείγματα, γεγονότα-σταθμούς, βιογραφικές διαδρομές, και, όπου αυτό είναι δυνατόν, σε σύγκριση με άλλες αποικιακές αυτοκρατορίες της περιόδου. Για την παρακολούθηση του σεμιναρίου και την εκπόνηση εργασίας συνιστάται έντονα οι κ.κ. φοιτητές / φοιτήτριες να έχουν προηγουμένως εξετασθεί επιτυχώς στο μάθημα Κορμού «Νεώτερη Ευρωπαϊκή Ιστορία Α’» (ΙΙ14). Επίσης: Απαραίτητη προϋπόθεση για την παρακολούθηση είναι η πολύ καλή αναγνωστική ικανότητα στην αγγλική γλώσσα.
η-Τάξη : ARCH843
Μ. Παπαθανασίου, 3 ώρες
ΣΙ 142 Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία
Μετά τον πόλεμο: κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός στην Ελλάδα, 1945-1967
Οι δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελούν μια διακριτή ιστορική περίοδο τόσο στο ελληνικό όσο και στο διεθνές πλαίσιο, την οποία διατρέχουν τάσεις που άλλαξαν τη μορφή του κόσμου, όπως είναι η αποαποικιοποίηση, ο Ψυχρός Πόλεμος, το κράτος πρόνοιας και η οικονομική άνοδος, τανέα κοινωνικά κινήματα, η πολιτιστική επανάσταση. Η ελληνική κοινωνία συμμετείχε σε αυτό το διεθνές γίγνεσθαι φέροντας επί χρόνια το πολιτικό, κοινωνικό και συναισθηματικό φορτίο του εμφύλιου πολέμου. Ωστόσο, εκτός από τη μεγάλη τομή του Εμφυλίου, πολλές ακόμα σημαντικές καμπές και μετασχηματισμοί συνέβησαν στον ελληνικό χώρο μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960. Στο σεμινάριο, θα μας απασχολήσουν βασικές πτυχές της εμφυλιοπολεμικής περιόδου, θα επικεντρωθούμε, ωστόσο, κυρίως στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, και πιο συγκεκριμένα στις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιδεολογικές διεργασίες της εποχής, σε ρεύματα και συζητήσεις που δεν αναφέρονται άμεσα στην κεντρική πολιτική, συνδέονται εντούτοις μαζί της, καθώς διαμορφώνονται από αυτήν και τη διαμορφώνουν. Θα ασχοληθούμε, επίσης, με τα ιστοριογραφικά ερωτήματαπου έχουν τεθεί γιατην περίοδο, με την πολλαπλότητα, τις δυνατότητες και τις δυσκολίες των διαθέσιμων     πηγών    (διαφορετικά   είδη    αρχείων,    Τύπος, μαρτυρίες, κινηματογράφος, λογοτεχνία, διαφήμιση κ.τ.λ.), αλλά και με διαφορετικά είδη ανάλυσης, που έχουν προταθεί για κεντρικές όψεις της εποχής, όπως είναι η κοινωνιολογική, η πολιτική και η ανθρωπολογική.
η-Τάξη : ARCH964
Δ. Λαµπροπούλου, 3 ώρες
ΣΙ 23 Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία
Η στρατιωτική δικτατορία 1967-1974. Η ανατομία ενός αυταρχικού καθεστώτος
70 χρόνια μετά την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, το προπτυχιακό σεμινάριο εξετάζει το στρατιωτική καθεστώς ένα σύνθετο πολιτικό, κοινωνικό και ιδεολογικό φαινόμενο, μέσα από τη μελέτη της συγκρότησης, λειτουργίας και κατάρρευσής του. Αφετηρία αποτελεί η πολιτική κρίση της δεκαετίας του 1960 και οι συνθήκες που οδήγησαν στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Στη συνέχεια αναλύονται οι πρώτες κινήσεις εδραίωσης της εξουσίας: η αναστολή συνταγματικών ελευθεριών, οι συλλήψεις, οι εξορίες, τα βασανιστήρια και η επιβολή μηχανισμών λογοκρισίας και επιτήρησης. Το σεμινάριο εξετάζει τον ρόλο του στρατού, της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών στη λειτουργία του καθεστώτος, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ιδεολογία του τους μηχανισμούς προπαγάνδας. Παράλληλα, μελετώνται οι κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις τηςεπταετίας: η εκπαίδευση,η νεολαία, ηστάση της Εκκλησίας και των ΜΜΕ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη της αντιδικτατορικής δράσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, από τις πρώτες μορφές αντίστασης έως την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τοτελευταίομέροςτου σεμιναρίου επικεντρώνεται στην κρίση του καθεστώτος, το πραξικόπημα στην Κύπρο, την τουρκική εισβολή και την κατάρρευση της χούντας το καλοκαίρι του 1974. Ένα σημαντικό μέρος του σεμιναρίου αφορά τη συγκριτική μελέτη της χούντας με τις άλλες δυο δικτατορίες του ευρωπαϊκού νότου (Ισπανία, Πορτογαλία) και την θέση της στο διεθνές ψυχροπολεμικό πεδίο. Οι φοιτητές και φοιτήτριες του σεμιναρίου θα επισκεφθούν αρχεία, ενώ θα ακούσουν εξειδικευμένους μελετητές της περιόδου. Οι εργασίες θα βασιστούν στην αξιοποίηση πρωτογενών πηγών και στη μελέτη της σχετικής βιβλιογραφίας.
η-Τάξη : ARCH1252
Β. Καραµανωλάκης, 3 ώρες
Β. Μαθήματα Επιλογής
ΙΙ 89 Αρχαία Ιστορία
Eισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Eπιγραφική
Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τις μεθόδους προσέγγισης και μελέτης των αρχαίων ελληνικών επιγραφών. Eξετάζονται βασικές κατηγορίες ελληνικών επιγραφών δημόσιου και ιδιωτικού χαρακτήρα, όπως ψηφίσματα, νόμοι, επιστολές, διατάγματα, τιμητικές, αναθηματικές και επιτύμβιες επιγραφές. Eπιδιώκεται ο συσχετισμός των επιγραφικών πηγών με φιλολογικές μαρτυρίες και ιστορικά γεγονότα, καθώς επίσης με ζητήματα τοπογραφίας και προσωπογραφίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος προβλέπονται επισκέψεις στο Eπιγραφικό Mουσείο.
η-Τάξη: ARCH533
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες
ΙΙ 133 Βυζαντινή Ιστορία
Έρωτας και πολιτική στο Βυζάντιο
Στο πλαίσιο του μαθήματος εξιστορούνται και αναλύονται γεγονότα, που καθόρισαν την εξέλιξη της αυτοκρατορίας με αφορμή έρωτες, γάμους και διαζύγια στο περιβάλλον του Ιερού Παλατίου κατά την πρώιμη και μέση βυζαντινή εποχή. Οι πρωταγωνιστές των ερωτικών ιστοριών, αυτοκράτορες, ανώτατοι αξιωματούχοι και αυγούστες, κινήθηκαν επηρεασμένοι από αισθήματα αγάπης και συναισθήματα που πυροδότησαν οι ερωτικοί σύντροφοί τους. Τα ερωτικά αισθήματα και συναισθήματά τους επέδρασαν σε πολιτειακούς θεσμούς, όπως την «κληρονομική» διαδοχή και τη γυναικεία εξουσία, στις πολιτικές εξελίξεις, στις θρησκευτικές και εκκλησιαστικές κατευθύνσεις, οδήγησαν σε νομοθετικές παρεμβάσεις, και προκάλεσαν ανατροπές πολιτικών ομάδων και συσχετισμών, έως και ανασχεδιασμό της εξωτερικής πολιτικής του κράτους.
Επιθυμητή η επιτυχής εξέταση στο Μάθημα: ΙΙ 13 Βυζαντινή Ιστορία Α΄
η-Τάξη: ARCH958
Κ. Νικολάου, 3 ώρες
ΙΙ 64 Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία ΙΙ
Προπαγανδιστικές στρατηγικές, πολιτικός λόγος και συγκρότηση ταυτοτήτων στην Ευρώπη της Μεταρρύθμισης
Ενότητα 1η: Ανάλυση της οπτικοποιημένης λουθηρανικής προπαγάνδας στο γερμανικό χώρο. Η καθολική αντιπροπαγάνδα. Ενότητα 2η: Η προπαγανδιστική αντιπαράθεση στους γαλλικούς θρησκευτικούς πολέμους (1562-1598). Η μετάβαση από τον θρησκευτικό στον πολιτικό λόγο, στην καλβινιστική προπαγάνδα. Η προπαγανδιστική στρατηγική της ακραίας καθολικής Λίγκας (1585-1594).
η-Τάξη:ARCH213
Κ. Γαγανάκης, 3 ώρες
ΙΙ 22 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως Β'
Ανάμεσα στην Πίστη και την Επιστήμη: Χειρουργοί, Άγιοι και Φιλόσοφοι στη Μεσαιωνική Ιατρική και τη σύγχρονη Ηθική της
Το μάθημα διερευνά τη μεσαιωνική ιατρική μέσα από ένα ιστορικό πρίσμα, εστιάζοντας στις κοινωνικές, πολιτισμικές και διανοητικές συνιστώσες της. Οι φοιτητές θα εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική γνώση συγκροτήθηκε, μεταδόθηκε και εφαρμόστηκε στον μεσαιωνικό κόσμο, καθώς και πώς συνυφάνθηκε με τη θρησκευτική πίστη, τη φιλοσοφική παράδοση και την πρακτική εμπειρία. Θεματικές του μαθήματος περιλαμβάνουν: - Τη σχέση επιστήμης και πίστης στον μεσαιωνικό τρόπο σκέψης.
- Τη θέση των ιατρών, χειρουργών και θεραπευτών στο κοινωνικό σώμα.
- Τον ρόλο των μοναστηριών, των πανεπιστημίων και της εκκλησίας στη διάδοση και τον έλεγχο της ιατρικής γνώσης.
- Τα όρια ανάμεσα στην ιατρική και το θαύμα, με έμφαση στις λατρείες αγίων και στις αφηγήσεις θαυματουργικών θεραπειών.
- Την πρόσληψη της αρχαίας ιατρικής (Ιπποκρατικής και Γαληνικής) μέσα από τη μεσαιωνική μετάφραση και ερμηνεία.
η-Τάξη: ARCH1190
N. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 134 Βυζαντινή Ιστορία
Οι διεθνείς σχέσεις του Βυζαντίου τον Ύστερο Μεσαίωνα (13ος-15ος αι.).
Με πυρήνα και βασικό πεδίο ανάλυσης των διεθνών εξελίξεων το Βυζάντιο τους δύο τελευταίους αιώνες της ιστορίας του, το μάθημα αυτό αναλύει το διεθνές περιβάλλον σε μεσαιωνικά συμφραζόμενα μέσα από μία νέα οπτική: αυτή των διεθνών σχέσεων που ύφανε η ηγεσία των Παλαιολόγων αυτοκρατόρων σε αναζήτηση σύγκλισης και συνύπαρξης με χριστιανικές και ισλαμικές δυνάμεις στην παγκόσμια σκηνή. Η νέα αυτή οπτική υπαγορεύτηκε από το Παγκόσμιο Σύστημα του Ύστερου Μεσαίωνα, το οποίο συνιστούσε την κινητήρια διαπολιτισμική δύναμη της ιστορικής διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος του Βυζαντίου και η πορεία του δεν θα ήταν εφικτό να αναλυθούν ή να αξιολογηθούν μεμονωμένα αλλά μόνο στο ευρύτερο πολιτικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον διασύνδεσης και αλληλεπίδρασης του με τις άλλες δυνάμεις.
η-Τάξη: ARCH1088
Σ. Μεργιαλή-Σαχά, 3 ώρες
ΙΙ 91 Αρχαία Ιστορία
Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Νομισματική
Εκτενής εισαγωγή στην αρχαία ελληνική ιστορική νομισματική ως επιστήμη βοηθητική της Ιστορίας που περιλαμβάνει τις εξής ενότητες: η εισαγωγή του νομίσματος, η σχέση νόμου και νομίσματος, οι διαφορετικές αξίες του νομίσματος, οι τύποι, το μέταλλο, οι εκδότριες αρχές, οι σταθμητικοί κανόνες, η νομισματική πολιτική, η κυκλοφορία, τα λεγόμενα διεθνή νομίσματα της Αρχαιότητας, η ερμηνεία της αύξησης της παραγωγής νομίσματος.
η-Τάξη: ARCH 1240
Σ. Ψωμά, 3 ώρες
ΙΙ 119 Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως
Καθαροί, Σταυροφόροι και Ιεροεξεταστές: Συγκρούσεις Εξουσίας στο Λανγκεντόκ
Το μάθημα εξετάζει τις βαθιές θρησκευτικές, κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις που σημάδεψαν το Λανγκεντόκ κατά τον 12ο και 13ο αιώνα, με επίκεντρο την εμφάνιση και εξάπλωση του κινήματος των Καθαρών. Μέσα από τη μελέτη των πηγών και της σύγχρονης ιστοριογραφίας, αναλύονται οι ιδιαίτερες συνθήκες που ευνόησαν την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών θρησκευτικής έκφρασης στη νότια Γαλλία, καθώς και οι σχέσεις μεταξύ τοπικών αρχόντων, εκκλησιαστικών θεσμών και αστικών κοινοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεταιστον τρόπομε τον οποίοη αίρεση των Καθαρών αμφισβήτησε τις δομές εξουσίας της μεσαιωνικής Εκκλησίας και προκάλεσε την αντίδραση της παπικής αρχής. Παράλληλα, το μάθημα διερευνά τη Σταυροφορία κατά των Αλβιγηνών και τη συγκρότηση της Ιεράς Εξέτασης ως μηχανισμών καταστολής και εδραίωσης της παπικής και βασιλικής εξουσίας. Η ανάλυση εστιάζει όχι μόνο στη θρησκευτική διάσταση της σύγκρουσης, αλλά και στις πολιτικές επιδιώξεις που οδήγησαν στην ενσωμάτωση του Λανγκεντόκ στο γαλλικό βασίλειο. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, οι συμμετέχοντες θα κατανοήσουν πώς η αντιπαράθεση μεταξύ Καθαρών, Σταυροφόρων και Ιεροεξεταστών διαμόρφωσε νέες μορφές εξουσίας, ελέγχου και συλλογικής ταυτότητας στη μεσαιωνική Ευρώπη. Οι φοιτητές που επιθυμούν να επιλέξουν το μάθημα συνιστάται να έχουν εξεταστεί επιτυχώς στο μάθημα ΙΙ12 «Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσης Α΄». Επιπλέον, συνιστάται οι συμμετέχοντες να διαθέτουν άριστη γνώση της γαλλικής γλώσσας. Παράλληλα, απαραίτητη θεωρείται η βασική γνώση της λατινικής γλώσσας, ώστε οι φοιτητές να μπορούν να προσεγγίσουν και να αξιοποιήσουν επιλεγμένες μεσαιωνικές πηγές στο πρωτότυπο.
η-Τάξη: ARCH 1257
Ν. Γιαντσή-Μελετιάδη, 3 ώρες
ΙΙ 138 Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία
Δουλεύοντας με τις αρχειακές πηγές
Το μάθημα αυτό προσφέρει τόσο θεωρητικές γνώσεις όσο και πρακτική εμπειρία σχετικά με τις μεθόδους της ιστορικής αρχειακής έρευνας. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα γνωρίσουν τη λειτουργία των αρχειακών πηγών, την κατάταξη του ιστορικού υλικού και τα διάφορα είδη των διαθέσιμων αρχειακών πηγών για τη νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Θα μάθουν επίσης να θέτουν ερωτήματα σχετικά με την έρευνα των αρχειακών πηγών, τη χρονολόγηση, τη μορφή, το περιεχόμενο και την αξιοπιστία των εγγράφων. Θα δοθεί έμφαση στην κριτική ανάγνωση και κατανόηση του περιεχομένου, την ερμηνεία των τεχνικών όρων, την ταυτοποίηση προσώπων και τόπων κ.ά. Θα παρουσιαστούν, επίσης, οι ψηφιακές μέθοδοι έρευνας για τις νεότερες και σύγχρονες ελληνικές σπουδές. Το μάθημα συνδυάζεται με εκπαιδευτικές επισκέψεις σε ιδρύματα και δημόσιες υπηρεσίες της πρωτεύουσας, που έχουν την ευθύνη για τη διατήρηση και μελέτη ιστορικών αρχείων. Συνιστάται η επιτυχής παρακολούθηση των μαθημάτων ΙΙ 04 «Εισαγωγή στις Ιστορικές Σπουδές» και ΙΙ 29 «Μεθοδολογικά προβλήματα της Ιστορίας».
η-Τάξη: ARCH 1179
Χ. Μπαλή, 3 ώρες
ΙΙ 104 Ιστορία Νέου Ελληνισμού
Διακόσια και επτά χρόνια μετά: ξαναδιαβάζοντας την Ελληνική Επανάσταση
Η επέτειος των διακοσίων χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση υπήρξε αφορμή για τη σημαντική ανανέωση της σχετικής ιστοριογραφίας. Νέες έρευνες διεύρυναν το πεδίο της μελέτης του '21 θεματικά και μεθοδολογικά, εντάσσοντας το ελληνικό επαναστατικό γεγονός σε ευρύτερα ερμηνευτικά πλαίσια: στην εποχή των επαναστάσεων που συγκλόνισαν τον κόσμο από τα τέλη του 18ου αιώνα, στις δυναμικές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στα ευρωπαϊκά κινήματα εθνικής χειραφέτησης. Παράλληλα, οπτικές της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας, της διανοητικής ιστορίας, της ιστορίας του φύλου και της δημόσιας ιστορίας ήρθαν να εμπλουτίσουν και να εκλεπτύνουν τη ματιά μας για ένα γεγονός που για μεγάλο διάστημα κατανοήθηκε μέσα από εδραιωμένες, συχνά απλουστευτικές αφηγήσεις.
Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητριών/ών με τη νέα ιστοριογραφία για την Ελληνική Επανάσταση και τα ερμηνευτικά εργαλεία που αυτή προτείνει.
η-Τάξη: ARCH 1245
Β. Σειρηνίδου, 3 ώρες
ΙΙ 126 Νεότερη Ελληνική Ιστορία
Ιστορία της εκπαίδευσης
Το μάθημα αποσκοπεί στη μελέτη ζητημάτων που αφορούν στην ιστορία της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα της ανώτατης βαθμίδας της στον 19ο και 20ό αιώνα στο ελληνικό κράτος. Ενδεικτικά: οι θεωρίες που διαμόρφωσαν την εκπαίδευση, η εκπαίδευση στο μεταβαλλόμενο γεωγραφικό και πολιτικό σκηνικό, εγγραμματοσύνη και μόρφωση, οργάνωση και τρόπος λειτουργίας της ανώτατης εκπαίδευσης, κοινωνικός χαρακτήρας της παιδείας, μέθοδοι διδασκαλίας και μάθησης, εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Σημαντικές ενότητες του μαθήματος θα αφιερωθούν στη συγκριτική εξέταση των προηγούμενων και άλλων θεματικών σε παλαιότερες χρονικές περιόδους.
Με τη συνεπικουρία της Χ. Μπαλή (Ε.ΔΙ.Π.), η οποία θα προσφέρει τρίωρη διδασκαλία και άσκηση των φοιτητών με αρχειακά τεκμήρια από την ιστορία της ανώτατης εκπαίδευσης
η-Τάξη: ARCH 528
Β. Καραμανωλάκης, 3 ώρες
ΙΙ 150 Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία
Ιστορία Διεθνών Σχέσεων 1918-1939
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η μελέτη της ιστορίας των διεθνών σχέσεων από το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου έως την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Εξετάζονται η νέα ισορροπία δυνάμεων που διαμορφώθηκε με την υπογραφή των συνθηκών Ειρήνης, οι προτεραιότητες και οι στόχοι των Μεγάλων Δυνάμεων (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Σοβιετική Ένωση, Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία), η εφαρμογή του συστήματος της συλλογικής ασφάλειας και η οργάνωση της διεθνούς κοινωνίας κατά την περίοδο μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συνέπειες της οικονομικής κρίσης του 1929 στις διεθνείς σχέσεις της δεκαετίας του 1930, στους παράγοντες που ευνόησαν την άνοδο των αναθεωρητικών δυνάμεων τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, στην κατάρρευση του συστήματος των Βερσαλλιών και στην πορεία προς τη δεύτερη παγκόσμια αναμέτρηση.
η-Τάξη: ARCH 877
Εμμ. Κούμας, 3 ώρες
61 Πρ Ασκ
Πρακτική Άσκηση Φοιτητών
Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, που πραγματοποιείται μέσω προγραμμάτων ΕΚΠΑ- ΕΣΠΑ στοχεύει στην ερευνητική και επαγγελματική εξοικείωση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος στους φυσικούς χώρους της μελλοντικής επαγγελματικής τους δραστηριότητας, προκειμένου να αποκτηθεί η σχετική εμπειρία και να επιτευχθεί η δημιουργία διαύλου αμφίδρομης επικοινωνίας και συνεργασίας. Η πρακτική άσκηση πραγματοποιείται σε φορείς ιδιωτικούς και δημόσιους, σχετικούς με την Ιστορία, την Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης, όπως Εφορείες Αρχαιοτήτων, Ιστορικά Αρχεία, Μουσεία, Βιβλιοθήκες, Υπηρεσίες Υπουργείων, καθώς και σε ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς. Είναι προαιρετική, αμειβόμενη, έχει διάρκεια δύο μηνών και πραγματοποιείται κατ’ έτος μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου των θερινών μηνών συμπεριλαμβανομένων. Για την διαδικασία οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συμβουλευθούν τον Εσωτερικό Κανονισμό Πρακτικής Άσκησης, που είναι ανηρτημένος στην Ιστοσελίδα του Τμήματος.
(https://www.arch.uoa.gr/spoydes/proptychiakes_spoydes/prakti ki_askisi_ekpa_espa)
η-τάξη: https://eclass.uoa.gr/courses/ARCH739/
Υπεύθυνος Πρακτικής Άσκησης: Β. Πετράκης

2. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Χειμερινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 04 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας
Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι μία συνοπτική και συνολική θεώρηση της Επιστήμης της Αρχαιολογίας. Παρουσιάζονται οι ορισμοί, οι αρχές, οι μέθοδοι και οι πρακτικές. Εξετάζονται οι κυριότεροι τρόποι εντοπισμού, αποκάλυψης, χρονολόγησης και μελέτης των αρχαιολογικών καταλοίπων. Επίσης παρουσιάζονται στοιχεία που σχετίζονται με την αρχαιολογική δεοντολογία, τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη σημασία της επιστήμης της αρχαιολογίας και την αξία της μελέτης του παρελθόντος για το παρόν και το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών. Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω παρουσιάζονται μελέτες περιπτώσεων από την αρχαιολογική έρευνα του ελληνικού (και όχι μόνο) χώρου. Γίνονται επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, στις οποίες η συμμετοχή είναι προαιρετική.
η-Τάξη: ARCH 284
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΙΑ 11 Κλασική Αρχαιολογία Α’
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία και επισκόπηση των πρώιμων και αρχαϊκών χρόνων (περ. 1050-480 π.Χ.).
Εισαγωγή στην επιστήμη της Αρχαιολογίας και συνοπτική επισκόπηση της περιόδου 1050-480 π.Χ. σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα. Αρχιτεκτονική, γλυπτική, μεταλλοτεχνία και κεραμική-αγγειογραφία. Ανάλυση των βασικών προβλημάτων της έρευνας.
Προαιρετικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο προαιρετικό εργαστήριο στην αρχαιολογική περιγραφή,που διεξάγεται υπό την επίβλεψη της Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.) στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης του Τμήματος.
η-Τάξη: ARCH 441
Δ. Πλάντζος, 3 ώρες
ΙΑ 13 Βυζαντινή Αρχαιολογία A΄
Αρχαιολογία και Τέχνη της Πρωτοβυζαντινής Περιόδου (4ος – 7ος αι. μ.Χ.)
Γνωριμία με την (πρωτο)Βυζαντινή Αρχαιολογία από τις πρώτες απόπειρες μελέτης της ιστορίας της χριστιανικής τέχνης κατά τον 19ο και τον πρώιμο 20ο αιώνα έως τις σύγχρονες διεπιστημονικές ερευνητικές προσεγγίσεις και πρακτικές του 21ου αι. Κατανόηση των βασικών αρχών και όρων του επιστημονικού κλάδου της βυζαντινής αρχαιολογίας, καθώς και της μεθοδολογίας προσέγγισης των βυζαντινών και ειδικότερα των πρωτοβυζαντινών υλικών καταλοίπων. Μελέτη των βασικών χαρακτηριστικών της πρωτοβυζαντινής πολεοδομίας, της κοσμικής και εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, της μνημειακής ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής γλυπτικής, της μικροτεχνίας και της χρηστικής κεραμικής (4ος – 7ος αι. μ.Χ.).
η-Τάξη: ARCH 1209
Κ. Θ. Ράπτης, 3 ώρες
ΙΑ 15 Ιστορία της Τέχνης Α'
Η τέχνη της Αναγέννησης και του Μανιερισμού (15ος-16ος αι.).
Εξετάζεται η μετάβαση από το Διεθνές Γοτθικό στυλ και τη Maniera Greca, στους καλλιτέχνες που επιχειρούν μια πιο νατουραλιστική απεικόνιση του κόσμου (Pietro Cavallini, Giotto, Nicola Pisano). Πουρουσιάζονται οι εικαστικές εξελίξεις στη Ζωγραφική, τη Γλυπτική και την Αρχιτεκτονική στα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της Ιταλίας (Φλωρεντία, Ρώμη, Βενετία, Μιλάνο) κατά τον 15ο και 16ο αιώνα. Σύντομη αναφορά γίνεται στην τέχνη βορείως των Άλπεων την ίδια περίοδο. Παρουσιάζονται οι αρχές και οι ιδέες του αναγεννησιακού Ουμανισμού και εξετάζεται η επανανακάλυψη της γραμμικής προοπτικής που οδήγησε τον Νατουραλισμό και στην πιστή απεικόνιση της Φύσης. Έμφαση θα δοθεί επίσης στα θεωρητικά κείμενα της περιόδου, κυρίως στις πραγματείες του Lorenzo Ghiberti, Leon Battista Alberti, του Leonardo da Vinci και του Giorgio Vasari. Αναλύονται επίσης οι αλλαγές που συντελούνται στο πλαίσιο του “στυλάτου στυλ” της Maniera.
η-Τάξη: ARCH 892
I. Ασημακοπούλου, 3 ώρες
Β) Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 42 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Αντικείµενο του μαθήματος θα αποτελέσει η επισκόπηση της ιστορίας και αρχαιολογίας της Εγγύς Ανατολής από την ύστερη 3η έως και πρώιμη 1η χιλιετία π.Χ. Θα δοθεί έμφαση στην Ανατολία (Χεττιτική αυτοκρατορία, Φρυγία, Λυδία), την Συροπαλαιστίνη (Υστεροχεττιτικά και Αραμαϊκά βασίλεια, Ισραήλ/ Φιλισταίοι, Χαναανίτες/ Φοίνικες, Ασσυριακή εξάπλωση) και την Αίγυπτο (Μέσο και Νέο Βασίλειο). Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στα κείμενα της Ανατολής που αναφέρονται στο Αιγαίο (Ahhiyawa, Keftiu, Tanaja).
η-Τάξη: ARCH 275
K. Κοπανιάς, 3 ώρες
ΙΑ 26 Προϊστορική Αρχαιολογία Γ’
Θεωρία της αρχαιολογικής επιστήμης: Κύρια ρεύματα και σχολές
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξοικείωση με τις κυριότερες κατευθύνσεις της αρχαιολογικής σκέψης, όπως η Ιστορία του Πολιτισμού, η Νέα ή Διαδικαστική Αρχαιολογία, η Μεταδιαδικαστική Αρχαιολογία και οι τρέχουσες νέο-υλιστικές τάσεις. Το μάθημα εξετάζει επίσης τη συμβολή φιλοσοφικών ρευμάτων, όπως ο θετικισμός, ο εξελικτικισμός, ο μαρξισμός και η φαινομενολογία στην αρχαιολογική έρευνα. Στόχος του μαθήματος είναι η κριτική παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου, μέσα στο οποίο εγγράφεται κάθε είδος αρχαιολογικής έρευνας. Η πραγμάτευση θεωρητικών ζητημάτων στηρίζεται σε ενδεικτικά παραδείγματα κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά από το προϊστορικό Αιγαίο.
η-Τάξη: ARCH 325
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΙΑ 108 Αρχαιολογία Ρωμαϊκών Χρόνων
Εισαγωγή στην Αρχαιολογία των Ρωμαϊκών Χρόνων
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξέλιξη της τέχνης των ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων από τον Αύγουστο, το 30 π.Χ., όταν τυπικά τελειώνει η Ελληνιστική Εποχή, μέχρι και τον Μ. Κωνσταντίνο και το τέλος του αρχαίου κόσμου. Εξετάζονται επίσης οι αρχές της τέχνης της περιόδου, τόσο στον ιταλικό χώρο (Ετρούσκοι, Δημοκρατική/Ρεπουμπλικανική Ρώμη) όσο και στην ελληνιστική Ανατολή, καθώς και η Ύστερη Αρχαιότητα, η μετάβαση δηλαδή στο χριστιανικό κόσμο. Παράλληλα, μελετώνται τα ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά δεδομένα για την πληρέστερη κατανόηση των καλλιτεχνικών μορφών. Στο πλαίσιο του μαθήματος πραγματοποιείται επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Γλυπτών). Για την κατανόηση του μαθήματος είναι επιθυμητό οι φοιτητές/φοιτήτριες να έχουν περάσει το υποχρεωτικό μάθημα κορμού ΙΑ 12 (Κλασική Αρχαιολογία Β).
η-Τάξη: ARCH 274
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΙΑ 44 Αρχαιολογία της Μεταβυζαντινής Περιόδου
Ο ελληνικός κόσμος μετά την Άλωση: αρχαιολογία και τέχνη, 15ος - 18ος αι.
Στο μάθημα θα εξεταστούν τα υλικά κατάλοιπα και η τέχνη που αναπτύχθηκε στις περιοχές δράσης ελληνικών πληθυσμών και κοινοτήτων, κατά την περίοδο από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης μέχρι περίπου το 1800. Στις περιοχές αυτές, που βρίσκονταν υπό οθωμανική ή λατινική κυριαρχία, εξετάζονται η πολεοδομία, η κοσμική και εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, η γλυπτική σε λίθο και ξύλο και η κεραμική. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα κυρίαρχα ρεύματα της θρησκευτικής ζωγραφικής της περιόδου, όπως αυτά εκφράστηκαν σε μνημειακά σύνολα και φορητά έργα, καθώς και βασικά στοιχεία της μεταλλοτεχνίας και της κεντητικής. Τις επιμέρους θεματικές διατρέχει ο προβλημα¬τισμός γύρω από την αναγνώριση στοιχείων παράδοσης και ανανέωσης στην τέχνη της εποχής, με αναφορές τόσο στην παλαιολόγεια παρακαταθήκη, όσο και στην υποδοχή και ενσωμά¬τωση στοιχείων από την δυτική και την οθωμανική τέχνη. Τις διαλέξεις συμπληρώνουν επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία της Αθήνας και της Αττικής.
η-Τάξη: ARCH 649 και ARCH 717
Α. Δρανδάκη, Γ. Πάλλης, 3 ώρες
Γ Επιλεγόμενα
Γ1. Σεμινάρια
(Οι φοιτητές/φοιτήτριες δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 20 Κλασική Αρχαιολογία
Η αρχαία ελληνική πόλις. Αρχαιολογική τεκμηρίωση
Θέμα του σεμιναρίου αποτελεί η μελέτη της αρχαίας ελληνικής πόλεως υπό την τριπλή υπόστασή της, δηλαδή ως ενός αστικά συγκροτημένου πυρήνα κατοίκησης με οχυρωμένο κέντρο με την αναπόσπαστα συνδεδεμένη με αυτόν χώρα και τέλος, ως ενός πολιτειακά οργανωμένου σχηματισμού. Μελετώνται και παρουσιάζονται συγκεκριμένα παραδείγματα πόλεων του αρχαίου ελληνικού κόσμου, αντλώντας πληροφορίες από γραμματειακές πηγές, επιγραφές, νομίσματα και κυρίως από αρχαιολογικά ευρήματα. Δηλώσεις συμμετοχής από 1 Σεπτεμβρίου 2025, στην η-διεύθυνση: asfyroera@arch.uoa.gr
η-Τάξη: ARCH 606
Α. Σφυρόερα, 3 ώρες
ΣΑ 154 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μυκηναϊκή Τέχνη και Αρχαιολογία
Βασικός στόχος του σεμιναρίου είναι η εξοικείωση των συμμετεχόντων φοιτητών με τις εκφράσεις της μυκηναϊκής τέχνης και εικονογραφίας από την εποχή των λακκοειδών τάφων μέχρι τη μετανακτορική περίοδο μέσα από την παραγωγή και παρουσίαση μελετών σχετικά με αυτές. Οι συναντήσεις με τους φοιτητές υποδιαιρούνται σε τρεις ενότητες: α) Οι πρώτες συναντήσεις καλύπτονται από θεματικές διαλέξεις οι οποίες θα εξετάσουν σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια πτυχές της μυκηναϊκήςτέχνης με συγκεκριμένες τεχνικές, υλικά και κατηγορίες. Πέραν μιας γενικής εισαγωγής στη μυκηναϊκή τέχνη, η οποία θα επικεντρωθεί σε ζητήματα μεθοδολογίας μελέτης και ερμηνείας της εικονογραφίας, θα εξετάζονται (τόσο τεχνολογικά, όσο και τεχνοτροπικά) οι μυκηναϊκές τοιχογραφίες, η σφραγιδογλυφία και η χρήση των σφραγίδων, η ελεφαντουργία και η μικροτεχνία εν γένει, η μεταλλουργία (τόσο η κατασκευή όπλων και εργαλείων, όσο και η κοσμηματοτεχνία), η αρχιτεκτονική τεχνολογία και, βεβαίως, στον τρόπο μελέτης της κεραμικής στη βάση συνολικώς δημοσιευμένων συνόλων από πρόσφατες δημοσιεύσεις. β) Στη δεύτερη ενότητα περιλαμβάνονται ασκήσεις και συζητήσεις γύρω από τη μεθοδολογία της παρουσίασης και τηςδιάρθρωσηςτων σεμιναριακών εργασιών. γ)Οιτελευταίες συναντήσεις της τρίτης ενότητας είναι αφιερωμένες στις παρουσιάσεις των σεμιναριακών εργασιών που θα ανατεθούν στους συμμετέχοντες. *Η ως άνω διάρθρωση μπορεί, φυσικά, να ενσωματώσει αλλαγές αναλόγως της μικρότερης ή μεγαλύτερης συμμετοχής φοιτητών (εντός των συνηθισμένων ορίων), οι οποίες θα μεταβάλουν τον απαιτούμενο χρόνο για τις παρουσιάσεις.
η-Τάξη: ARCH 853
Β. Πετράκης, 3 ώρες
ΣΑ 192 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Από τη νεολιθική επανάσταση στην πρώιμη αστικοποίηση: Προϊστορία και Πρωτοϊστορία της αρχαίας Εγγύς Ανατολής
Αντικείμενο του σεμιναρίου θα αποτελέσει η μελέτη των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών που διαμόρφωσαν την προϊστορία και πρωτοϊστορία της αρχαίας Εγγύς Ανατολής, από τη Νεολιθική Επανάσταση έως και τις αρχές της Εποχής του Χαλκού (10η-3η χιλιετία π.Χ.). Θα εξετασθούν η μετάβαση στη γεωργία και την κτηνοτροφία, η δημιουργία των πρώτων μόνιμων οικισμών, η ανάπτυξη σύνθετων κοινωνικών δομών, η εξειδίκευση της παραγωγής, τα δίκτυα ανταλλαγών και η σταδιακή εμφάνιση της αστικοποίησης και των πρώιμων μορφών διοικητικής και πολιτικής οργάνωσης. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις περιοχές της Μεσοποταμίας, της Μικράς Ασίας, της Συροπαλαιστίνης και της Αιγύπτου
η-Τάξη: ARCH 1242
K. Kοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 116 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μινωική Θρησκεία
Το σεμινάριο χρησιμοποιεί ως βάση τις αρχαιολογικές μαρτυρίες που προσφέρουν πληροφορίες για τον χαρακτήρα και την εξέλιξη των θρησκευτικών πεποιθήσεων, ιδεών και πρακτικών στην Κρήτη κατά τη διάρξκεια της Εποχής του Χαλκού. Περιλαμβάνονται οι ακόλουθες ειδικές θεματικές: “Οι απαρχές της μινωικής θρησκείας”. “Το μινωικό «πάνθεον»”. “Τα προανακτορικά ιερά και η λατρεία κατά την Παλαιοανακτορική περίοδο”. “Θρησκευτικές αντιλήψεις και πρακτικές κατά την εποχή των νέων ανακτόρων”. “Τόποι λατρείας, εντός και εκτός των οικιστικών εγκαταστάσεων”. “Τελετουργίες, θρησκευτικά σύμβολα και λατρευτικός εξοπλισμός”. “Η θρησκεία στην Κρήτη της Μετανακτορικής περιόδου”. “Διάδοση, επιδράσεις και επιβιώσεις”. “Συμπεράσματα”.
η-Τάξη: ARCH 375
Ε. Πλάτων, 3 ώρες
ΣΑ 160 Κλασική Αρχαιολογία
Η χρήση της γλυπτικής για την μνήμη και τίμηση του νεκρού στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους
Αντικείμενο του σεμιναρίου αυτού είναι η μελέτη της χρήσης γλυπτών έργων σε ταφικά μνημεία της περιόδου από τον ύστερο 4ο αι. π.Χ. μέχρι το τέλος του αρχαίου κόσμου. Θα διερευνηθούν η μορφή και η εικονογραφία των επιτυμβίων αγαλμάτων, των πολυτελών σαρκοφάγων και των ταπεινότερων στηλών, αλλά και τα μηνύματα που οι παραγγελιοδότες και οι καλλιτέχνες ήθελαν να μεταδώσουν μέσω αυτών. Έμφαση θα δοθεί στην αντιπαραβολή των ελληνικών, ‘ανατολικών’ και ρωμαϊκών παραδόσεων και πρακτικών κατά την πρώτη αυτή περίοδο ‘παγκοσμιοποίησης’. Στο πλαίσιο του μαθήματος πραγματοποιείται επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Συλλογή Γλυπτών). Oι φοιτητές/ήτριες που θα επιλέξουν το μάθημα θα πρέπει να ετοιμάσουν και παρουσιάσουν μία εργασία. Για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις του σεμιναρίου, καλόν θα είναι να έχουν περάσει το μάθημα ΙΑ 12 (Κλασική Αρχαιολογία Β).
η-Τάξη: ARCH 653
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΣΑ 145 Βυζαντινή Αρχαιολογία
“Η εκ του μαρμάρου τερπνότης”: η χρήση του μαρμάρου στην αρχιτεκτονική από την παλαιοχριστιανική ως τη μετα-βυζαντινή περίοδο (4ος-18ος αι.)
Κληρονομιά της ελληνικής και της ρωμαϊκής αρχαιότητας, το μάρμαρο αποτέλεσε βασικό στοιχείο της μεγάλης αρχιτεκτονικής παραγωγής των βυζαντινών χρόνων, όπου χρησιμοποιήθηκε για δομικούς, διακοσμητικούς και λειτουργικούς λόγους (αρχιτεκτονικά μέλη, δάπεδα, τέμπλα κ.ά.) και υπηρέτησε το καλλιτεχνικό πεδίο της μαρμαρογλυπτικής. Η χρήση του διακόπηκε μετά τον 14ο αι., για να αναβιώσει κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο, με νέο χαρακτήρα. Ιδιαίτερη θέση έχουν επίσης στη βυζαντινή και τη μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική τα λεγόμενα spolia, τα ποικίλης προέλευσης μαρμάρινα μέλη και γλυπτά που επαναχρησιμοποιήθηκαν για σκοπούς πρακτικούς ή διακοσμητικούς. Το σεμινάριο στοχεύει να παρακολουθήσει τη διαδρομή του μαρμάρου μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, ανιχνεύοντας παράλληλα τις αντιλήψεις που το συνόδευαν ως ένα υλικό ιδιαίτερης ομορφιάς. Οι παραδόσεις θα συμπεριλάβουν επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Αθήνας και στην Τήνο.
η-Τάξη: ARCH 519
Γ. Πάλλης,3 ώρες
ΣΑ 136 Μουσειολογία
Τα μουσεία σε περιόδους κρίσης: Πολιτικές και στρατηγικές διαχείρισης, καλές πρακτικές
Το μάθημα αντλεί από την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα καθώς και τις συνθήκες λειτουργίας και εξέλιξης των μουσείων στην Ελλάδα και διεθνώς για να αναδείξει τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων και τον κομβικό τους ρόλο στην διαμόρφωση κοινωνικών πρακτικών, ταυτοτήτων και ιδεολογιών. Μελετώνται παράλληλα τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της αναδυόμενης νέας εποχής των μουσείων, υπό το πρίσμα μάλιστα του νέου ορισμού του μουσείου και του τροποποιημένου Κώδικα Δεοντολογίας του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων. Αναλύεται η έννοια και η εμπειρία της διαχείρισης κρίσεων στα μουσεία (είτε από ανθρωπογενή αίτια είτε φυσικούς παράγοντες) και μελετώνται χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ένα μέρος του μαθήματος εστιάζει στις δυσκολίες, προκλήσεις, ευκαιρίες και καλές πρακτικές που αναδύθηκαν με την αναγκαστική μετακίνηση της δράσης των μουσείων ψηφιακά λόγω της πανδημίας. Κυρίως όμως μελετώνται μια σειρά από άλλες σύγχρονες κρίσεις (περιβαλλοντική, οικονομική, κρίση ψυχικής υγείας, ανάγκη απο-αποικιοποίησης μουσειακών συλλογών, πολιτικές ανακατατάξεις, πολεμικές συγκρούσεις και κοινωνικές αναταραχές, έμφυλη βία, κίνδυνοι για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, κ.ά.) και σχολιάζονται οι πολιτικές και πρακτικές των μουσείων για την αντιμετώπισή τους.
η-Τάξη: ARCH 802
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
ΣΑ 26 Κλασική Αρχαιολογία
Εικόνες από το αρχαίο θέατρο
Το σεμινάριο διερευνά τη “θεατρική” εικονογραφία των αττικών και κατωιταλιωτικών αγγείων κατά τη διάρκεια της υστεροαρχαϊκής και κλασικής εποχής. Η σκηνική παρουσίαση του αρχαίου θεάτρου συνίσταται σε μια αλληλουχία οπτικών και ακουστικών εικόνων, η οποία έχει χαθεί οριστικά. Ωστόσο, το θέατρο απετέλεσε πηγή έμπνευσης για ορισμένους αγγειογράφους, μέσα από το έργο των οποίων μπορούμε να αποκαταστήσουμε συγκεκριμένα στοιχεία από το χαμένο θέαμα της τραγωδίας, της κωμωδίας και του σατυρικού δράματος. Επιπλέον, ανάμεσα στις χιλιάδες αγγειογραφίες με μυθολογικό περιεχόμενο, εντοπίζονται στοιχεία από συγκεκριμένες μυθολογικές διηγήσεις που αποτελούσαν τον πυρήνα όχι μόνο των σωζόμενων αλλά και ορισμένων χαμένων θεατρικών έργων, τα οποία μας είναι γνωστά μόνο ως τίτλοι ή από αποσπάσματα και μεταγενέστερες αναφορές.
η-Τάξη: ARCH 420
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΣΑ 165 Κλασική Αρχαιολογία
Αρχαιολογία του Θανάτου στον Ελληνιστικό Κόσμο
Οι μετασχηματισμοί που εισήχθησαν κατά την Ελληνιστική περίοδο (323-31 π.Χ.) και η εντεινόμενη αστικοποίηση της κοινωνίας είχαν ως αποτέλεσμα την ραγδαία αλλαγή της κοινωνικής ζωής και συνέβαλαν καθοριστικά στην όξυνση των κοινωνικών διαφορών. Οι αλλαγές αυτές εκδηλώνονται και στις ταφικές πρακτικές όπως είναι η απόθεση εντυπωσιακών κτερισμάτων σε λίγους τάφους, η κατασκευή πολυτελών ταφικών μνημείων, ή η επιτέλεση πολυδάπανων ταφικών τελετουργιών, δίπλα στα ακριβώς αντίθετά τους, δηλαδή πολλούς τάφους με λίγα κτερίσματα ή ακτέριστους, ταπεινές ταφικές πρακτικές, κ.ά. Βασικός στόχος του σεμιναρίου είναι η διερεύνηση της αρχαιολογίας του θανάτου στην περίοδο από τον θάνατο του Μ.Αλεξάνδρου (323 π.Χ.) έως τη ναυμαχία στο Άκτιο (31 π.Χ.). Μέσα από μελέτες περιπτώσεων (π.χ. Αιγές, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, Δημητριάδα, Πέλλα, Πέργαμος, Ρόδος, κ.ά.) εξετάζονται το τοπίο του θανάτου, οι τύποι τάφων, τα κτερίσματα και οι ταφικές τελετουργίες εντός του συναφούς κοινωνικοπολιτικού, οικονομικού και θρησκευτικού πλαισίου.
η-Τάξη: ARCH 1022
Ν. Δημάκης, 3 ώρες
Γ2. Μαθήματα Επιλογής
ΙΑ 150 Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία
Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία
Αντικείμενο του μαθήματος είναι οι εφαρμογές των μεθόδων των φυσικών επιστημών για τη μελέτη και ανάλυση αρχαιοϋλικών και την απάντηση αρχαιολογικών ερωτημάτων που σχετίζονται με την τεχνολογία κατασκευής, την παραγωγή και τη διακίνηση αντικειμένων του υλικού πολιτισμού του παρελθόντος. Εξετάζονται αντικείμενα από πηλό, λίθο, μέταλλο και υαλώδεις ύλες. Παρουσιάζονται τα βασικά στοιχεία και οι φυσικές ιδιότητες των πρώτων υλών, και η εγχειρηματική αλυσίδα της επεξεργασίας τους. Συζητώνται οι βασικότερες μέθοδοι φυσικοχημικής ανάλυσης και τα αποτελέσματά τους, και παρουσιάζονται μελέτες περίπτωσης αναλύσεων αντικειμένων από διάφορες προϊστορικές και ιστορικές περιόδους. Εκτός από τις παραδόσεις στο αμφιθέατρο, το μάθημα περιλαμβάνει και επίδειξη της χρήσης αναλυτικών οργάνων στο Εργαστήριο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, και στη Μονάδα Συντήρησης του Μουσείου Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης.
η-Τάξη: ARCH 579
Γ. Παπαδάτος, Π. Πετρίδης, Ε. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 152 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μυκηναϊκά: Η Αρχαιολογία της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο με έμφαση στην κεντρική και νότια ηπειρωτική Ελλάδα
Στο μάθημα παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του Μυκηναϊκού πολιτισμικού μορφώματος από τη γένεσή του κατά τη λεγόμενη ‘Περίοδο των Λακκοειδών Τάφων’ έως και το τέλος της Μετανακτορικής περιόδου. Σε ξεχωριστές παρουσιάσεις θα εξετάσουμε τόσο ζητήματα ιστορικής εξέλιξης του Μυκηναϊκού κόσμου (όπως η προέλευση και γένεσή του, η δημιουργία και εδραίωση του ανακτορικού συστήματος και η κατάρρευσή του), όσο και ξεχωριστούς τομείς του υλικού πολιτισμού (όπως ταφικά έθιμα και ταφική αρχιτεκτονική, τέχνη, μη ταφική αρχιτεκτονική, γραφή και διοίκηση, αλλά και η πολιτική και κοινωνική οργάνωση όπως αυτή τεκμαίρεται από τα αρχαιολογικά και επιγραφικά στοιχεία). Ο στόχος του μαθήματος θα είναι μια συνολική κατανόηση του Μυκηναϊκού πολιτισμού με έμφαση στην εξοικείωση όχι μόνο με τα δεδομένα, αλλά και με τους τρόπους που αυτά ερμηνεύονται.
η-Τάξη: ARCH 834
Β. Πετράκης, 3 ώρες
ΙΑ159 Ιστορία της Τέχνης
Εικαστικές Τέχνες στην Ευρώπη, 1900-1945
Το μάθημα εστιάζει στις κυριότερες τάσεις στη ζωγραφική, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική στην Ευρώπη από τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα έως το τέλος του Β΄ ΠΠ. Καλλιτεχνικά κινήματα και τάσεις, όπως ο Φωβισμός, ο Εξπρεσιονισμός, ο Κυβισμός, ο Φουτουρισμός, η Ρωσική Πρωτοπορία, η Αφαίρεση, το Νταντά, η Mεταφυσική Zωγραφική, ο Σουρεαλισμός, η Νέα Αντικειμενικότητα και άλλοι ρεαλισμοί του Μεσοπολέμου, η Σχολή του Bauhaus αλλά και ο αρχιτεκτονικός μοντερνισμός εξετάζονται στο κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό και διανοητικό περιβάλλον της εποχής και στο πλαίσιο των εξελίξεων στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα. Μας απασχολούν οι μορφολογικοί πειραματισμοί και οι καλλιτεχνικές πρακτικές, η θεματολογία, τα προτάγματα καθώς και η ποικολομορφία, η πολυπλοκότητα και οι αντιφάσεις των ιστορικών πρωτοποριών της μοντέρνας τέχνης, τα εγχειρήματα επαναπροσδιορισμού της έννοιας του έργου τέχνης και η συγκρότηση της ταυτότητας του πρωτοποριακού καλλιτέχνη. Σχολιάζουμε, ακόμη, σημαίνουσες εκθέσεις και άλλους καλλιτεχνικούς θεσμούς της περιόδου και τον ιστορικό τους ρόλο.
η-Τάξη: ARCH 1089
Ε. Αλεξάκη, 3 ώρες
ΙΑ 43 Εμβάθυνση στην Αρχαιολογία και την Ιστορία της Τέχνης
Μεγάλα ελληνικά ιερά
Εξέταση των μεγάλων Ελληνικών ιερών (Oλυμπία, Δελφοί, Δήλος, Επίδαυρος) σε σχέση με το ιστορικό τοπίο. Πραγμάτευση ζητημάτων χωροθεσίας, λειτουργίας και οργάνωσης, καθώςκαιτυπολογίας των προπύλων, των στοών και των βωμών. Η εξέλιξη των ντόπιων αρχιτεκτονικών εργαστηρίων εξετάζεται σε συνδυασμό με τις κυρίαρχες, επίσημες, διαθέσεις και το αφήγημα του ιερού. Η κίνηση των ‘ακαδημαϊκών’ αρχιτεκτονικών σχολών στον Ελλαδικό χώρο. Με την διαχρονική και ευρεία γεωγραφική επισκόπηση, το μάθημα συμπληρώνει τα εφόδια του μαθήματος ΙΑ21 (Μνημειακή τοπογραφία των Αθηνών). Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο προαιρετικό εργαστήριο για τα κινητά ευρήματα (αγγεία, γλυπτά, νομίσματα κ.ά.) από τα μεγάλα ελληνικά ιερά, είτε πρόκειται για αναθήματα, είτε για αντικείμενα σχετιζόμενα με τις δραστηριότητες σε αυτά. Το εργαστήριο διεξάγεται υπό την επίβλεψη της Δρ. Φ. Μπαλλά (Ε.ΔΙ.Π.) στο (Εργαστήριο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης) του Τμήματος.
η-Τάξη: ARCH 702
Χρ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
ΙΑ 146 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Εισαγωγή στην Κεραμολογία
Μελέτη των κεραμικών τεχνέργων, της τεχνολογίας κατασκευής τους, της οργάνωσης των εργαστηρίων και της διακίνησης της βυζαντινής κεραμικής με έμφαση στις μεσογειακές παραγωγές της πρωτοβυζαντινής περιόδου. Θα διερευνηθούν επίσης η ιστορική, οικονομική και η κοινωνική διάσταση της κεραμικής.
Το μάθημα θα διεξαχθεί στους χώρους του Πανεπιστημίου και του Κέντρου Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής (ΚΜΝΚ), με τη συνεργασία του Ν. Λιάρου, Αρχαιολόγου-Κεραμίστα, Επιμελητή του ΚΜΝΚ. Με στόχο τη βιωματική προσέγγιση της κεραμικής θα λειτουργήσει εργαστήριο κατασκευής και ψησίματος κεραμικών: οι φοιτητές/-τριες θα κατασκευάσουν και θα διακοσμήσουν αγγεία και άλλα αντικείμενα από πηλό που θα ψηθούν σε κλίβανο κατασκευασμένο από τους ίδιους.
η-Τάξη: ARCH 466
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 64 Κλασική Αρχαιολογία
Αττικά μελανόμορφα αγγεία
Παρουσιάζονται και σχολιάζονται οι τεχνικές κατασκευής, τα σχήματα, οι χρήσεις, το εμπόριο και η εικονογραφία των αττικών μελανόμορφων αγγείων, που παράγονταν σε μεγάλες ποσότητες και εξάγονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Παρακολουθώντας χρονολογικά το έργο των σημαντικότερων αγγειογράφων και των εργαστηρίων τους, διερευνώνταιοιβασικοίεικονογραφικοίκύκλοι,οιμέθοδοιτης εικαστικής αφήγησης καθώς η σχέση των παραστάσεων με τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της Αρχαϊκής και πρώιμης Κλασικής εποχής.
η-Τάξη: ARCH 418
Ευ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 107 Βασικές αρχές ανασκαφικής συντήρησης
Ανασκαφική Συντήρηση για Αρχαιολόγους
Το μάθημα έχει ως στόχο την ανάλυση θεμάτων σχετικών με την ανασκαφική συντήρηση, την τεχνολογία των διαφόρων υλικών κατασκευής των αντικειμένων, τη συσκευασία και μεταφορά αυτών καθώς και τις συνθήκες ασφαλούς αποθήκευσής τους. Έμφαση δίνεται στις «πρώτες βοήθειες» που απαιτούνται κατά την ανασκαφή για την ασφαλή αποκάλυψη και απόσπαση αντικειμένων κατασκευασμένων από ευαίσθητα υλικά ή με μεγάλο βαθμό φθοράς. Επίσης, αναπτύσσονται θέματα που αφορούν την προστασία των ακίνητων ευρημάτων και μνημείων, καθώς επίσης την αναγκαιότητα της ένταξης των εργασιών συντήρησης τόσο στο οργανόγραμμα όσο και στον προϋπολογισμό των ανασκαφικών εργασιών και μελετών. Συμπληρωματικά, γίνεται αναφορά σε μεθόδους ανάλυσης και αρχαιομετρίας που χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως στους τομείς της αρχαιολογίας και της συντήρησης. Στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών, οι φοιτητές έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν εθελοντικά σε πρακτικές ασκήσεις στη Μονάδα Συντήρησης του Μουσείου Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης. Αυτή η πρακτική άσκηση ενισχύει σημαντικά την εμπειρία των φοιτητών στις τεχνικές συντήρησης στο πεδίο και στο εργαστήριο, στην κριτική ανάλυση και στην έρευνα βάσει αντικειμένων σε ένα επαγγελματικό μουσειακό περιβάλλον.
η-Τάξη: ARCH 1185
Μ. Ρογκενμπούκε, 3 ώρες
ΙΑ 106 Μουσειολογία
Εισαγωγή στη Μουσειολογία
Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/φοιτητριών με τον διεπιστημονικό κλάδο της Μουσειολογίας, ο οποίος μελετά την ιστορία και θεωρία των μουσείων καιτων συλλογών. Τομάθημααναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα όπως: Πώς ορίζουμε το μουσείο, το μουσειακό αντικείμενο, τη συλλογή, την πολιτισμική κληρονομιά; Ποιες οι αξίες και οι σύγχρονες προκλήσεις των μουσείων; Γιατί υπάρχουν μουσεία και ποιες οι σύγχρονες προκλήσεις για τη λειτουργία τους; Πώς ορίζουμε τις αξίες των μουσείων για διαφορετικές ομάδες πολιτών; Ποια τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα διαφορετικών τύπων μουσείων; Πώς προσεγγίζεται ιστορικά η συγκρότηση των συλλογών και η δημιουργία μουσείων; Ποιες οι μέθοδοι και πρακτικές διαχείρισης, επιμέλειας καιερμηνείας μουσειακών συλλογών; Ποια μπορεί να είναι η σχέση των μουσείων με τους επισκέπτες αλλά και ευρύτερα με την κοινωνία; Ποιο το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία τους στην Ελλάδα και ποιες προϋποθέσεις θέτουν διεθνή πρότυπα μουσειακής ηθικήςκαι πρακτικήςγια την πιστοποίησητους;Ποιο το εύρος του μουσειακού επαγγέλματος και πώς υπηρετείται ο επαγγελματισμός στα μουσεία.
η-Τάξη: ARCH 442
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
61 ΠρΑσκ
Πρακτική Άσκηση Φοιτητών
Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, η οποία πραγματοποιείται μέσω προγραμμάτων ΕΚΠΑ-ΕΣΠΑ, στοχεύει στην ερευνητική και επαγγελματική εξοικείωση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος στους φυσικούς χώρους της μελλοντικής επαγγελματικής τους δραστηριότητας, προκειμένου να αποκτηθεί η σχετική εμπειρία και να επιτευχθεί η δημιουργία διαύλου αμφίδρομης επικοινωνίας και συνεργασίας. Η πρακτική άσκηση πραγματοποιείται σε φορείς ιδιωτικούς και δημόσιους, σχετικούς με την Ιστορία, την Αρχαιολογία και την ΙστορίατηςΤέχνης, όπωςΕφορείεςΑρχαιοτήτων, Ιστορικά Αρχεία, Μουσεία, Βιβλιοθήκες, Υπηρεσίες Υπουργείων, καθώς και σε ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς. Είναι προαιρετική, αμειβόμενη, έχει διάρκεια δύο μηνών (πλήρους απασχόλησης) ή τεσσάρων μηνών (μερικής απασχόλησης) και πραγματοποιείται κατ’ έτος (των θερινών μηνών συμπεριλαμβανομένων), κατόπιν σχετικών προσκλήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Για περισσότερες πληροφορίες και τη σχετική διαδικασία αιτήσεων οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συμβουλευθούν τον Εσωτερικό Κανονισμό Πρακτικής Άσκησης, που βρίσκεται ανηρτημένος στην Ιστοσελίδα του Τμήματος (https://www.arch.uoa.gr/spoydes/proptychiakes_spoydes/prak tiki_askisi_ekpa_espa)
η-Τάξη: ARCH 739
Υπεύθυνος Πρακτικής Άσκησης: Β. Πετράκης
Εαρινό εξάμηνο
Α) Μαθήματα Κορμού
ΙΑ 02 Προϊστορική Αρχαιολογία Α΄
Εισαγωγή στην Αιγαιακή προϊστορία
Το μάθημα στοχεύει σε μια γενική επισκόπηση της Αιγαιακής προϊστορίας από την Παλαιολιθική μέχρι το τέλος της Χαλκοκρατίας. Κυρίως θα ασχοληθούμε με τις περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών του Αιγαίου (εκτός της Κρήτης, χωρίς να παραλείπονται συσχετισμοί με τις εκεί εξελίξεις) και θα εστιάσουμε στα μεγάλα ιστορικά επεισόδια της εξέλιξης των πολιτισμών. Με αφορμή τα στοιχεία του υλικού πολιτισμού, εξετάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του τροφοσυλλεκτικού σταδίου, η μετάβαση στις παραγωγικές οικονομίες με τα συνακόλουθά τους (μόνιμη εγκατάσταση, τεχνολογικές αλλαγές) και κυρίως οι πολιτισμοί της Χαλκοκρατίας. Παρουσιάζονται ανά περίοδο η οικιστική και ταφική αρχιτεκτονική, τα ταφικά έθιμα, η κεραμική και οι λοιπές τέχνες με τελικό στόχο την περιγραφή της κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης. Ξεχωριστή προσοχή θα δοθεί στο φαινόμενο της Νεολιθικοποίησης, τις μεγάλες μεταβολές που παρατηρούνται στο β΄ μισό της 3ης χιλιετίας π.Χ. και τις επιπτώσεις των φαινομένων του ‘εκμινωισμού’, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο μυκηναϊκό πολιτισμικό μόρφωμα που κυριαρχεί στους τελευταίους αιώνες της 2ης χιλιετίας π.Χ. στις περισσότερες περιοχές του νοτίου Αιγαίου.
η-Τάξη: ARCH925
Β. Πετράκης, 3 ώρες
ΙΑ 10 Προϊστορική Αρχαιολογία Β΄
Μινωική Αρχαιολογία
Εισαγωγή στη Μινωική Αρχαιολογία. Ζητήματα ορολόγιας και μεθοδολογίας. Τα χρονολογικά συστήματα. Εξετάζονται συνοπτικά όλες οι περίοδοι ανάπτυξης του Μινωικού πολιτισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξέλιξη των τεχνών (κεραμεική, λιθοτεχνία, ελεφαντουργία, φαγεντιανουργία, τοιχογραφία κ.ά), από την Προανακτορική μέχρι και την Τελική Ανακτορική περίοδο.
η-Τάξη: ARCH173
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες
ΙΑ 12 Κλασική Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.Χ. - 1ος αι. π.Χ.)
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η συνοπτική, συνολική θεώρηση της Αρχαιολογίας της περιόδου από τους Περσικούς Πολέμους μέχρι την υποταγή του τελευταίου ελληνιστικού βασιλείου, αυτού της πτολεμαϊκής Αιγύπτου, στην κυριαρχία της Ρώμης το 30 π.Χ. Έμφαση δίνεται στην αρχιτεκτονική και τη γλυπτική, αλλά και στην κεραμική-αγγειογραφία – ιδίως των κλασικών χρόνων -, τη ζωγραφική και τα ψηφιδωτά. Παρακολουθούνται τα στάδια εξέλιξης και βασικοί δημιουργοί, μέσα στο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της κάθε εποχής. Εντοπίζονται τα προβλήματα της έρευνας και οι περαιτέρω προοπτικές μελέτης. Δίνεται επίσης η δυνατότητα προαιρετικής πρακτικής άσκησης με τίτλο “Υιοθετώ ένα εκμαγείο” στο Μουσείο Εκμαγείων του Τμήματος από τον συντηρητή Μ. Ρογκενμπούκε (Ε.ΔΙ.Π.) και τον γλύπτη Λ. Αραχωβίτη (Ε.ΔΙ.Π.)
Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίες προαιρετικές φροντιστηριακές ασκήσεις με θέμα την αρχαιολογική περιγραφή των αγγείων της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, με αναφορές στην τυπολογία των αγγείων και τον τρόπο καταγραφής τους. Οι φροντιστηριακές ασκήσεις με τίτλο “Καταγραφή κεραμικής της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου” (η-Τάξη: ARCH779), διεξάγονται υπό την επίβλεψη της Δρ. Φ. Μπαλλά (Ε.ΔΙ.Π.) στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης της Φιλοσοφικής Σχολής (2ος όροφος).
η-Τάξη: ARCH 210
Στ. Κατάκης, 3 ώρες
ΙΑ 14 Βυζαντινή Αρχαιολογία Β'
Αρχαιολογία και τέχνη της Μέσης και Ύστερης Βυζαντινής περιόδου (7ος αι. – 1453)
Γενικό εποπτικό μάθημα για την αρχαιολογία και την τέχνη του Βυζαντινού κόσμου από την περίοδο των Μετασχηματισμών, στα μέσα του 7ου αιώνα, έως την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, το 1453. Προσφέρεται μια επισκόπηση των κυρίαρχων τάσεων στην αρχιτεκτονική και τη ζωγραφική της περιόδου, καθώς και χαρακτηριστικών καταλοίπων του υλικού βίου. Έμφαση δίνεται στην κατανόηση των κύριων μεθοδολογικών εργαλείων προσέγγισης των έργων της βυζαντινής τέχνης και στην ένταξη των καλλιτεχνικών ρευμάτων στις ιστορικές συγκυρίες που καθόρισαν την πορεία του Βυζαντίου. Θα εξεταστεί κυρίως η αρχιτεκτονική και η ζωγραφική της περιόδου, παραδείγματα χρηστικών αντικειμένων, καθώς και στοιχεία οργάνωσης του χώρου. Το μάθημα θα ολοκληρωθεί με επισκέψεις σε μνημεία και μουσεία.
η-Τάξη: ARCH741 και 603
Α. Δρανδάκη, Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΙΑ 16 Ιστορία της Τέχνης Β΄
Η Τέχνη του Μπαρόκ και του Ροκοκό.
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η ιστορική προσέγγιση της ζωγραφικής, της γλυπτικής και της αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη του 17ου αιώνα και του 18ου αιώνα. Τα κυρίαρχα καλλιτεχνικά ρεύματα του Μπαρόκ και του Ροκοκό, αλλά και η ανάδυση του Νεοκλασικισμού, σχολιάζονται σε άμεση συνάρτηση με τα καλλιτεχνικά, διανοητικά, κοινωνικά, οικονομικά, θρησκευτικά και πολιτικά περιβάλλοντα στα οποία διαμορφώθηκαν (θρησκευτικές και πολιτικές διαμάχες, Αντιμεταρρύθμιση, εδραίωση της απολυταρχίας, τεχνολογικές καινοτομίες, αποικιοκρατική επέκταση της Ευρώπης, ρόλος της αριστοκρατίας, Διαφωτισμός, άνοδος της αστικής τάξης και αστικοποίηση, Γαλλική Επανάσταση, απαρχές Βιομηχανικής Επανάστασης κ.ά.). Η καλλιτεχνική παραγωγή στην Ιταλική χερσόνησο, τη Γαλλία, την Ισπανία, τη Φλάνδρα, την Ολλανδία, τα γερμανόφωνα εδάφη και την Αγγλία εξετάζεται τόσο ως προς τα μορφολογικά της χαρακτηριστικά και τη θεματολογία της όσο και ως προς καλλιτεχνικό θεσμικό πλαίσιο (πάτρωνες και παραγγελιοδότες, Ακαδημίες, αναδυόμενη αγορά και (νέο) κοινό της τέχνης, γέννηση του θεσμού του μουσείου κ.ά.) εντός του οποίου αναπτύχθηκε. Τέλος, θίγονται ιστοριογραφικές προσεγγίσεις των εξεταζόμενων καλλιτεχνικών ρευμάτων.
η-Τάξη: ARCH 1237
Ε. Αλεξάκη, 3 ώρες
Β) Μαθήματα Ειδίκευσης
Υποχρεωτικά κατεύθυνσης
ΙΑ 21 Τοπογραφία - Αρχιτεκτονική – Πολεοδομία
Μνημειακή τοπογραφία των Αθηνών
Σύντομη εισαγωγή για την ιστορία της πόλεως, την ιστορία, τη διαδρομή και τα κατάλοιπα των τειχών κατά εποχές, καθώς και πλήρης παρουσίαση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Ακροπόλεως, της Νότιας κλιτύος, της Αρχαίας και της Ρωμαϊκής Αγοράς, του Κεραμεικού και του Ολυμπιείου. Θα εξεταστούν οι μεταβολές στην τοπογραφία και πολεοδομική ανάπτυξη της Αθήνας κατά την ύστερη αρχαιότητα, οι ανακατατά¬ξεις που επέφερε στο κτισμένο περιβάλλον της η σταδιακή κυριαρ¬χία του χριστιανισμού και ο νέος ρόλος των πόλεων στο μεσαιωνικό Βυζάντιο.
η-Τάξη: ARCH382, ARCH358.
Χ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΙΑ 31 Κλασική Αρχαιολογία Γ'
Εικονογραφία και εικαστική αφήγηση, με έμφαση στην αττική αγγειογραφία (8oς-4ος αι. π.Χ.)
Κάθε εικόνα είναι μια πράξη επικοινωνίας και αποτελεί τμήμα μίας ‘αλυσίδας’ που συνδέει τον εικαστικό δημιουργό με τον θεατή μέσω των συμφραζομένων της θέασης και της εικονογραφίας. Στο μάθημα παρουσιάζονται και σχολιάζονται οι θεωρίες για τις διάφορες τεχνικές και την εξέλιξη της εικαστικής αφήγησης, τονίζεται η σημασία του πολιτισμικού πλαισίου και του διαδραστικού χαρακτήρα της διαδικασίας της θέασης για τη νοηματοδότηση ενός εικαστικού έργου, αναλύονται οι έννοιες της μικροδομής και μακροδομής της οπτικής αφήγησης, και παρουσιάζονται μελέτες περίπτωσης. Προαιρετικές μικρές εργασίες με παρουσίαση στην τάξη.
η-Τάξη: ARCH 963
Ευρ. Κεφαλίδου, 3 ώρες
ΙΑ 103 Ανασκαφική και Επεξεργασία Αρχαιολογικού Υλικού – Μουσειολογία
Ανασκαφική και επεξεργασία αρχαιολογικού υλικού – Μουσειολογία.
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η εκπαίδευση των φοιτητών στην αρχαιολογική έρευνα πεδίου, με έμφαση στην ανασκαφή, και στις αρχές διαχείρισης αρχαιολογικού υλικού μετά την ανασκαφή στο μουσείο. Οι κύριες έννοιες και ζητήματα που εξετάζονται είναι: αρχαιολογική μαρτυρία, αρχαιολογική θέση, στρωματογραφία, ανασκαφικές μέθοδοι, τεκμηρίωση ανασκαφικών δεδομένων. Επίσης εξετάζονται ζητήματα συντήρησης, μελέτης, συντήρησης και επεξεργασίας του αρχαιολογικού υλικού, και βασικές αρχές τεκμηρίωσης, επιμέλειας, ερμηνείας και έκθεσης αρχαιολογικών ευρημάτων στο πλαίσιο μουσειακών συλλογών. Στο πλαίσιο του μαθήματος διεξάγεται:
1) πρακτική άσκηση στην πανεπιστημιακή ανασκαφή στο Πλάσι Μαραθώνα
2) φροντιστηριακή άσκηση διαλογής και καταγραφής αρχαίας κεραμικής στο Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης
3) θεωρία και πρακτική άσκηση στη συντήρηση αρχαιολογικών ευρημάτων στην ανασκαφή και το εργαστήριο
4) εκπαιδευτικές δράσεις για σχολικές ομάδες, με επιλεγμένους φοιτητές αρχαιολογίας (και του συγκεκριμένου μαθήματος) ως εμψυχωτές.
Στην πρακτική άσκηση του μαθήματος συμβάλλει το μέλος Ε.ΔΙ.Π. Δρ. Α. Σφυρόερα (αρχαιολόγος) και το μέλος Ε.ΔΙ.Π Μισέλ Ρογκενμπούκε (συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης/ΜΔΕ στις Μουσειακές Σπουδές).
η-Τάξη: ARCH 492 (σημειώσεις, παρουσιάσεις και βιβλιογραφία)
Γ. Παπαδάτος, Γ. Βαβουρανάκης, Μ. Μούλιου, Μ. Ρογκενμπούκε, 3 ώρες
ΙΑ 29 Ιστορία της Τέχνης Γ΄
Η Ευρωπαϊκή και η Νεοελληνική Τέχνη (19ος αιώνας)
Εξετάζονται η ευρωπαϊκή τέχνη (ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, αρχιτεκτονική) του 19ου αι., οι καλλιτέχνες, τα κινήματα και οι τάσεις: (Νεο)Κλασικισμός, Ρομαντισμός, Ρεαλισμός, Ακαδημαϊσμός, Ιδεαλισμός, Ιμπρεσιονισμός, Μεταϊμπρεσιονισμός, Νεοϊμπρε-σιονισμός, Συμβολισμός. Oι απηχήσεις των καλλιτεχνών, των κινημάτων και των τάσεων αυτών στη Νεοελληνική Τέχνη από την οθωνική περίοδο έως το τέλος του 19ου αι. Περιλαμβάνονται επισκέψεις σε πινακοθήκες και μουσεία.
η-Tάξη: ARCH 971
Δ. Παυλόπουλος, 3 ώρες
Επιλεγόμενα
Γ. Γ1 Σεμινάρια
(Οι φοιτητές δηλώνουν την επιλογή τους στον/στη διδάσκοντα/ουσα με την έναρξη των μαθημάτων. Η βαθμολόγησή τους θα γίνει με βάση τη συμμετοχή τους, την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή μορφή της εργασίας τους.)
ΣΑ 155 Προϊστορική Αρχαιολογία
Η αρχαιολογία της Κύπρου
Η Κύπρος κατέχει γεωγραφική θέση-κλειδί ανάμεσα στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Η θέση αυτή αντικατοπτρίζεται και στον προϊστορικό υλικό πολιτισμό του νησιού, ο οποίος παρουσίασε κατά περιόδους έντονες συνάφειες με τους προϊστορικούς πολιτισμούς των γύρω περιοχών, αλλά πάντοτε διατήρησε την ιδιαιτερότητά του. Το σεμινάριο εξετάζει τα χαρακτηριστικά της κατοίκησης, την αγροτοκτηνοτροφική οικονομία, τις βιοτεχνικές δραστηριότητες, το εμπόριο και τις ανταλλαγές, τα ταφικά έθιμα και τις λατρευτικές πρακτικές στην Κύπρο, από τις απαρχές της Προϊστορίας έως και το τέλος της Εποχής του Χαλκού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ζητήματα κοινωνικής οργάνωσης και ιστορικο-κοινωνικής και πολιτισμικής εξέλιξης. Απαραίτητη η γνώση Αγγλικών, επιθυμητή η γνώση Γαλλικών. Υποχρεωτική η παρακολούθηση τεσσάρων ενισχυτικών διαλέξεων επάνω στην Αρχαιολογία της Κύπρου, η εκπόνηση γραπτών εργασιών και η προφορική παρουσίασή τους. Το σεμινάριο διδάσκεται με τη συνεπικουρία του Ι. Βοσκού, μεταδιδάκτορα Προϊστορικής Αρχαιολογίας.
η-Τάξη: ARCH 294
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΣΑ 173 Κλασική Αρχαιολογία
Tαφικά έθιμα στην Αθήνα του 5ου αι. π.Χ.
Μέσα από την εξέταση των «αθηναϊκών» ταφικών πρακτικών, όπως αυτές ανιχνεύονται στο τοπίο του θανάτου, στη θέση των νεκροταφείων, στον τρόπο ταφής, στην ταφική τυπολογία, στον τρόπο κτέρισης, στα είδη των κτερισμάτων, στη σήμανση των τάφων καθώς και στα κατάλοιπα των τελετουργικών επιτελέσεων, και λαμβάνοντας υπόψη τις ρυθμιστικές παραμέτρους που διέπουν το αθηναϊκό ταφικό τελετουργικό, και τον αντίκτυπο των κοινωνικοπολιτικών συνθηκών της περιόδου (π.χ. Περσικά, πελοποννησιακός πόλεμος, λοιμός, κ.ά.) επιδιώκεται η μελέτη της διαχείρισης της ανθρώπινης απώλειας στην Αθήνα και στην επικράτειά της κατά τον 5ο αι. π.Χ.
η-Tάξη: ARCH 1065
Ν. Δημάκης, 3 ώρες
ΣΑ 22 Προϊστορική Αρχαιολογία
Μινωική Κεραμική: Τυπολογική εξέλιξη και διακοσμητικοί ρυθμοί.
Εισαγωγή: η σημασία της κεραμεικής στη μελέτη των αρχαίων πολιτισμών. Οι τεχνολογικές παράμετροι. Συζήτηση για τη χρήση των διαφόρων κεραμεικών τύπων. Τα χρονολογικά συστήματα για τη μελέτη της Κρήτης της Εποχής του Χαλκού. Προσδιορισμός των κυριότερων ζητημάτων που σχετίζονται με τη χρονολόγηση των ποικίλων κεραμεικών συνόλων. Τα βασικά στάδια εξέλιξης της μινωικής κεραμεικής. Τεχνικές, τυπολογία, διακοσμητικοί ρυθμοί, ανά περίοδο: Προανακτορική περίοδος. Παλαιοανακτορική περίοδος. Νεοανακτορική περίοδος. Μετανακτορική περίοδος. Συμπεράσματα. Το μάθημα υποστηρίζεται από εβδομαδιαίο φροντιστήριο, υπό την επίβλεψη της Δρ. Α. Σφυρόερα (Ε.ΔΙ.Π.), με θέμα την ορολογία της κεραμεικής.
η-Τάξη: ARCH 356
Ελ. Πλάτων, 3 ώρες
ΣΑ 61 Κλασική Αρχαιολογία
Στοιχεία αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής
H oνοματολογία, τα συστατικά, η καταγωγή και η εξέλιξη των ελληνικών αρχιτεκτονικών ρυθμών. Το πεδίο είναι ευρύτατο και καλύπτει τις κύριες πτυχές της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής. Εμβάθυνση στην τεχνολογία, τις αναλογίες, τις τοιχοδομίες, τα κυμάτια και την αισθητική των πλέον ακαδημαϊκών σχολών. Η χωροθεσία των ελληνικών ιερών, των αγορών και άλλων συγκροτημάτων. Εξετάζονται κτήρια ειδικής χρήσης όπως πρόπυλα, θόλοι, γυμνάσια, πρυτανεία και στοές, καθώς και τα συστατικά του ελληνικού θεάτρου, της ελληνικής οικίας, των ελληνιστικών ανακτόρων και οχυρώσεων. Η εξέλιξη των εγχώριων αρχι-τεκτονικών εργαστηρίων σε συνδυασμό με τις κυρίαρχες, επίσημες, διαθέσεις και το αφήγημα του ιερού. Η κίνηση των «ακαδημαϊκών» αρχιτεκτονικών σχολών στον Ελλαδικόχώρο.
η-Τάξη: ARCH 617
Χρ. Κανελλόπουλος, 3 ώρες
ΣΑ 16 Αρχαιολογία των Ανατολικών Πολιτισμών
Συστήματα και δίκτυα σε κρίση: Διαδικασίες κατάρρευσης και ανασυγκρότησης στην Εγγύς Ανατολή και την Κύπρο κατά την Εποχή του Χαλκού και την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου
Το σεμινάριο εξετάζει τα φαινόμενα της κατάρρευσης και ανασυγκρότησης συστημάτων και δικτύων κατά την Εποχή του Χαλκού και την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (περ. 3000–600 π.Χ.). Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κριτική αξιολόγηση της Θεωρίας των Δικτύων και της Θεωρίας της Συστημικής Κατάρρευσης μέσα από το πρίσμα των διαθέσιμων κειμενικών και αρχαιολογικών δεδομένων. Θα μελετηθούν διάφορες περιπτώσεις κατάρρευσης και ανασυγκρότησης στην Ανατολία, Μεσοποταμία, Αίγυπτο, Συροπαλαιστίνη και Κύπρο, εστιάζοντας σε μία σειρά από περιόδους κρίσης της 3ης, 2ης και πρώιμης 1ης χιλιετίας π.Χ.
η-Τάξη: ARCH 1173
K. Kοπανιάς, 3 ώρες
ΣΑ 122 Προϊστορική Αρχαιολογία
Οι νησιωτικές κοινότητες του Αιγαίου και οι σχέσεις τους με την ανακτορική Κρήτη
Μέσα από τη μελέτη του υλικού πολιτισμού των νησιωτικών κοινοτήτων του Αιγαίου εξετάζεται η ιστορική τους πορεία, οι σχέσεις που ανέπτυξαν και οι επιδράσεις που δέχτηκαν από τα μεγάλα ανακτορικά κέντρα τηςΚρήτηςκατάτοπρώτομισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. Εξετάζεται το ζήτημα του εκμινωισμού και το πρόβλημα της λεγόμενης μινωικής θαλασσοκρατίας, και δίνεται έμφαση στις τοπικές ιδιαιτερότητες που παρατηρούνται στην πρόσληψη του μινωικού πολιτισμού από αυτές τις κοινότητες. Η παρουσία στο σεμινάριο, η εκπόνηση γραπτής σεμιναριακής εργασίας και η προφορική παρουσίασή της είναι υποχρεωτικά, ενώ οι επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους είναι προαιρετικές.
η-Τάξη: ARCH 256
Γ. Παπαδάτος, 3 ώρες
ΣΑ 19 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Βυζαντινή Αρχαιολογία: Από την παγανιστική πόλη στη χριστιανική
Το σεμινάριο παρακολουθεί τις βαθιές φιλοσοφικές, πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συντελέστηκαν από τον 3ο έως και τον 7ο αι. μ.Χ. σε όλη την αυτοκρατορία και κυρίως τις αλλαγές που παρατηρούνται στον αστικό ιστό εξαιτίας της επικράτησης του χριστιανισμού. Σεμινάριο με υποχρεωτικές παρακολουθήσεις και σύνταξη και παρουσίαση ατομικής γραπτής εργασίας.
η-Τάξη: ARCH 1175
Π. Πετρίδης, 3 ώρες
ΣΑ 167 Κλασική Αρχαιολογία
Κεραμική της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου: τυπολογική εξέλιξη και διακοσμητικά θέματα
Θέμα του σεμιναριακού μαθήματος αποτελεί η κεραμική της Υπομυκηναϊκής, Πρωτογεωμετρικής και Γεωμετρικής περιόδου, προερχόμενη από νεκροταφεία της Αττικής και της βορειοανατολικής Πελοποννήσου. Το σεμινάριο βοηθά τους/τις φοιτητές/-τριες αρχικά να εξοικειωθούν με την εμβάθυνση στη βασική βιβλιογραφία και τη συλλογή δεδομένων που αφορούν στην κεραμική παραγωγή της Εποχής της Σιδήρου. Οι συμμετέχοντες/-ουσες, συνδυάζοντας δημοσιευμένο υλικό από παλαιότερες μελέτες και πρόσφατες δημοσιεύσεις που εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας γύρω από το θέμα, θα ασκηθούν στην περιγραφή και την ανάλυση των δεδομένων, αλλά και στη σύνθεση και παρουσίαση (προφορικά και γραπτά) των αποτελεσμάτων των ερευνών τους. Η συνθετική μελέτη ζητημάτων της κεραμικής παραγωγής θα ενισχυθεί σημαντικά από την ενσωμάτωση δεδομένων, προερχόμενων από σχετικά πρόσφατα ανασκαφικά αποτελέσματα, προωθώντας την ιδέα της διαρκούς αναζήτησης νέων στοιχείων της έρευνας.
η-Τάξη: ARCH 1256
Φ. Μπαλλά, 3 ώρες
ΣΑ 144 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Ιδεολογία, τέχνη και τεχνολογία στο Βυζάντιο
Σεμιναριακό μάθημα πάνω στην ιστορία της τέχνης και τον υλικό πολιτισμό του Βυζαντίου, στο οποίο θα εξεταστεί η σχέση καλλιτεχνικής έκφρασης και τεχνολογικών επιτευγμάτων, μέσα από το πρίσμα της ιδεολογικής αξιοποίησηςτων μορφών τέχνης απότην Βυζαντινή κοινωνία. Θα αναλυθεί ο ρόλος των έργων στην οικονομία, το εμπόριο και τη διπλωματία του Βυζαντίου. Θα διερευνηθούν σύγχρονες διεπιστημονικές προσεγγίσεις που αξιοποιούν νέες τεχνολογίες (φυσικοχημικές και ψηφιακές) στη μελέτη ιστορικών και αρχαιολογικών ερωτημάτων που διευρύνουν την κατανόηση των αρχαιολογικών αντικειμένων και έργων τέχνης. Θα πραγματοποιηθούν επισκέψεις σε μουσεία και άμεση επαφή με έργα τέχνης. Το μάθημα θα πραγματοποιηθεί με τη συνδρομή του Τμήματος Συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη.
η-Τάξη: ARCH 1028
Α. Δρανδάκη, 3 ώρες
ΣΑ 143 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Χριστιανική και Βυζαντινή Ιταλία.
Το προπτυχιακό σεμινάριο εξετάζει την τοπογραφία, τα μνημεία κοσμικής, εκκλησιαστικής και ταφικής αρχιτεκτονικής, καθώς και τα εντοίχια έργα μνημειακής τέχνης των κυριότερων αστικών κέντρων της Χριστιανικής Ιταλίας κατά την ύστερη αρχαιότητα (4oς-6ος αι.), όπως η Ρώμη, η Νάπολη, η Ραβέννα και το Μιλάνο. Θα εξεταστεί αναλυτικά η μνημειακή τοπογραφία της Ρώμης και της Ραβέννας και θα συζητηθούν θέματα που αφορούν αφενός στη μετάβαση της Ρώμης στον πρώιμο μεσαίωνα, και αφετέρου στο βυζαντινό εξαρχάτο της Ραβέννας (568-751), που αποτέλεσε το διοικητικό κέντρο της βυζαντινής εξουσίας στη βόρεια και κεντρική Ιταλία. Δευτερευόντως θα παρουσιαστούν τα υλικά κατάλοιπα της βυζαντινής παρουσίας στη Σικελία, που έληξε σταδιακά με την αραβική κατάκτηση του 9ου αιώνα, στο δουκάτο της Νάπολης (7ος αι.-1137), και στα θέματα της Λογγοβαρδίας, τηςΛουκανίας καιτηςΚαλαβρίαςστη Νότια Ιταλία (876-1071). Θα εξεταστούν θέματα αρχιτεκτονικής και ζωγραφικής των παλαιοχριστιανικών κατακομβών, η αρχιτεκτονική κοσμικών και εκκλησιαστικών κτηρίων, όπως ανακτορικών αιθουσών, ιδιωτικών οικιών-επαύλεων, χριστιανικών βασιλικών και περίκεντρων ναών, βαπτιστηρίων, αυτοκρατορικών μαυσωλείων, καθώς και έργα μνημειακής τέχνης όπως εντοίχια ψηφιδωτά και τοιχογραφίες.
η-Τάξη: ARCH 1247
Κ.Θ. Ράπτης, 3 ώρες
ΣΑ 135 Μουσειολογία
Συλλογές και συλλέκτες: Σχέσεις ανθρώπων και αντικειμένων
Το μάθημα ασχολείται με το παρελθόν και το παρόν της συλλεκτικής δραστηριότητας, τους τρόπους συγκρότησης συλλογών, την ερμηνεία των αντικειμένων και των συλλογών, τις πολλαπλές και μεταβαλλόμενες αξίες που τους αποδίδονται από τους ανθρώπους. Αναλύονται ενδιαφέροντα ερωτήματα όπως α) γιατί, πώς και τι άνθρωποι και κοινωνίες συλλέγουν, β) πώς το «συλλέγειν» βοηθά στη δόμηση ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων, γ) πώς διαφορετικές ερμηνείες για τις συλλογές επηρεάζουν τη θεώρηση του κόσμου που μας περιβάλλει. Μελετώνται συγκεκριμένες περιπτώσεις συλλογών και συλλεκτών (φυσικά πρόσωπα ή/και μουσειακοί οργανισμοί) και εκπονούνται ατομικές εργασίες που τους αφορούν. Παράλληλα, πραγματοποιούνται μια σειρά από επισκέψεις σε μουσεία και συλλογές που έχουν συγκροτηθεί στο πλαίσιο ατομικής ή ομαδικής συλλεκτικής πρακτικής και οργανώνονται συζητήσεις με εν ενεργεία συλλέκτες και παρουσιάσεις των συλλογών τους. Τέλος, οι φοιτητές/τήτριες ενθαρρύνονται να ερευνήσουν τις συλλεκτικές πρακτικές κάποιου προσώπου από το φιλικό ή συγγενικό τους περιβάλλον και φυσικά να μελετήσουν τα μουσεία εν γένει ως φορείς συλλεκτικών πρακτικών και πολιτικών.
η-Τάξη: ARCH 559
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
Β. Επιλεγόμενα μη σεμιναριακά
ΙΙ 89 Αρχαία Ιστορία
Eισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Eπιγραφική
Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωση των φοιτητών/-τριών με τις μεθόδους προσέγγισης και μελέτης των αρχαίων ελληνικών επιγραφών. Eξετάζονται βασικές κατηγορίες ελληνικών επιγραφών δημόσιου και ιδιωτικού χαρακτήρα, όπως ψηφίσματα, νόμοι, διατάγματα, τιμητικές, αναθηματικές και επιτύμβιες επιγραφές. Eπιδιώκεται ο συσχετισμός των επιγραφικών πηγών με φιλολογικές μαρτυρίες και ιστορικά γεγονότα, καθώς επίσης με ζητήματα τοπογραφίας και προσωπογραφίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος προβλέπονται επισκέψεις στο Eπιγραφικό Mουσείο και στην Αγορά της Αθήνας.
η-Τάξη: ARCH 533
Σ. Ανεζίρη, 3 ώρες
ΙΑ 153 Προϊστορική αρχαιολογία
Εικόνα και λόγος στην αρχαιολογία
Η αρχαιολογία ως επιστήμη στηρίζεται τόσο στην εικόνα όσο και στη γλώσσα για να εκφράσει τα πορίσματα της έρευνας. Το μάθημα εστιάζει στη θέση και τη λειτουργία των εικόνων (αρχιτεκτονικών σχεδίων και ψηφιακών αναπαραστάσεων) στις τελικές δημοσιεύσεις ανασκαφών προϊστορικών θέσεων στο Αιγαίο. Εξετάζεται ο αριθμός και η αναλογία διαφορετικών ειδών εικόνων σε σχέση με τους ερευνητικούς στόχους της κάθε δημοσίευσης και τους αντίστοιχους τρόπους παρουσίασης, μελέτης και ερμηνείας των υλικών καταλοίπων σε αυτή. Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση των εικόνων ως σημαντικών μεθοδολογικών εργαλείων στη διάθεση του αρχαιολόγου και η άμεση σύνδεσή τους με το επιστημολογικό του/της υπόδειγμα.
η-Τάξη: ARCH 326
Γ. Βαβουρανάκης, 3 ώρες
ΙΑ 17 Ιστορία της Τέχνης
Εισαγωγή στην Επιστήμη της Ιστορίας της Τέχνης
Στο μάθημα παρουσιάζονται οι κυριότερες μεθοδολογικές προσεγγίσεις που εφαρμόζονται στη μελέτη των έργων τέχνης, εξετάζονται οι λειτουργίες που αυτά εξυπηρετούσαν σε ποικίλα ιστορικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα και αναλύονται βασικές έννοιες και όροι της επιστήμης της Ιστορίας της Τέχνης. Μέσα από επιλεγμένα παραδείγματα, δίνεται έμφαση τόσο στην ιστορική προσέγγιση των σημαντικότερων καλλιτεχνικών τάσεων της ευρωπαϊκής τέχνης από τον ύστερο Μεσαίωνα έως και τις μέρες μας, όσο και στα ιστοριογραφικά-μεθοδολογικά σχήματα υπό τα οποία οι τάσεις αυτές ερμηνεύτηκαν και αναδείχθηκαν. Μας απασχολούν, ακόμη, οι ίδιες οι έννοιες του έργου τέχνης και του καλλιτέχνη και οι μεταβαλλόμενες νοηματοδοτήσεις τους στις διάφορες ιστορικές περιόδους. Παράλληλα, εξετάζονται βασικοί καλλιτεχνικοί θεσμοί –συντεχνιακό σύστημα, πάτρωνες και παραγγελιοδότες, ακαδημίες, μουσεία, διάφοροι εκθεσιακοί θεσμοί, τεχνοκριτική, αγορά της τέχνης, επιμέλεια εκθέσεων κ.ά.– και ο ρόλος τους στη διαμόρφωση τηςκαλλιτεχνικήςπαραγωγήςαλλάκαιτωνόρων πρόσληψής της. Τέλος, το μάθημα προσφέρει μια συνοπτική επισκόπηση της εξέλιξης του επιστημονικού πεδίου της Ιστορίας της Τέχνης από τη συγκρότησή του ως αυτόνομης ακαδημαϊκής πειθαρχίας τον 19ο αιώνα έως σήμερα.
η-Τάξη: ARCH 1236
Ε. Αλεξάκη, 3 ώρες
ΙΑ 144 Βυζαντινή Αρχαιολογία
Αρχαιολογία της καθημερινής ζωής στο μεσαιωνικό Βυζάντιο
Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η γνωριμία με τα υλικά τεκμήρια της καθημερινής ζωής στο μεσαιωνικό Βυζάντιο (7ος-15ος αι.). Ειδικότερα, θα εξεταστούν η ενδυμασία και ο καλλωπισμός, η κατοικία και ο εξοπλισμός της, η ζωή στην πόλη και την ύπαιθρο, τα επαγγέλματα, τα ταξίδια, οι διασκεδάσεις, αλλά και η φροντίδα για τον νεκρό, μέσα από αρχαιολογικά ευρήματα προερχόμενα από όλες τις περιοχές της βυζαντινής αυτοκρατορίας, σε συνδυασμό με τις μαρτυρίεςτωνγραπτώνπηγώνκαι τωναπεικονίσεωνσε έργα τέχνης. Οι παραδόσεις θα συμπεριλάβουν επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Αθήνας και στη Θηβα.
η-Τάξη: ARCH 651
Γ. Πάλλης, 3 ώρες
ΙΑ 190 Μουσειοπαιδαγωγική
Μουσειοπαιδαγωγική: το μουσείο ως χώρος μάθησης και δημιουργικότητας
Τα μουσεία, ως φορείς που συλλέγουν, επιμελούνται, ερμηνεύουν και εκθέτουν τον υλικό πολιτισμό και τη μνήμη κάθε κοινωνίας, αποτελούν συνεκτικό πεδίο συνάντησης πολλών επιστημών (αρχαιολογίας, ιστορίας, κοινωνικής ανθρωπολογίας, ψυχολογίας, παιδαγωγικής, φιλοσοφίας, κ.ά.). Παράλληλα, ο τρισδιάστατος κόσμος των αντικειμένων τους, με τους χωρικούς όσο και νοηματικούς συσχετισμούς που δημιουργούν, αποτελεί ιδανικό πεδίο προσωπικής αναζήτησης και εξέλιξης για κάθε άτομο ή ομάδα με στόχο την αποτελεσματική εξατομικευμένη μάθηση, την απόκτηση νέων γνώσεων, δεξιοτήτων και εμπειριών, την παραγωγή νοήματος, τη διαμόρφωση πολιτισμικών αξιών, τη ψυχαγωγία, την ανάπτυξη της έρευνας και της δημιουργικής έκφρασης. Τα τελευταία χρόνια, τα μουσεία ανταποκρινόμενα στην ευρεία εκπαιδευτική και κοινωνική τους αποστολή, που στοχεύει στην ουσιαστική κατανόηση του κόσμου και στην ποιοτική αλλαγή της ζωής των πολιτών, αξιοποιούν σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις για τη μάθηση και την προοδευτική εκπαίδευση και υλοποιούν πληθώρα δράσεων για διαφορετικές ομάδες στόχευσης (με κυρίαρχη τα παιδιά και τις σχολικές ομάδες). Έχουν, δε, εμπράκτως αποδείξει, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, ότι αποτελούν βασικούς συν-εταίρους της επίσημης και τυπικής εκπαίδευσης για την παραγωγή εναλλακτικών εκπαιδευτικών εφαρμογών και εμπειριών με αφετηρία (αλλά όχι και «τερματικό σταθμό») τη θεματολογία που προσφέρουν τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών της α’βάθμιας και β’βάθμιας εκπαίδευσης. Το μάθημα της μουσειοπαιδαγωγικής θέτει ως στόχο την εξοικείωση των φοιτητών/φοιτητριών με τη θεωρία και την πράξη της μουσειακής εκπαίδευσης, η οποία εντάσσεται στα ευρύτερα γνωστικά αντικείμενα της μουσειολογίας και της παιδαγωγικής.
η-Τάξη: ARCH 471
Μ. Μούλιου, 3 ώρες
61 ΠρΑσκ
Πρακτική Άσκηση φοιτητών
Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, που πραγματοποιείται μέσω προγραμμάτων ΕΚΠΑ- ΕΣΠΑ στοχεύει στην ερευνητική και επαγγελματική εξοικείωση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος στους φυσικούς χώρους της μελλοντικής επαγγελματικής τους δραστηριότητας, προκειμένου να αποκτηθεί η σχετική εμπειρία και να επιτευχθεί η δημιουργία διαύλου αμφίδρομης επικοινωνίας και συνεργασίας.
η-Τάξη: ARCH 739
Υπεύθυνος Πρακτικής Άσκησης: Β. Πετράκης

(Τελευταία ενημέρωση: 12/10/2026)

#